Τρίτη, 24 Νοεμβρίου 2020

Προσεχής έκδοση: Παραμύθια λαϊκά για να σώσουμε το Μεγάλο μας Σπίτι. Ιστορίες οικολογικής ευαισθητοποίησης

 



                                                            Δημιουργικό: Αλίκη Κακουλίδου

            Όταν η προφορική λογοτεχνία του κόσμου μιλά για το περιβάλλον...

Με μεγάλη χαρά-όπως πάντα-προαναγγέλλεται η έκδοση μιας καινούργιας συλλογής από τις εκδόσεις ΕΥΜΑΡΟΣ. Μετά τη συλλογή "Παραμύθια λαϊκά ενάντια σε δύσκολους καιρούς: Για να συλλογάσαι, να ελπίζεις, να πράττεις" το 2017 με 2η έκδοση τον Ιούλιο του 2020, αναμένεται  τον Δεκέμβριο του 2020 το βιβλίο "Παραμύθια λαϊκά για να σώσουμε το Μεγάλο μας Σπίτι: Ιστορίες οικολογικής ευαισθητοποίησης", που φιλοδοξεί να συμβάλει στην συζήτηση για την οικολογική ενσυνείδηση και την περιβαλλοντική επαγρύπνηση. Η συγκεκριμένη έκδοση θέτει στο επίκεντρο της προσοχής του πλατιού-παραμυθόφιλου και μη-κοινού ένα πλήθος θεμάτων που διακινήθηκαν μέσα από το συλλογικό φαντασιακό της ανώνυμης προφορικής λογοτεχνίας των λαών του κόσμου, αποκαλύπτοντας τη στάση του ανθρώπου διαχρονικά στη σχέση του με το φυσικό περιβάλλον. 

Πρόκειται για λαϊκά παραμύθια και μυθολογικές ιστορίες του μακρινού χτες που προσεγγίζουν με ματιά ποιητική της προφορικής λογοτεχνίας, τα σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήματα του σήμερα. Αντιλήψεις και αντανακλάσεις της σχέσης του ανθρώπου με τον γύρω του κόσμο, σε μια συλλογή αφηγηματικών παραδόσεων από τις τέσσερεις ηπείρους και τις γωνιές της Γης, από τότε που ο άνθρωπος λειτουργούσε συμβιωτικά μέσα στη μικρότητά του με το περιβάλλον που τον φιλοξενούσε, και όχι ανταγωνιστικά ή με διάθεση κυριαρχική και εκμεταλλευτική, όπως προέκυψε από την κυριαρχία συγκεκριμένων οικονομικών μοντέλων.

Τα θέματα που εγείρουν οι μυθολογικές ιστορίες και τα λαϊκά παραμύθια της συγκεκριμένης συλλογής, αφορούν τη συγγένεια των ειδών ως διευρυμένη οικογένεια, τη Γη ως μητέρα, το περιβάλλον ως αφήγηση συνείδησης, την περιβαλλοντική ηθική, τη φυσική καταστροφή ως ανθρώπινη παρέμβαση, το ευαίσθητο σύμπαν, τη βιοποικιλότητα και τα απειλούμενα είδη, την αξία της Άγριας Ζωής, την οικιστική ανάπτυξη, την οικολογική επιβάρυνση, την αναγωγή στους προγόνους, την αειφορία και τη βιωσιμότητα, τη γονιμότητα, τον έλεγχο πάνω στη ζωή, τον αυθεντικό σεβασμό του περιβάλλοντος, τη διαχείριση των φυσικών πόρων, την αποδάσωση και διάβρωση των εδαφών, την υπεραλίευση, την υπερεκμετάλλευση, τις εντατικές μορφές εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, την οικειοποίηση και "ιδιωτικοποίησή" τους, τη λειτουργία των οικοσυστημάτων, την κλιματική αλλαγή, τη σπατάλη και την «πληρωμή» του ανθρώπου -συνέπειες των επιλογών και των πράξεών του. Περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες σε σύντομο χρονικό διάστημα. Για παιδιά 10+, εφήβους και ενήλικο κοινό

Τα δικαιώματα από τα έσοδα του συγγραφέα, κατά τη συνήθη παράδοσή του, προσφέρονται ευγενικά σε φορείς και ιδρύματα κοινωνικής και ανθρωπιστικής δράσης και του παρόντος επερχόμενου βιβλίου προσφέρονται στο Ίδρυμα ΆΣΠΡΕΣ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ του Βόλου


Η έκδοση πραγματοποιείται με την υποστήριξη της



Τρίτη, 17 Νοεμβρίου 2020

Bookia: Δέκα φιλόλογοι τάξης προτείνουν ένα βιβλίο για τους μαθητές τους στην εποχή του Covid-19 ***Παραμύθια λαϊκά ενάντια σε δύσκολους καιρούς


 


Στον ιστότοπο www.bookia.gr - το Κοινωνικό Δίκτυο για τον Αναγνώστη και τα Βιβλία του δημοσιεύτηκε από την Αλεξάνδρα Μυλωνά αναφορά αφιέρωμα με τίτλο: 

ΔΕΚΑ ΦΙΛΟΛΟΓΟΙ ΤΑΞΗΣ                                                                                                  ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΝ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥΣ                                                         ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ COVID 19. 

Ανάμεσα στα προτεινόμενα βιβλία μαχόμενων συναδέλφων της ζωντανής εκπαίδευσης, φιλολόγων της πρώτης γραμμής, συμπεριλαμβάνεται και η αναφορά-πρόταση της συλλογής "Παραμύθια λαϊκά ενάντια σε δύσκολους καιρούς: για να συλλογάσαι, να ελπίζεις , να πράττεις" από τις εκδόσεις ΕΥΜΑΡΟΣ (Ά έκδοση 2017, Β΄  έκδοση 2020) από τη φιλόλογο και αφηγήτρια Σκεύη Τσιάκκα με έδρα αφόρμησης τη Λεμεσό της Κύπρου. Πολλές ευχαριστίες για την τιμή της πρότασης-συμπερίληψης.

Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2020

Αντί προλόγου

Και ξαφνικά, την άνοιξη του 2020, άλλαξε το τοπίο. Σταμάτησαν τα εργοστάσια να δουλεύουν, τα καταστήματα να λειτουργούν, τα σχολεία ν’ ανοίγουν. Οι άνθρωποι όλοι μαζεύτηκαν στο σπίτι τους τρομαγμένοι και βούτηξαν στη θάλασσα του διαδικτύου – τι άλλο τους έμενε να κάνουν; Άδεια τα χέρια τους, νεκρά.

Μα να διαβάσουν ένα βιβλίο, αυτό σκέφτηκαν χωρίς να χάσουν χρόνο οι φιλόλογοι κι έστειλαν αμέσως μήνυμα ασύγχρονο στους μαθητές και τις μαθήτριές τους που έλιωναν μπροστά στην οθόνη ενός υπολογιστή ή ενός κινητού. Μ’ ένα βιβλίο στο χέρι αντέχεται καλύτερα η δυσκολία κι ο κόσμος φωτίζεται αλλιώς, έγραψαν στην ηλεκτρονική τους τάξη. Ήθελαν να βοηθήσουν –όσο μπορούσαν– να ξαναβρούν τα μάτια των παιδιών, τ’ απελπισμένα από τον εγκλεισμό και τη μοναξιά του, τη λάμψη τους ∙ να ξαναβρούν την ελπίδα.

Και τώρα, φθινόπωρο του 2020, τώρα που η άγρια μάχη με τον αόρατο εχθρό συνεχίζεται σώμα με σώμα απροστάτευτο, οι φιλόλογοι κρατούν και πάλι ένα βιβλίο στο χέρι, ένα βιβλίο ασπίδα για τα παιδιά τους στο σχολείο και σε όλο τον κόσμο ∙ ένα βιβλίο διαχρονικό ∙ ένα βιβλίο που έχει τη δύναμη να φωτίσει αυτή τη χαλεπή στιγμή της ανθρωπότητας ∙ που μπορεί να δώσει κουράγιο στην ψυχή να μη λυγίσει.

