4ο Φεστιβάλ Παραμυθιού Αιγιαλείας ¨Μια φορά κι έναν καιρό ..." 24-26 Απριλίου 2026

Ξεκινά την Παρασκευή 24 Απριλίου 2026 και θα διαρκέσει τρεις ολόκληρες ημέρες, μέχρι και την Κυριακή 26 Απριλίου, το 4ο Φεστιβάλ Παραμυθιού Αιγιαλείας "Μια  φορά κι έναν καιρό". Το φεστιβάλ αποτελεί μια πολυμορφική συνάντηση μεταξύ πολλών διαφορετικών τεχνών που συναντούν τα λαϊκά παραμύθια και αντανακλούν το είδος, γεννώντας λογοτεχνικές μυθοπλασίες και γραπτές πια δημιουργίες, εκεί που το ανώνυμο συλλογικό φαντασιακό ανταμώνει με την επώνυμη μυθοπλαστική γραφή του φανταστικού. 

Τη σκυτάλη δίνουν και παραλαμβάνουν ενήλικοι επαγγελματίες και ευφάνταστοι εκκολαπτόμενοι καλλιτέχνες της παιδικής ηλικίας μέσα από έναν καμβά πολύμορφων εκδηλώσεων και δράσεων, όπως οι προφορικές αφηγήσεις για ενήλικο και παιδικό ακροατήριο, τα σεμινάρια και οι επιστημονικές ομιλίες, οι μαθητικοί διαγωνισμοί, οι χορωδιακές προσεγγίσεις, τα λογοτεχνικά αναλόγια, οι χορευτικές σωματοποιήσεις, οι δραματοποιήσεις, οι μεταφράσεις-αποδόσεις στη νοηματική γλώσσα, η ανάγνωση μηνυμάτων Παγκόσμιων Ημερών, οι συναντήσεις της Ειδικής με τη Γενική Αγωγή, τα Δημοτικά Σχολεία του Αιγίου και της Αιγείρας με το Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο της Ι.Π. Μεσολογγίου. 

Το Φεστιβάλ Παραμυθιού Αιγιαλείας στην τέταρτη διοργάνωσή του, αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη συνοδοιπορία εκπαιδευτικών και μαθητών, ανθρώπων της μουσικής και του χορού, συγγραφέων-δημιουργών και επαγγελματιών ευαίσθητων επικοινωνιακών ισορροπιών και ισότιμων κοινωνικών απευθύνσεων. Αν σκεφτεί κανείς πως τα τελευταία χρόνια παρουσιάζονται ελπιδοφόρες προτάσεις πολιτισμού στην περιφέρεια, που προσδοκούν να αφήσουν μπόλι δημιουργικό συνέπειας, συνέχειας και ποιότητας στο δρόμο που χαράζουν, τότε αναμφίβολα το Φεστιβάλ Παραμυθιού Αιγιαλείας κατέχει μια διακριτή θέση ανάμεσα σε αυτά.

Το Πρόγραμμα της πρώτης Ημέρας

-Παρασκευή 24 Απριλίου 2026

Το Πρόγραμμα της Δεύτερης Ημέρας-

Σάββατο 25 Απριλίου 2026

Το Πρόγραμμα της τρίτης Ημέρας-

Κυριακή 26 Απριλίου 2026

 

Δυο προφορικοί αφηγητές στα νέα πολλαπλά βιβλία Λογοτεχνίας του 2027-2028

Συμμετοχή του προφ. αφηγητή Δημήτρη Β. Προύσαλη

Δεν υπάρχει μεγαλύτερη τιμή από έναν χώρο και τους άτυπους "εκπροσώπους" του, αυτούς που αναδύονται κάθε φορά με αφορμή κάτι που να τους συνδέει στενά μαζί του, από το να έρχονται στο προσκήνιο της δημοσιότητας (δημοσιογραφικής, λαογραφικής, φιλολογικής, εκπαιδευτικής κ.α)  όταν ακούγεται μέρος της δουλειάς τους ή γίνεται έμμεση προβολή μέσω της ιδιότητάς τους και φτάνει στο κοινό που βρίσκεται πλατύτερα απ' τους "μυημένους" που σχετίζονται με το αντικείμενο αναφοράς τους.

Στην προκειμένη περίπτωση, αναφερόμαστε στα νέα πολλαπλά βιβλία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, στη βαθμίδα του Γυμνασίου, που πρόκειται να κυκλοφορήσουν το σχολικό έτος 2027-2028 και συγκεκριμένα στο γνωστικό αντικείμενο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας που απευθύνεται στους μαθητές της Α' Γυμνασίου. Στην Κατηγορία αυτή, δύο ενεργοί εκπρόσωποι των προφορικών αφηγήσεων με κινητικότητα και μακρόχρονη πορεία μεγαλύτερη των είκοσι ετών, όχι μόνο παραστασιακή αλλά και εκδοτική-συγγραφική, όπως επίσης και σε επίπεδο διαλέξεων-ομιλιών αλλά και σεμιναρίων, συμπεριλαμβάνονται στα ονόματα των ανθρώπων που συμμετέχουν με παραμυθιακά κείμενά τους σε δύο διαφορετικές εκδόσεις. Αναφερόμαστε στους Δημήτρη Β. Προύσαλη-τον γράφοντα- και Λίλη Λαμπρέλλη.

Αρχικά, και σε σύνδεση με τον επιμελητή του παρόντος ιστολογίου, έχουμε τις παρακάτω αναφορές:

-Στο διδακτικό πακέτο Νο 4 "Μέσα από φεγγερά περάσματα σε σύμπαν λογοτεχνικό" από τους Λογον@υτίλους, υπό τη συγγραφική ομάδα των Μαρίας Δημάση, Καθηγήτριας Δ.Π.Θ., Ευαγγελίας Αραβανή, Σύμβουλου – Καθηγήτριας Ε.Α.Π. και Ιωάννη Γκουτσίδη, Πληροφορικού – Υποψήφιου Διδάκτορα Δ.Π.Θ. μπορεί κανείς στην 1η ενότητα "ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ Εγώ, ο Άλλος (φιλία - αγάπη - αλτρουισμός - ξενοφοβία)" να συναντήσει στις σελίδες 63-65 το αραβικό παραμύθι "Τα λόγια της άμμου και τα λόγια της πέτρας" (αραβικό λαϊκό παραμύθι) σε κειμενική μορφή, ενώ με λινκ-σύνδεση μπορεί κάποιος να αξιοποιήσει δύο ακόμα παραμύθια που βρίσκονται αναρτημένα:

Πρόκειται για το λαϊκό παραμύθι "Πώς κερδίζει κάποιος τον Παράδεισο" (αραβική-Βόρεια Αφρική), το οποίο μαζί με αυτό του βιβλίου συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή του Δημήτρη Β. Προύσαλη "Παραμύθια λαϊκά βγαλμένα απ' της ζωής το αχ!" Εκδόσεις Λογότυπο 2020

 ενώ συμπεριλαμβάνεται και το παλαιστινιακό "Πόσο αξίζουν οι φίλοι κι ο παράς" από τη συλλογή "Λαϊκά παραμύθια των Παλαιστινίων" Εκδόσεις Α/συνέχεια 2013.

Στην έκδοση έχουν επιλεγεί κείμενα νεοελλήνων λογοτεχνών αλλά και μεταφράσεις ξένων συγγραφέων με κριτήριο τη μορφή και την ποιότητα της γλώσσας που χρησιμοποιείται στα επιλεγμένα κείμενα.

Κάτω από την αναφορά στο βιογραφικό, την επιλεγμένη βιβλιογραφία και τις πηγές των παραμυθιών, γράφεται:

Σύνδεση με το κείμενο

"Η μακρόχρονη ενασχόληση του Δημήτρη Β. Προύσαλη με τη λαϊκή προφορική παράδοση, την τέχνη της αφήγησης και τη διδακτική αξία των παραμυθιών αποτυπώνεται στο απόσπασμα «Τα λόγια του ανέμου και τα λόγια της πέτρας» που έχετε την ευκαιρία να μελετήσετε στο βιβλίο."