Το ερώτημα

Ποιο βιβλίο προτείνατε στους μαθητές και τις μαθήτριες του σχολείου σας να διαβάσουν στην εποχή του COVID-19;

Οι απαντήσεις

Χαρούλα ΑποστολίδουΓΕ.Λ. Φιλύρου

Η Χαρούλα Αποστολίδου είναι φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση. Απόφοιτος του Τμήματος Ιστορίας- Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Σπουδές Ψυχοδράµατος και Κοινωνικοθεραπείας στο Α.Ψ.Κ. Αθηνών, απόφοιτη του Θεατρικού Εργαστηρίου «Θέσπις» και του σεµιναρίου Θεατρικής Γραφής του Κ.Θ.Β.Ε. Βραβευμένη θεατρική συγγραφέας. Έργα της έχουν παρουσιαστεί από το Κ.Θ.Β.Ε και άλλες Θεατρικές Ομάδες, εντός κι εκτός Θεσσαλονίκης. Το πρώτο της μυθιστόρημα με τίτλο «Ο Χρόνος Είναι Αναπνοές» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΑΡΦΗ, Μάϊος του 2018.

Γιάννης ΞανθούληςΤο πεθαμένο λικέρΚαστανιώτης 1987

Στην Κυψέλη, της δεκαετίας του ’50, λίγο πριν η «αντιπαροχή» εξαφανίσει τα σπίτια των μεσοαστών, τα δίδυμα αγόρια- με τη μεγαλύτερη αδερφή τους- μεγαλώνουν σε ένα πένθιμο όσο και στοργικό περιβάλλον με τη χήρα μητέρα τους, τις αγαπημένες θείες.
Στο υπόγειο του σπιτιού βρίσκονται τα απομεινάρια του παλιού ποτοποιείου – επιχείρηση οικογενειακή– τόπος μυστηρίου και παιχνιδιού για τα τρία παιδιά. Εκεί άλλωστε θα «παίξουν» τον μυστικό γάμο, που, αν και παιχνίδι, θα καθορίσει όλη τους τη ζωή. «Το πεθαμένο λικέρ» έλεγε ο θρύλος είχε αφροδισιακές ιδιότητες, εξαιτίας του πνιγμού μιας εργάτριας, για λόγους ερωτικούς, σε ένα από τα βαρέλια, τον καιρό της ακμής της επιχείρησης.

Γύρω από ιστορίες, μισόλογα και ερωτηματικά, τα πρόσωπα ακολουθούν τη μοίρα τους, σφραγισμένη, έτσι κι αλλιώς, από τη μεθυστική πικρή γεύση του έρωτα, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη όσο και μεταβατική εποχή

Προτείνω το βιβλίο στις μαθήτριες και τους μαθητές μου, διότι η γραφή του Ξανθούλη θεωρώ πως είναι συναρπαστική αλλά και κατατοπιστική για περασμένες δεκαετίες, που για τα σημερινά παιδιά φαντάζει σχεδόν «προϊστορία»! Επιπλέον, θέλω ένα βιβλίο να προσφέρει και στοιχεία πολιτικού προβληματισμού, εκτός από την ατμόσφαιρα της εποχής, που ο συγγραφέας αποδίδει με απλοχεριά. Και σε αυτό το έργο υπάρχει και η πολιτική παράμετρος. Αλλά και ο έρωτας, οι πρώτες ερωτικές επιθυμίες, μέσα σε μια περίεργη εποχή, που αλλάζει δραματικά και ταχύτατα. Όπως η δική μας σήμερα.

Αντώνης Γαζάκης3ο Γυμνάσιο Εχεδώρου (Καλοχώρι)

Ο Αντώνης Γαζάκης αποφοίτησε από τη Σχολή Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων το 2000 και από το 2004 εργάζεται στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Διαβάζει πολλή λογοτεχνία, και ενίοτε γράφει γι’ αυτή στο μπλογκ του μαζί με δικά του μικρολογοτεχνικά κείμενα, ενώ κριτικές του δημοσιεύονται και στο marginalia.gr, ηλεκτρονικό περιοδικό για το βιβλίο, τον πολιτισμό και την πολιτική, στου οποίου τη συντακτική επιτροπή συμμετέχει από την αρχή του εγχειρήματος (φθινόπωρο 2017).

Μάρκους ΖούσακΗ κλέφτρα των βιβλίωνΨυχογιός 2014

Ένα φτωχό κορίτσι κλέβει βιβλία στη ναζιστική Γερμανία, βιβλία που θα τα αγαπήσει και θα συνδεθούν με τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής της, ενώ αργότερα θα τα μοιραστεί με τους φίλους και τους γείτονές της σε όμορφες και δύσκολες στιγμές πριν και κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Φαντάζει στενόχωρη ιστορία, κι όμως, παρά το γεγονός ότι την αφηγείται ο Χάρος -ναι, αυτός ο σκελετωμένος τύπος με τον μαύρο μανδύα και το δρεπάνι!- είναι πανέμορφη, γεμάτη χιούμορ και μιλά ουσιαστικά και χωρίς διδακτισμό για τη δύναμη της αγάπης, τις ανατροπές της ζωής, αλλά και για τη μαγεία των βιβλίων.

Γιατί όμως να διαβάσει ένας έφηβος ή μια έφηβη αυτό το βιβλίο στην εποχή του covid-19; Η εύκολη απάντηση είναι ότι ένα καλό βιβλίο δεν χρειάζεται ειδική αφορμή για να διαβαστεί, κι αυτό εδώ είναι ένα πραγματικά πολύ καλό βιβλίο.

Πέρα από αυτό όμως, στις μέρες της κοινωνικής αποστασιοποίησης η ανάγνωση της «Κλέφτρας», ενός βιβλίου για τη σχέση του ανθρώπου με τα βιβλία, μπορεί να λειτουργήσει σε δύο επίπεδα: αφενός να θυμίσει πόσο όμορφη συντροφιά μπορεί να είναι ένα βιβλίο, ακόμη και σε στιγμές εγκλεισμού όπως αυτές που βίωσαν -σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από εμάς βέβαια- πρόσκαιρα ή για αρκετό διάστημα κάποιοι από τους χαρακτήρες του. Αφετέρου, να καταδείξει ότι το βιβλίο μπορεί να γίνει γέφυρα και πεδίο συνάντησης μεταξύ των ανθρώπων μέσα από τη συνανάγνωση ή τη συζήτηση γύρω από αυτό, ακόμη και σε περιόδους που δεν μπορούμε να έρθουμε αλλιώς κοντά.

Γιώτα Κεφαλά1ο Γυμνάσιο Κω

Η Γιώτα Κεφαλά είναι φιλόλογος. Γεννήθηκε στη Λαμία και τελείωσε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας. Έχει εργαστεί σε Γυμνάσια και Λύκεια της Ελλάδας και της Κύπρου και τα τελευταία 15 χρόνια υπηρετεί στο 1ο Γυμνάσιο Κω, όπου έχω οργανική θέση. Στο σχολείο έχει ασχοληθεί με δύο πολιτιστικά προγράμματα. Με τη Λέσχη Ανάγνωσης, που λειτουργεί ως πρόγραμμα από το 2008 στο σχολείο (με παράλληλες εκδηλώσεις με συγγραφείς και προγράμματα φιλαναγνωσίας), καθώς και με το Πρόγραμμα της Κινηματογραφικής Λέσχης. Παρουσιάζει, ακόμα, τη στήλη «Βιβλία για νέους» στο «Μαγικό κόσμο του βιβλίου».

Ελένη ΚατσαμάΚοσμοδρόμιοΠατάκης 2011

Τα τελευταία χρόνια, ακολουθώντας τις οδηγίες του Υπουργείου για τη διδασκαλία ολόκληρου λογοτεχνικού βιβλίου, μαζί με άλλους αξιόλογους συναδέλφους, διαβάσαμε μαζί με τους μαθητές μας αρκετά λογοτεχνικά βιβλία, ενώ οι συγγραφείς επισκέφτηκαν το σχολείο μας, μίλησαν με τα παιδιά, έλυσαν απορίες τους και υλοποίησαν δράσεις φιλαναγνωσίας .