Αναφορικά με την Λίλη Λαμπρέλλη, το λαϊκό παραμύθι "Η γριά και ο βάλτος" από τη συλλογή της "Η νύχτα του Κορακιού" Εκδόσεις Πατάκης, 2018

συμπεριλαμβάνεται στο διδακτικό πακέτο του αντίστοιχου μαθήματος-γνωστικού αντικειμένου υπό τον τίτλο "Φυτεύοντας Όστρακα" που προτείνει προς επιλογή οι Εκδόσεις ΠΕΔΙΟ, υπό την πολυπληθή συγγραφική ομάδα των:

Σοφία Αρμελινιού, Μεταπτυχιακό Δίπλωμα, ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ, Φιλόλογος Εκπαιδευτικός Κωνσταντίνα Καλαούζη, Δρ Τμήματος Φιλολογίας ΑΠΘ, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Τζίνα Καλογήρου, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και της Διδακτικής της, ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ Τάσος Μιχαηλίδης, Επίκουρος Καθηγητής Λογοτεχνίας και Φιλαναγνωσίας σε Βιβλιοθήκες, Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης ΠΑΔΑ Πολυξένη Κ. Μπίστα, Δρ Τμήματος Φιλολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, πρώην Σύμβουλος Α΄ ΙΕΠ Βάσω Οικονομοπούλου, Επίκουρη Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Λογοτεχνίας για Παιδιά και Νέους και Διδακτικών Εφαρμογών, ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ Μαριάννα Τουτζιαράκη, ΜΔρ Διδακτικής της Λογοτεχνίας, ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ, Μεταπτυχιακό Δίπλωμα, ΦΠΨ ΕΚΠΑ, Φιλόλογος, στην κατηγορία "Άξονας Β΄ Εξερεύνηση (Φαντασία, περιπέτεια και παιχνίδι) Συστάδα 1η Φαντασία (Παραμύθια) στις σελίδες 99-101. 

ενώ ένα ακόμη κείμενό της από το ιστορικό διήγημα "Έντεκα μέρες του Απρίλη" των εκδόσεων Πατάκης συμπεριλαμβάνεται στο πακέτο των Εκδόσεων 24ώρες για την Α Γυμνασίου.

Ως γενική παρατήρηση θα μπορούσε κανείς να πει πως το είδος των λαϊκών παραμυθιών γενικά απουσιάζει από τα βιβλία της λογοτεχνίας του Γυμνασίου, αφού εκτός από τα άνω αναφερόμενα, συναντά κανείς μόνο τέσσερα κείμενα της συλλογής του Γεωργίου Μέγα- θα έλεγα με ατυχή θεματική επιλογή περιεχομένου- και δύο κείμενα από συλλογή του Λευκάδιου Χέρν της ιαπωνικής λαϊκής μυθοπλασίας.

 

Ο Απρίλης της Λέσχης Αφήγησης Χανίων-Κυριακή 26/4

 Ο Απρίλης έρχεται για τη συνάντηση  της Λέσχης Αφήγησης Χανίων με το τέταρτο αντάμωμα της χρονιάς, μετά τον πετυχημένο εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Αφήγησης  για το 2026.  Καλούνται λοιπόν οι φίλοι και φίλες των προφορικών αφηγήσεων στο μηνιαίο αντάμωμα της Κυριακής 26 Απριλίου 2026, σ' αυτό το ανοιχτό εργαστήρι.

Η ιδιαίτερα κινητική λέσχη της Κρήτης άρχισε τις μηνιαίες συναντήσεις της, την περίοδο 2023-2024 φιλοξενώντας τις συναντήσεις του κάθε μήνα, στο χώρο του Comixadiko, που βρίσκεται στην οδό Γ. Ξέπαπα 15. 