Φέτος, μαζί με την καλή φίλη και συνάδελφο Ελένη Γεωργακά, αποφασίσαμε να διαβάσουμε με τους μαθητές μας το βιβλίο της Ελένης Κατσαμά «Κοσμοδρόμιο». Το βιβλίο είναι μια σειρά διηγημάτων με κεντρικούς ήρωες εφήβους. Έφηβοι από 23 σημεία του πλανήτη μοιράζονται τους λόγους που τα μάτια τους δεν κλείνουν εύκολα το βράδυ και ταξιδεύουν τους μαθητές μας σε περιοχές και καταστάσεις που δε γνωρίζουν ούτε έχουν φανταστεί πως υπάρχουν. Το βιβλίο θέτει προβληματισμούς χωρίς να γίνεται μελό και διδακτικό και φέρνει το νέο άνθρωπο αντιμέτωπο με προβληματισμούς της ηλικίας του.

Φτώχεια, πόλεμος, ενδοσχολική βία, μετανάστευση, προσφυγιά, ζωή στο περιθώριο, μοναξιά, ρατσισμός, ζωή στα σκουπίδια και τους υπονόμους, νεοναζισμός, είναι κάποια από τα θέματα που θίγει το βιβλίο. Οι ιστορίες βασίζονται σε αληθινά περιστατικά και ο ρεαλισμός τους καθώς και η κινηματογραφική γραφή αγγίζει τους εφήβους μας. Τους ταξιδεύει σε διάφορα μέρη του μικρού-μεγάλου κόσμου μας – από την Αγγλία ως την Ιαπωνία και από τη Νέα Υόρκη μέχρι τη Νέα Ζηλανδία και ανοίγει ένα παράθυρο σε θεματικές που τα παιδιά αγνοούν, παρόλο που ζουν στην εποχή της πληροφόρησης και το κινητό είναι συνέχεια του χεριού τους. Σκοπός μας είναι να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές μας ότι ο κόσμος στον οποίο ζουν έχει ομορφιά, αλλά ότι υπάρχουν και συνομήλικοι τους που δεν έχουν ούτε τη δική τους καλή ζωή, ούτε την πιθανότητα να ζήσουν ευτυχισμένοι.

Έφη Λιακοπούλου5ο Γενικό Λύκειο Βέροιας

Η Έφη Λιακοπούλου γεννήθηκε το 1967 στην Αθήνα και σπούδασε Ελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με ειδίκευση στις Μεσαιωνικές και Νεοελληνικές Σπουδές. Εργάζεται από το 1994 στη Δημόσια Εκπαίδευση ως φιλόλογος. Σε αυτό το διάστημα έχει συμμετάσχει ως εμψυχώτρια σε θεατρικές μαθητικές ομάδες, καθώς και σε ευρωπαϊκά προγράμματα ERASMUS. Ασχολείται ιδιαίτερα με τη Νεοελληνική Λογοτεχνία, τόσο σε επίπεδο διδακτικής του αντικειμένου στο σχολείο, όσο και μέσα από τις δράσεις του Συνδέσμου Φιλολόγων Ημαθίας.

Παύλος ΜάτεσιςΗ μητέρα του σκύλουΚαστανιώτης 1990

Οι μέρες της καραντίνας έδωσαν την ευκαιρία – μετά το αρχικό σοκ – να στραφούμε προς την τέχνη, ως καταφύγιο της αγωνίας μας και της ανάγκης να κρατηθούμε από κάπου. Η τέχνη, και μάλιστα η λογοτεχνία, έγινε και το όχημα για να αναπτύξουμε μια νέα σχέση με τους μαθητές μας, μια σχέση πνευματική, έξω από τον βραχνά της διδακτέας ύλης και των απαιτήσεων του ασφυκτικού αναλυτικού προγράμματος. Έτσι σκέφτηκα να προτείνω προς ανάγνωση ένα βιβλίο που ξαναδιάβασα πρόσφατα, τη «μητέρα του σκύλου» του Π. Μάτεσι. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα, όπου η ηρωίδα δεν αντιμετωπίζεται ως μονοδιάστατος τύπος, αλλά ως μια τραγική φιγούρα που φέρει πάνω της το αποτύπωμα του πολέμου και της κατοχής - συνθήκες που βίωσε ως μικρό κορίτσι. Κάτω από το βάρος της διαπόμπευσης της μητέρας της τυλίγεται σε ένα αμυντικό πέπλο υποκρισίας και συνεχίζει να ζει. Η γραφή του Μάτεσι διακρίνεται για την αυθεντικότητά της. Λόγος απλός, λυρικός για να αποδώσει το ανθρώπινο δράμα, μα σε καμιά περίπτωση μελοδραματικός. Το χιούμορ έρχεται να αποφορτίσει το πάθος και η πικρή ειρωνεία (εν είδει καβαφικής) στηλιτεύει τις συμπεριφορές μιας Ελλάδας που ψάχνει το βηματισμό της μετά τον πόλεμο – ποτέ τον άνθρωπο. Το μυθιστόρημα δεν δίνει απαντήσεις, ανοίγει ερωτήματα (για την ιστορία του τόπου, για την πολιτική, για την ανθρώπινη φύση)· δεν καταδικάζει, ούτε εκθειάζει· γδύνει τους ήρωες μπροστά στα μάτια του αναγνώστη και τους αφήνει στην κρίση του. Έτσι ο ρόλος του αναγνώστη είναι ενεργός. Θεώρησα λοιπόν πως ενδείκνυται για τους μαθητές μου, και έχω την προσδοκία αυτό το βιβλίο να γεννήσει έναν διάλογο· μεταξύ τους, με την τέχνη και με την ίδια τη ζωή.

Πανταζής Μητελούδης1ο ΓΕΛ Συκεών Θεσσαλονίκης

Ο Πανταζής Μητελούδης είναι φιλόλογος με μεταπτυχιακό Δίπλωμα στη Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία από το University College London. Είναι μέλος της “Ομάδας Δημιουργικής Έκφρασης” (Πολύτροπη Γλώσσα), επιμορφωτής στις Ερευνητικές Εργασίες/ Project, Αγωγή Υγείας κ.ά., εξωτερικός συνεργάτης του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας για τη δημιουργία πρωτότυπων διδακτικών σεναρίων (Πρωτέας) για τη διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο λύκειο με ΤΠΕ, εξωτερικός εμπειρογνώμων του ΙΕΠ για την εκπόνηση του ΠΣ και των Φακέλων Υλικού για το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας της Γ' Λυκείου (2019).

Όμηρος, Οδύσσεια, πρόλογος-μετάφραση-επιμέλεια Θ. Γ. ΜαυρόπουλοςΖήτρος 2010

Η περίοδος του COVID είναι για όλους μας πολύ δύσκολη. Πρέπει να αλλάξουμε καθημερινές μας συνήθειες, να αυτοπεριοριστούμε, να διαχειριστούμε διαφορετικά τον χρόνο μας και κυρίως να ελέγξουμε τους φόβους, τα άγχη, τις ανησυχίες μας. Αν όλα αυτά είναι δύσκολα για εμάς, πόσο μάλλον για τους έφηβους μαθητές μας. Και κυρίως χωρίς να μπορούμε να τους προσδιορίσουμε ένα όριο, πόσο θα διαρκέσει όλο αυτό.

Ως φιλόλογος μπορώ να προσφέρω τη βοήθειά μου στους μαθητές μου στο Λύκειο προτείνοντας κάποιο βιβλίο για να αξιοποιήσουν τον χρόνο του αυτοπεριορισμού τους. Σκέφτηκα, λοιπόν, να προτείνω ένα βιβλίο που ήδη το γνωρίζουν πολύ καλά και τώρα, ίσως, είναι ευκαιρία να το ξαναδούν με έναν άλλο τρόπο. Πρόκειται για την Οδύσσεια του Όμηρου. Είναι τώρα μια ευκαιρία – καθώς έχουν χρόνο να διαθέσουν – πριν φύγουν από το σχολείο, να έχουν μια διαφορετική εμπειρία από την ανάγνωση του σπουδαίου αυτού έργου. Τώρα δεν θα το δουν σαν ένα μάθημα που πρέπει να διαβάσουν. Γνωρίζοντας ήδη καλά την ιστορία θα τους είναι πιο εύκολο να απολαύσουν τις περιπέτειες, τις απίθανες περιγραφές και αφηγήσεις. Είναι μια τέλεια ευκαιρία να κινητοποιήσουν εύκολα τη φαντασία τους και να ταξιδέψουν, μαζί με τον Οδυσσέα, σε τόπους μαγευτικούς, υπέροχα ονειρικούς. Εξάλλου είναι, ίσως, και ο μόνος τρόπος να ταξιδέψουν αυτή την περίοδο που διανύουμε... και δεν ξέρουμε και για πόσο ακόμα. Αυτό το ταξίδι μπορεί να αποτελέσει μια εκτόνωση για τις εφηβικές εντάσεις και ματαιώσεις. Η Οδύσσεια μπορεί ακόμη να είναι το μέσο για να ανακουφίσει τα παιδιά από τους φόβους, τα άγχη και τις ανησυχίες που βιώνουν έντονα, έστω κι αν δεν εκδηλώνονται άμεσα. Ο πολυμήχανος Οδυσσέας πάντα βρίσκει λύσεις, πάντα βρίσκει τρόπους διαφυγής από τα αδιέξοδα σε πολύ δύσκολες καταστάσεις. Κι όλα αυτά χωρίς ποτέ να απαρνιέται τις χαρές της ζωής! Έγκλειστος, περιορισμένος, φυλακισμένος θα λέγαμε, προσπαθεί με κάθε τρόπο να δραπετεύσει από το νησί της Καλυψώς, απολαμβάνοντας ωστόσο τον έρωτά της όσο είναι καθηλωμένος εκεί. Αυτή είναι και η μαγεία του ομηρικού έργου. Άνθρωποι και θεοί δεν το βάζουν κάτω και απολαμβάνουν τη ζωή σε κάθε κατάσταση και με κάθε τρόπο.

Δήμητρα ΜήτταΚαλλιτεχνικό Γυμνάσιο – Λ.Τ. Αμπελοκήπων Θεσσαλονίκης

Η Δήμητρα Μήττα γεννήθηκε το 1959 στη Βέροια. Σπούδασε Φιλοσοφία στη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ., όπου έκανε και μεταπτυχιακές σπουδές και έρευνα σε ζητήματα Φιλοσοφίας της Μυθολογίας. Καθηγήτρια φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (στο Καλλιτεχνικό Σχολείο Θεσσαλονίκης από το 2009), διδάσκουσα Ιστορία του Αρχαίου Θεάτρου και Δραματολογία σε σχολές θεάτρου, ερευνήτρια σε ζητήματα μυθολογίας, λογοτέχνης.

Γιαν ΟτσενάσεκΡωμαίος, Ιουλιέττα και τα σκοτάδια, μετ. Κ. Πορφύρη –πρόλογος Λουί Αραγκόν, Θεμέλιο 1987 (πρώτη έκδοση το 1961 από την Επιθεώρηση Τέχνης.

Σε 235 σελίδες ο Τσέχος συγγραφέας Γιαν Οτσενάσεκ ξετυλίγει την ιστορία του Παύλου και της Εσθήρ, Τσέχοι και οι δυο, μόνο που το κορίτσι είναι εβραϊκής καταγωγής. Δυο νέα παιδιά που βρίσκονται στην ηλικία της αγάπης. Μόνο που τον έρωτά τους πλαισιώνουν τα σκοτάδια που παραμονεύουν εκεί έξω, στους δρόμους της Πράγας του 1942, στην καθημερινή ζωή με τα δελτία τροφίμων, τις μπαταριές των εκτελεστικών αποσπασμάτων, «τα ονόματα των εκτελεσμένων στις κολλημένες στους τοίχους ανακοινώσεις...». Η φυσική και αιώνια δύναμη του έρωτα που θα ρίξει αυτά τα δυο παιδιά το ένα στην αγκαλιά του άλλου ξυπνάει μέσα τους, ενώ έξω από την κάμαρα όπου ξετυλίγεται όλο το μυθιστόρημα, υπάρχει η ιστορία, δηλαδή τα σκοτάδια… Όλο το δράμα βρίσκεται σ’ αυτό το διαζύγιο του περίγυρου και του ειδυλλίου.

Γιατί διάλεξα αυτό το βιβλίο; Για δύο λόγους.

Θεωρώ πως, όταν θέλει κανείς να μιλήσει για ζητήματα του παρόντος, για ερωτηματικά, για διλήμματα, για ηθικούς κόμπους, ένας καλός τρόπος είναι η αποστασιοποίηση με τη στροφή σε έναν άλλο χρόνο ή σε έναν άλλο τόπο. Και αν το ολοκαύτωμα είναι έννοια γνωστή, ωστόσο μοιάζει όλο και περισσότερο να χάνεται στην αχλή του χρόνου στερώντας από το παρόν τη δύναμη του παραδείγματος.

Ο δεύτερος λόγος εκφράζεται με τον καλύτερο τρόπο από τον Λουί Αραγκόν

που προλογίζει το βιβλίο. Αντιγράφω: «…Αν πρέπει να σας δώσω μια συμβουλή πώς να οργανώσετε τις ονειροπολήσεις σας, σας λέω ν’ αρχίσετε με το διάβασμα του Ρωμαίος, Ίουλιέττα και τα Σκοτάδια… Μπορεί ύστερ’ απ’ αυτό, κλείνοντας το βιβλίο, να βρείτε μόνο μέσα σας εκείνο εκεί το αντιβούισμα από τα μεγάλα έργα, εκείνο εκεί το συνεχούμενο τραγούδι, ότι δηλαδή γυρεύουμε από τούς ανθρώπους πού γράφουν, να κάνουν να γεννηθεί μέσα μας. Καλό βιβλίο είναι εκείνο πού αφού το διαβάσουμε ονειροπολούμε πολύν καιρό και ξαναγυρνούμε σ’ αυτό με τη σκέψη μας».

Φυσικά, υπάρχουν και άλλοι λόγοι, όπως η μεταφορά του μυθιστορήματος στον κινηματογράφο και το θέατρο. Πιο συγκεκριμένα:

Το 1960 ο Τσέχος σκηνοθέτης και σεναριογράφος Γίρι Βάις (1913-2004) μετέφερε το μυθιστόρημα στη μεγάλη οθόνη.

Το 1963 η Μαριέττα Ριάλδη συμπεριέλαβε το έργο στο ρεπερτόριο του Πειραματικού Θεάτρου Τσέπης που ίδρυσε την ίδια χρονιά με συνεργάτη τον Δημήτρη Κολλάτο.

Το έργο παρουσιάστηκε σε διασκευή Ντίνου Σιδερίδη. Το πρόγραμμα της παράστασης ψηφιοποιήθηκε από το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.

Η παράσταση ηχογραφήθηκε για το Θέατρο της Τετάρτης.

Ελένη Παπαδοπούλου2ο Γυμνάσιο Εχεδώρου

Ελένη Κ. Παπαδοπούλου, ΜΑ Φιλόλογος-Εκπαιδευτικός Δ.Ε. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στη Φιλοσοφική σχολή του Α.Π.Θ. και παρακολούθησε επιτυχώς μαθήματα του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ίδιου Πανεπιστημίου. Ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές σπουδές της στο τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής σχολής του Α.Π.Θ., με ειδίκευση στη Βιβλική και Πατερική Γλώσσα. Έχει διδάξει στην ιδιωτική εκπαίδευση και σήμερα είναι καθηγήτρια στη Δημόσια Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. ΄Εχει εκδώσει μία φιλολογική μελέτη με τίτλο: ΟΔΟΣΗΜΑ ΜΝΗΜΗΣ-ΜΝΗΜΟΝΙΑ ΤΕΧΝΗΣ Επιτύμβια Επιγράμματα του Γρηγορίου Ναζιανζηνού, Γράφημα, Θεσσαλονίκη 2020. Γράφει άρθρα, βιβλιοκριτικές και λογοτεχνικά κείμενα σε έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά και είναι συντάκτης του φιλολογικού-εκπαιδευτικού ιστολογίου, eranistria.blogspot.com.

Αλέξανδρος ΠαπαδιαμάντηςΒαρδιάνος στα Σπόρκα και άλλα διηγήματαΒιβλιοπωλείον της Εστίας 2009

Τις δύσκολες μέρες της αναγκαστικής καραντίνας και της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, και παράλληλα με τη γνωστική ενίσχυση των μαθητών μου, στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ΄ Γυμνασίου στο 2ο Γυμνάσιο Εχεδώρου, με έναν εύσχημο τρόπο αξιοποίησης του χρόνου τους, τούς πρότεινα να διαβάσουν τη συλλογή διηγημάτων του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, «Βαρδιάνος στα Σπόρκα και άλλα διηγήματα», εξάπτοντας, ιδιαιτέρως, την περιέργεια των εφήβων μαθητών για το περιεχόμενο της νουβέλας «Βαρδιάνος στα Σπόρκα» λόγω της επικαιρότητάς της. Ένα κείμενο για τη μεταδοτική χολέρα στην Ελλάδα του 1865, σίγουρα ταιριάζει με την επαπειλούμενη από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μεταδικότητα του covid στην Ελλάδα του 2020. Η νουβέλα του Παπαδιαμάντη προσεγγίζει με σκωπτικό τρόπο αφενός τον ατομισμό, την απομόνωση και την εγωκεντρική διάθεση των ανθρώπων που φοβούνται να μην κολλήσουν από τον διπλανό τους και αφετέρου με ιδιαίτερη ζέση στηλιτεύονται τα αυστηρά αλλά ανεπαρκή μέσα προφύλαξης της τότε κυβέρνησης του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Το κείμενο προκάλεσε μέσα από τον αναπόφευκτο εγχρονισμό του έναν πολύπλευρο, κοινωνικό και ηθικό προβληματισμό στα παιδιά, χωρίς να τα φοβίσει και να υποβάλλει δυσάρεστες σκέψεις και απαισιοδοξία για το μέλλον τους και την έκβαση της πανδημίας. Η λογοτεχνία, λοιπόν, λειτούργησε σαν «δοκιμή νάρκης του άλγους» και μέσο δημιουργικής αξιοποίησης του άπλετου χρόνου των μαθητών αλλά και απόσπασής τους από την πολύωρη ενασχόληση με το κινητό τις ημέρες του εγκλεισμού.

Μαρία Τζούλη1ο ΕΠΑΛ Νεάπολης

Μαρία Τζούλη, φιλόλογος. Διορίστηκα το 1999 και θεωρώ ως μόνο μετρήσιμο στην πορεία μου τα χρόνια στην έδρα. Είκοσι γεμάτα χρόνια χαίρομαι το δώρο της συναναστροφής με τα νιάτα, διδάσκοντας και διδασκόμενη. Δεκαεπτά από αυτά σε Γυμνάσιο και τρία σε Λύκειο -ΓΕΛ και ΕΠΑΛ- περισσότερα πήρα παρά έδωσα. Κυρίως πήρα τη λάμψη από τα μάτια των νέων, δώρο βαρύ. Προσπάθησα και προσπαθώ να ανοίγω παράθυρα ώστε το διαμορφούμενο πνεύμα τους να ταξιδεύει στον ανοιχτό ορίζοντα. Τη λογοτεχνία δεν τη θεώρησα ποτέ διδακτέα ύλη ούτε απλό καρύκευμα μιας μηχανιστικής διδακτικής διαδικασίας. Την είδα και τη βλέπω ως όχημα γι’ αυτό το υπέροχο ταξίδι.

Το μυθιστόρημα της Harper Lee το ξαναδιάβασα κάποιες από τις νύχτες του εγκλεισμού που ζήσαμε πέρυσι, φωτισμένο από ένα διαφορετικό φως, μέσα από το πρίσμα των καιρών. Ένιωσα ότι θα ήταν όμορφο όσα μου είπε να μεταδοθούν και στις ψυχές των εφήβων μου, γι’ αυτό και τους το πρότεινα στις διαδικτυακές συνομιλίες μας.

Γραμμένο μεταξύ 1950 και 1960, ζωγραφίζει μέσα από τα παιδικά μάτια της Σκάουτ Φιντς τον αμερικανικό Νότο της δεκαετίας του ’30 -τόσο μακρινό και τόσο κοντινό. Πρόκειται για μια γλυκιά και πικρή φωνή διαμαρτυρίας απέναντι στις διακρίσεις, τις προκαταλήψεις, τη στοχοποίηση του διαφορετικού, όποιου δεν κατανοούμε. Ο δικηγόρος Άτικους Φιντς μεγαλώνει τα παιδιά του με γνώμονα τη δικαιοσύνη και το σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Στο Μέικομπ της Αλαμπάμα, όπου τίποτε δε φαίνεται ν’ αλλάζει το θανατερά αργό ρυθμό της καθημερινότητας, όπου οι άνθρωποι πορεύονται «ζώντας και ψευτοζώντας», ένας άνθρωπος πέφτει θύμα διακρίσεων λόγω του χρώματός του. Ένα άλλο ανθρώπινο πλάσμα πληρώνει σκληρά, εκτός από τη σκληρότητα της οικογένειάς του, και το «μην ανακατεύεσαι» των άλλων.

Υπερασπιζόμενος σθεναρά τον πρώτο, ο Άτικους οδηγεί τα παιδιά του στο να προσεγγίσουν τον δεύτερο, στο να απομακρυνθούν από τα ένστικτα της αγέλης και να ντυθούν την ανθρωπιά, αποτινάσσοντας κάθε στερεοτυπικό εγκλεισμό σε δωμάτια χωρίς παράθυρα. Η Harper Lee προβάλλει έναν «ήρεμο» αλλά ανυποχώρητο ηρωισμό, ο οποίος γίνεται μάθημα ζωής στα έκθαμβα μάτια της μικρής αφηγήτριας, αλλά και κάθε έφηβου αναγνώστη. Κάθε νέου ο οποίος -ζώντας σε μια εποχή όπου εύκολα το ένστικτο της αγέλης «κολλά ετικέτες», στοχοποιεί και αναζητά εξιλαστήρια θύματα- αναζητεί πυξίδα στο ταξίδι του, ενώ συνάμα αποστρέφεται το διδακτισμό και τα υψηλών τόνων κηρύγματα.

Σκεύη ΤσιάκκαΛανίτειο Γυμνάσιο Λεμεσού

Η Σκεύη Τσιάκκα μοιράζει την αγάπη της ανάμεσα στη διδασκαλία στη Μέση Εκπαίδευση και στην έρευνα και αφήγηση παραμυθιών. Παντρεύοντας τις δύο της αγάπες, εντάσσει την αφήγηση στη διδακτική πράξη. Πραγματοποιεί εισηγήσεις με θέμα τη χρήση της αφήγησης και εργαστήρια δημιουργικής γραφής μαγικού παραμυθιού.

Παραμύθια λαϊκά ενάντια σε δύσκολους καιρούς, επιμέλεια Δ. ΠρούσαληςΕύμαρος 2017.

Απορία σαν και τούτη της Αλεξάνδρας Μυλωνά, δίνουν χαρά μια και ανοίγουν δρόμους για το μοίρασμα όσων νιώθεις σαν διαβάζεις ένα βιβλίο. Μια παραμυθού σαν και του λόγου μου, τι άλλο θα διάλεγε να μοιραστεί με τους μαθητές και τις μαθήτριές της στην εποχή του COVID 19, εκτός από παραμύθια; Το βιβλίο

«Παραμύθια λαϊκά ενάντια σε δύσκολους καιρούς» του Δημήτρη Προύσαλη, περιέχει παραμύθια από όλο τον κόσμο, το καθένα από αυτά πλουμισμένο με τη σοφία χιλιάδων ανθρώπων και δοκιμασμένα για αιώνες. Τα παραμύθια αυτά - σύντομα στην έκταση και ευχάριστα στην ανάγνωση - αποτελούν τροφή για τη ψυχή και το μυαλό του αναγνώστη, ανεξάρτητα από το φύλο και την ηλικία. Μπαίνοντας στη θέση των ηρώων και ηρωίδων, αποκαλύπτουν τρόπους να πραγματευόμαστε τις μικρές και μεγάλες δυσκολίες που συναντούμε. Ο επιμελητής της έκδοσης, παιδαγωγός ο ίδιος εκτός από παραμυθάς, υποστηρίζει την υπόσχεση του τίτλου από τη μια με τα όσα αναφέρει στον πρόλογο του βιβλίου για τη λειτουργία των παραμυθιών γενικά και από την άλλη με τον χωρισμό των παραμυθιών σε τρεις ενότητες: παραμύθια για να συλλογάσαι, να ελπίζεις, να πράττεις. Οι δοκιμασίες στα παραμύθια μας θυμίζουν ότι οι δυσκολίες είναι μέσα στη διαδρομή των ανθρώπων αλλά δεν είναι ανυπέρβλητες. Πολύ περισσότερο στα παραμύθια της συλλογής, τα οποία μας βοηθούν να ξεδιαλύνουμε τις δυνατότητες που έχουμε, να αποκαλύψουν τις δυνάμεις μας, να κάνουν ισχυρότερες τις αντοχές μας. Αποτέλεσμα; Το κοίταγμα της ζωής με θετικό πρόσημο.

Κατερίνα Φώτη1ο Γυμνάσιο Σερρών

Η Κατερίνα Φώτη γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε στη Φιλοσοφική σχολή του ΑΠΘ. Φοιτά στο Δ.Π.Μ.Σ (ΠΔΜ-ΑΠΘ) «Δημιουργική Γραφή» με κατεύθυνση «Δημιουργική Γραφή και Εκπαίδευση». Εργάζεται ως φιλόλογος στη Μέση εκπαίδευση.

Δύο ήρωες, ένα βιβλίο, δύο ιστορίες, μια ζωή. Η πρωτοτυπία του βιβλίου, ότι ο συγγραφέας παρουσιάζει ξεχωριστά τη ζωή δύο εφήβων, που στο τέλος συγκλίνει. Κοινός άξονας η παιδική εκμετάλλευση .Ένα κορίτσι, Ρεγγίνα τη φώναζε ο πατέρας της, που σε μια άλλη γλώσσα σημαίνει βασίλισσα. Χάνει τα πάντα εξαιτίας του εμφυλίου πολέμου και της δικτατορίας στη χώρα της, γονείς, σπίτι και στην προσπάθεια της επιβίωσης γνωρίζει την άλλη πλευρά της ζωής, αυτή που δεν αξίζει σε κανένα παιδί. Θα απαρνηθεί το όνομά της και μαζί την παιδική αθωότητα και θα υποταχθεί στο πρόσωπο του κακού.

Θα συναντηθεί με τον Άλεχ, που το όνομά του σημαίνει προστάτης. Ο πατέρας του ήθελε να σπουδάσει και να γίνει προστάτης για όσους έχουν την ανάγκη του. Η ζωή όμως έχει αποφασίσει διαφορετικά. Θα γνωρίσει την προσφυγιά και τα στρατόπεδα προσφύγων. Στην προσπάθειά του να προστατεύσει την αδύναμη μητέρα του, θα θυσιαστεί. Οι δρόμοι των δύο παιδιών θα χωρίσουν.  

Δύο Ιφιγένειες, δύο τραγικά πρόσωπα, ξεγράφουν το παιδί που κρύβεται μέσα τους και για να σώσουν την οικογένειά τους, θυσιάζονται κλείνοντας τα μάτια. Ένα βιβλίο για εφήβους και όχι μόνο, από ένα συγγραφέα που τολμά να θίξει με παρρησία τις κοινωνικές ανισότητες και τα αιώνια θύματά τους, τα παιδιά. Ταυτόχρονα με ευαισθησία μας καλεί, να μην εθελοτυφλούμε και αδιαφορούμε μπροστά στο πάντα επίκαιρο θέμα της παιδικής εκμετάλλευσης αλλά να οραματιστούμε και να δουλέψουμε για έναν κόσμο με κοινωνική ανθρωπιστική συνείδηση, όπου όλα τα παιδιά θα έχουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες ευκαιρίες στη ζωη. Ένα βιβλίο, πολλά θέματα, εμφύλιες διαμάχες, προσφυγικό, βίαιη ενηλικίωση και παιδική εκμετάλλευση. Ένας συγγραφέας που με αξιοθαύμαστο τρόπο ζωγραφίζει τα δικαιώματα όλων των παιδιών, γιατί η λογοτεχνία πρέπει να προβληματίζει και να καλλιεργεί ανθρωπιστικές αξίες.

_______________

Αλεξάνδρα Μυλωνά γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε φιλοσοφία και θέατρο (MΑ Δραματολογίας – Παραστασιολογίας Τμ. Θεάτρου, Α.Π.Θ., Τμ. Φιλοσοφίας – Παιδαγωγικών Σπουδών Φιλοσοφικής Σχολής, Α.Π.Θ., Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης Κ.Θ.Β.Ε.). Είναι μέλος των: Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών, Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών. Συμμετείχε σε διεθνείς καλλιτεχνικές διοργανώσεις και συνεργάστηκε με φορείς πολιτισμού (Άχθος, Κ.Θ.Β.Ε., Ε.Ρ.Τ., Μ.Μ.Θ.). Εργάζεται στο Καλλιτεχνικό σχολείο Θεσσαλονίκης.
Για το συγγραφικό της έργο: http://alexandramylonaaroni.blogspot.com+1+1


Δευτέρα, 9 Νοεμβρίου 2020

Ανακαλύπτοντας τα πολύτιμα δώρα των ιστοριών-με αφορμή μια δημοσίευση στο in.gr

 


"Δύο Έλληνες παραμυθάδες δίνουν ιδέες για δημιουργικό χρόνο με τα παιδιά στο σπίτι"


Της Γεωργίας Δρακάκη, Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2020 


Ο Κώστας Λαδόπουλος και ο Δημήτρης Προύσαλης είναι δύο πολύ ξεχωριστές περιπτώσεις καλλιτεχνών. Δάσκαλοι και οι δύο, ασχολούνται με τα παιδιά πολλά χρόνια και τους αφορούν έννοιες όπως «φαντασία», «αφήγηση», «παραμύθι», «ιστορία», «κατασκευή», «μαζί», παίζω» με διαφορετικό τρόπο από αυτόν που μπορεί να πιστεύετε.

Οι δύο αυτοί κύριοι δεν προσεγγίζουν τα παιδιά με μελισσούλες και λουλουδάκια και, βεβαίως, δεν διστάζουν να τους βάλουν δύσκολα, να ακονίσουν την σκέψη τους διαβαίνοντας πιο τολμηρούς και ρηξικέλευθους δρόμους.Δεν είναι τυχαίο ότι όσα κάνουν δεν αφορούν απλώς τα μικρά παιδιά, αλλά και τα μεγαλύτερα αδέρφια τους και, φυσικά, τους γονείς! Ο λόγος τώρα στους ίδιους τους παραμυθάδες…

Κώστας Λαδόπουλος: δημιουργήστε μικρές εκπλήξεις και πιστέψτε στα πολλά φεγγάρια

Ποιος είναι;

Toν θυμάστε από τα σουρεαλιστικά Παραμύθια της Κούκλας στην κρατική τηλεόραση, όπως επίσης και από το θρυλικό του alter ego, τον Φώντα Λαδοπρακόπουλο, αλλά και τα Πρωινάκια.

Φέτος, επέστρεψε στα γνώριμα στέκια του και έχει την δική του στήλη στην εκπομπή «1000 χρώματα του Χρήστου».

Οι κατασκευές του είναι πρωτότυπες και σχεδόν σκοτεινές, ενώ ο ίδιος μελετά συστηματικά το ρεμπέτικο και συγγράφει πεζά για ενήλικες, εκτός από παιδιά. Δίδαξε επί σειρά ετών παιδιά δημοτικού στην Σουηδία, όπου έκανε και οικογένεια.

1. Παιχνίδι με τις λέξεις

Βρίσκετε 2 ή τρεις λέξεις που δεν έχουν καμιά σχέση μεταξύ τους.

Παράδειγμα: πιπέρι, σύννεφο, καρφί.

Προτρέπετε το παιδί να φτιάξει μια ιστοριούλα που περιέχει αυτές τις τρεις λέξεις.

Ας πούμε: Μια φορά ήταν ένα κατάλευκο σύννεφο που, έτσι όπως αρμένιζε στον ουρανό, τράκαρε μ΄ ένα μαύρο σύννεφο φτιαγμένο από καφτερό πιπέρι. Το Λευκό Σύννεφο άρχισε να φταρνίζεται, σκλήρυνε, έγινε μαγνήτης και τότε, χιλιάδες καρφιά από τη Γη ανέβηκαν στον Ουρανό και κόλλησαν επάνω του…

(Η πρόχειρη αυτή ιστορία θα μπορούσε να ήταν πιο λεπτομερής και να συνεχίσει. Αν δείτε ότι το παιδί είναι ασυνήθιστο και δυσκολεύεται, φτιάξτε εσείς την πρώτη ιστορία).

2. Ακονίζοντας την φαντασία

Ξεκινάτε εσείς να διηγείστε μια ιστορία, όσο πιο ευφάνταστη γίνεται. Αποφύγετε παραδοσιακές ιστορίες και λέξεις/καταστάσεις που
είναι άγνωστες στο παιδί και έχουν να κάνουν με τις δικές σας νοσταλγίες των δικών σας παιδικών χρόνων, όπως ας πούμε «πρίγκιπες», «κάστρα», «αδράχτια» και «αλέτρια».

Διηγείστε λοιπόν την ιστορία μέχρι ενός σημείου, σταματάτε τη στιγμή που θέλετε, λέτε “και μετά; “ και προτείνετε στο παιδί να την συνεχίσει το ίδιο και να σταματήσει, όπως κάνατε εσείς πριν. Μετά, έρχεται πάλι η δική σας σειρά και πάει κάπως έτσι… 

3. Ο Φεγγαροχάφτης

Σας προλαβαίνω, ίσως, από το να «τρομάξετε» αντικρίζοντας τις δύο φωτογραφίες αυτού του όντος. Σας υπενθυμίζω ότι δεν είναι καθόλου
σκόπιμο να περνάμε στα παιδιά μας τις προσωπικές μας αντιλήψεις, ακόμα και για το ποια πράγματα είναι όμορφα και ποια “άσχημα”.

Τα σημερινά παιδιά μεγαλώνουν σε μια τελείως διαφορετική ατμόσφαιρα από τις δικές μας ροζ και γαλάζιες.

Θα μπορούσατε να προτρέψετε το παιδί σας να περιγράψει τι μπορεί να είναι ένας Φεγγαροχάφτης, βάζοντάς του και ερωτήσεις για να μπει σε ευρύτερες λεπτομέρειες.

Θα μπορούσατε να ρωτήσετε πώς μπορεί να είναι η φωνή του, θα μπορούσε να βελάζει σαν πρόβατο, ας πούμε; Κι άλλες απορίες θα ανακύψουν: αν βγαίνει έξω μόνο τις νύχτες, αν μπορεί να κάνει μεγάλα πηδήματα, γιατί έχει αυτό το όνομα. Τρώει Φεγγάρια; Υπάρχουν κι άλλα Φεγγάρια; Πώς θα φαινόταν στο παιδί σας αν έβλεπε κάποια νύχτα στον ουρανό πολλά Φεγγάρια; Αν τα τρώει ο Φεγγαροχάφτης, πώς τα τρώει;

Υλικά για την κατασκευή

Όπως βλέπετε στις φωτογραφίες, ο Φεγγαροχάφτης μου αποτελείται από ένα ρολό χαρτιού τουαλέτας που το έχω βάψει, ένα σκουριασμένο μεταλλικό κουτάκι, 4 πόδια και δυο τριγωνικά αυτιά φτιαγμένα από σκληρότερο χαρτόνι (κάλλιστα από κάποια συσκευασία που δε την χρειάζεστε). 

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα οποιοδήποτε κατάλληλο κουτάκι για το κεφάλι και μια ουρά από υλικό που εσείς θα επιλέξετε. Αν το κουτάκι χωράει, θα μπορούσατε να βάλετε μέσα μικρά led λαμπιόνια που λειτουργούν με μπαταρίες. Έτσι, θα δοθεί κι ένα είδος μυστηρίου σε αυτό το πλάσμα. Τα διάφορα κολλήματα θα τα πετύχετε με απλή κόλλα.

Δημήτρης Προύσαλης: ανακαλύψτε μαζί τα πολύτιμα δώρα των ιστοριών




Ποιος είναι;

Δάσκαλος και παραμυθάς, αλλά και Υποψήφιος Διδάκτορας Λαογραφίας στο ΕΚΠΑ. Έχει εκδώσει 18 βιβλία με λαϊκό, παραμυθολογικό υλικό.

Διατηρεί το ιστολόγιο «Στων Παραμυθιών τα Σταυροδρόμια».

Το «Παραμύθια λαϊκά για να σώσουμε το Μεγάλο μας Σπίτι: ιστορίες οικολογικής ευαισθητοποίησης» αναμένεται να κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις ΕΥΜΑΡΟΣ, ενώ το τελευταίο του βιβλίο που κυκλοφορεί είναι το «Παραμύθια λαϊκά βγαλμένα απ’ της ζωής το αχ» από τις εκδόσεις ΛΟΓΟΤΥΠΟ.

.................................................

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι άνθρωποι ανακαλύπτουν τον υπέροχο κόσμο της αφήγησης ιστοριών, όχι με τη μορφή ανάγνωσης βιβλίων αλλά με ένα τρόπο παλιό που ευχαριστεί, διασκεδάζει, ταξιδεύει και μιλά μέσα μας για αλήθειες.

Η προφορική αφήγηση-εξιστόρηση -το να λέει κάποιος ιστορίες- αφορά τη μετάδοση από στόμα σε στόμα, αφηγημάτων πραγματικών ή φανταστικών, μέσα στις παρέες.

Είναι ένας δρόμος, χιλιοπερπατημένος, που τους συμπεριλαμβάνει όλους χωρίς διακρίσεις. Οι προφορικοί παραμυθάδες επαγγελματίες και μη, μοιραζόμαστε τις ιστορίες που αγαπάμε ή επιλέγουμε για κάποιο σκοπό ή μια αφορμή.

Τούτο το μοίρασμα, κέρασμα από καρδιάς, δημιουργεί μια εξαιρετική εμπειρία ζωής με όχημα την ανθρώπινη φωνή, εκεί που άκρη δε γνωρίζει η φαντασία. Σήμερα η αναζήτηση ευκαιριών για αφήγηση μπορεί να ξεκινήσει από την οικογένεια, αφού σίγουρα βοηθά την ενίσχυση των δεσμών που φέρνει τα μέλη μιας κοινότητας να βαθύνουν τη σχέση τους.

Οι ιστορίες βρίσκονται κρυμμένες παντού ολόγυρά μας, αρκεί να τις ψάξουμε. Ιστορίες κρύβονται στα σπίτια που μας φιλοξενούν, στα πρόσωπα που μας περιτριγυρίζουν, στα παπούτσια που φοράμε, στα οικογενειακά κειμήλια που φυλάμε, στις φωτογραφίες, στα καθημερινά αντικείμενα του σπιτιού αλλά και στα μέλη μιας οικογένειας.

Δεν υπάρχει πιο διασκεδαστική, ενδιαφέρουσα δραστηριότητα από το να αφηγηθεί ένας γονιός μια κρυμμένη ιστορία. Πώς αγοράστηκε το σπίτι που κατοικεί, τις περιπέτειες των παππούδων σαν ήρθαν στη μεγάλη πόλη για καλύτερη τύχη, πώς γνωρίστηκαν οι γονείς των παιδιών, ποια τα πρόσωπα στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες…

Σκεφτείτε και τις δικές σας ιδέες. Αφηγηθείτε την ιστορία των αγαπημένων σας παπουτσιών ή του σερβίτσιου της μητέρας σας, ρωτήστε τα παιδιά να σας διηγηθούν την ιστορία της σχολικής τους τσάντας ή της γόμας τους που χάθηκε και τώρα πού μπορεί να είναι;

Η οικειότητα και η ειλικρίνεια στην αφήγηση, το άγνωστο πλαίσιο, η αποκάλυψη «μυστικών» βοηθούν να γνωρίσουν τα παιδιά πλευρές του σύμπαντος ενός στενότερου ή ευρύτερου πυρήνα της οικογένειας, προκαλούν και δυναμώνουν την συγκέντρωση προσοχής, προωθούν την ερευνητική διάθεση, πλουτίζουν το λόγο, θεμελιώνουν τις σχέσεις σας.





Σάββατο, 31 Οκτωβρίου 2020

Τα λαϊκά παραμύθια (Νο 3) στο "Διαχρονικό διαδίκτυο-Κοινά αφηγήματα ανάμεσα στις τέχνες" Τρίτο Πρόγραμμα του ΕΡΤ webradio

 Σειρά αφιερωματικών εκπομπών για τα τέσσερα στοιχεία της φύσης


Μπορείτε να κάνετε κλικ στο σύνδεσμο ή να αντιγράψετε στη μηχανή αναζήτησης του Google για να ακούσετε την εκπομπή που εποιμελείται η Λένια Ζαφειροπούλου στο:

https://webradio.ert.gr/trito-programma/23sep2020-to-diachroniko-diadiktyo-stichia-tis-fysis-gi-ekpobi-4i-paragogi-parousiasi-lenia-zafiropoulou/

ΤΟ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ/ ΚΟΙΝΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ


Από τη μετάδοση της εκπομπής της Τετάρτης 23-09-20, ώρα 21:30-22:30

Παραγωγή-Παρουσίαση: Λένια Ζαφειροπούλου /Lenia Safiropoulou


Τα τέσσερα στοιχεία: ΓΗ

 Εκπομπή 4η και τελευταία του αφιερώματος 

Η θεωρία για τα τέσσερα στοιχεία, φωτιά, αέρα, νερό και γη περνώντας από την Αρχαία Ελλάδα στην Ευρώπη, κυριαρχεί στη σκέψη και την τέχνη της, ακόμα κι όταν η σύγχρονη χημεία αρχίζει σιγά-σιγά να την απαρνείται. Σε τέσσερις εκπομπές για τα στοιχεία και τις τέχνες τους, θα δούμε τη φωτιά ως τελετουργικό μέσον για την προσέγγιση της θεότητας αλλά και ως στοιχείο των δαιμόνων. Θα δούμε το νερό ως αγαπημένο όχημα του Ρομαντισμού, τους ανέμους ως εμμονή της Αναγέννησης και του Μπαρόκ και τη γη ως φιλοσοφικό πεδίο στην αυγή του 20ού αιώνα.

Μαζί μας ο Δημήτρης Β. Προύσαλης θα μας αφηγηθεί την ιστορία " Η χρυσή γη"* από την προφορική παράδοση της Αιθιοπίας.

Μια γεύση από κουλτούρες που στέκονται απέναντι στη φύση χωρίς την ανταγωνιστική και κατακτητική διάθεση του δικού μας πολιτισμού.

* Από την υπό έκδοση συλλογή
του Δημήτρη Β. Προύσαλη

"Παραμύθια λαικά για να σώσουμε το μεγάλο μας σπίτι
-Ιστορίες οικολογικής ευαισθητοποίησης"
Εκδόσεις ΕΥΜΑΡΟΣ

Η ισυγκεκριμένη ιστορία έχει δημοσιευτεί στη συλλογή του Δημήτρη Β. Προύσαλη
"Παραμύθια λαϊκά βγάλμένα απ' της ζωής το αχ!"
Εκδόσεις ΛΟΓΟΤΥΠΟ -Ιούλιος 2020

Πολλές οι προσωπικές ευχαριστίες για τη χαρά της συνεργασίας και την τιμή της πρόσκλησης
Δ.Β.Π

Παρασκευή, 30 Οκτωβρίου 2020

"Παραμύθια λαϊκά για να σώσουμε το Μεγάλο μας Σπίτι-Ιστορίες οικολογικής ευαισθητοποίησης: Η εκπομπή στο starclassic webradio

 


Εκπομπή 7

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΟΛΥΓΛΩΤΤΗ ΠΟΛΙΣ: "Παραμύθια λαϊκά για να σώσουμε το Μεγάλο μας Σπίτι: Ιστορίες οικολογικής ευαισθητοποίησης

Αναδεικνύουμε την πολυπολιτισμικότητα της Θεσσαλονίκης, δίνοντας βήμα σε φορείς, οργανώσεις, ομάδες, ακαδημαϊκούς, επιστήμονες, γονείς και παιδιά

Ο δάσκαλος και αφηγητής κ. Δημήτρης Β. Προύσαλης μοιράζεται την μεγάλη του αγάπη για τα λαϊκά παραμύθια και τη σπουδαία συμβολή τους στη δημιουργία μιας νέας αντίληψης για την φύση, τον άνθρωπο και τον κόσμο. Ιδρυτικό μέλος της ΑΜΚΕ "Παραμύθια και μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη"(http://paramythiakaimythoitoukentavrou.blogspot.com) και καλλιτεχνικός διευθυντής του ομώνυμου Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου, ο καλεσμένος της εκπομπής μας αφηγείται ιστορίες, αποσπάσματα από την υπό έκδοση συλλογή "Παραμύθια λαϊκά για να σώσουμε το Μεγάλο μας Σπίτι: Ιστορίες οικολογικής ευαισθητοποίησης" (Έκδόσεις ΕΥΜΑΡΟΣ). Η εκπομπή πλαισιώνει το θεσμό των Γιορτών Πολυγλωσσίας του Δήμου Θεσσαλονίκης και τη συνεργασία του με το Ερευνητικό Πρόγραμμα ERASMUS+ YOUTH SLYMS (http://slyms.uth.gr/el) και ανοίγει διαύλους επικοινωνίας με φορείς, οργανώσεις, κοινότητες και εκπαιδευτικά μοντέλα προάγοντας την πολυπολιτισμικότητα και τη συνεργασία.


Ακούστε την ολόκληρη την εκπομπή στο σύνδεσμο ή πληκτρολογήστε

https://www.mixcloud.com/STARCLASSICRADIO3/ο-αφηγητής-κ-δημήτρης-προύσαλης-καλεσμένος-στην-εκπομπή-θεσσαλονίκη-πολύγλωττη-πόλις/

Λαϊκά παραμύθια και μυθολογικές ιστορίες του μακρινού χτες που προσεγγίζουν με ματιά αποκαλυπτική τα σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήματα του σήμερα. Αντιλήψεις και αντανακλάσεις της σχέσης του ανθρώπου με τον γύρω του κόσμο, σε μια συλλογή ανώνυμων αφηγημάτων, όπου συγκεντρώνονται προφορικές παραδόσεις από τις τέσσερεις ηπείρους και τις γωνιές της Γης, από τότε που ο άνθρωπος λειτουργούσε συμβιωτικά μέσα στη μικρότητά του με το περιβάλλον που τον φιλοξενούσε, και όχι ανταγωνιστικά ή με διάθεση κυριαρχική και εκμεταλλευτική.

Ιστορίες, κάποιες με χαρακτήρα κατ’ επίφαση αιτιολογικό, που μιλούν για την αειφορία, την προστασία της άγριας ζωής, τη διαχείριση των φυσικών πόρων, το σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, την απόκτηση συνείδησης για την προστασία της φύσης, τις σχέσεις αλληλεξάρτησης και ισορροπίας των οικοσυστημάτων, την ευθύνη που κουβαλά ο ανθρώπινος παράγοντας, τη μητέρα Γη ως ολότητα, τη συγγένεια όλων των έμβιων όντων.

Προσωποποιήσεις και συμβολισμοί, ταυτίσεις και παραλληλισμοί, προβληματισμοί και μηνύματα μεστά από ποιητική διάθεση, αναστοχαστική κατεύθυνση, φιλοσοφική διεργασία, συναντιούνται, σμιλεύονται μυθοπλαστικά και διαχέονται διαχρονικά με όχημα το λόγο,  για να υπενθυμίσουν εκείνο που δεν πρέπει να χαθεί, και αυτά που οφείλει ο άνθρωπος για να κρατά σε ισορροπία τα μέσα του, με όσα τον καθορίζουν από τα έξω…

Δώδεκα κεφάλαια, 65 ιστορίες, 65 ενδιαφέρουσες διαδρομές στα σταυροδρόμια του συλλογικού φαντασιακού, εκεί που η πνευματικότητα του θαυμαστού συναντά την πραγματικότητα της επαγρύπνησης…