Η Λέσχη Αφήγησης Χανίων "Μοιράσου κι εσύ μιαν ιστορία" με κεντρικό σύνθημα-μότο "ΔΩΣΕ ΦΩΝΗ ΣΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ" αποτελεί ένα ζωντανό εργαστήρι προφορικών αφηγήσεων. Κινείται με άξονα την αξιοποίηση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, στον τομέα της προφορικής λογοτεχνίας (λαϊκά παραμύθια, μύθοι Αισώπου, μυθολογικές ιστορίες, λαϊκές παραδόσεις, έπη) και δίνει τον χρόνο έκθεσης αλλά και το χώρο, σε όσους ενδιαφέρονται να ακούσουν ή να αφηγηθούν.  Οι δηλώσεις συμμετοχής γίνονται στην υπεύθυνη της Λέσχης Αφήγησης Χανίων, Βάνια Σταμπολάκη στο τηλ. 6977332622 και η πρόσκληση είναι ανοιχτή σε όλους όσους επιθυμούν να πουν ή να ακούσουν μια ιστορία, για όσους και όσες επιχειρήσουν να αφηγηθούν η προϋπόθεση αφορά να έχουν επιλέξει μια ιστορία διάρκειας μέχρι 10΄.

Σημαντική υπενθύμιση για τους επιθυμούντες να συμμετάσχουν ως αφηγητές/τριες:

1. Η επιλογή κάποιου σύντομου λαϊκού παραμυθιού, μύθου, θρύλου, ή λαϊκής προφορικής παράδοσης

2. Η επικοινωνία με μήνυμα στη σελίδα της λέσχης στο FB ή τηλεφωνικά (6977332622 ΒΑΝΙΑ ΣΤΑΜΠΟΛΑΚΗ)

3. Τη μέρα της αφήγησης οι αφηγούμενοι έρχονται με φωτοτυπία της ιστορίας και του εξωφύλλου του βιβλίου από όπου την έχουν εντοπίσει (για την ιστοριοθήκη της Λέσχης).

Η Λέσχη «Μοιράσου κι εσύ μια ιστορία» έχει ελεύθερη είσοδο για όσους επιθυμούν να είναι στην παρέα εκείνων που θα αφηγηθούν ιστορίες ή απλά θα παρευρίσκονται ανάμεσα στο ακροατήριο κάθε συνάντησης, με ελεύθερη συνεισφορά για τον χώρο του comixadiko που τη φιλοξενεί. (Νερό, γαλλικός καφές και τσάι)

Στο βαθμό που οι συμμετέχοντες το επιθυμούν η Λέσχη Αφήγησης μπορεί να προβεί με τη συνεργασία και συγκατάθεσή τους, σε έκδοση των ιστοριών που έγιναν αντικείμενο αφήγησης στη διάρκεια της αφηγηματικής χρονιάς.\

Η Λέσχη Αφήγησης Χανίων είναι μια πρωτοβουλία της Βάνιας Σταμπολάκη ιδρύτριας των «Παραμυθάδων της πόλης-των Χανίων», και λειτουργεί σε συνεργασία με το comixadico.gr, στου οποίου τον χώρο φιλοξενείται, και με την υποστήριξη της Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη", η οποία ξεκίνησε τη Λέσχη Αφήγησης Αθήνας το 2016 και από τότε υποστηρίζει τις Λέσχες Αφήγησης Βόλου και Θεσσαλονίκης.

Με την υποστήριξη της:

 

40ήμερο ευχών- Οι Πασχαλινές Ευχές από το Σ.ΕΠ.ΑΦ.Ι. (Σωματείο Επαγγελματιών Αφήγησης Ιστόρησης)

Οι Ευχές κατά τη λαϊκή αντίληψη έχουν διάρκεια επίδρασης και λειτουργικής χρήσης που κρατούν τουλάχιστον σαράντα ημέρες. Μέσα σε αυτή τη λογική, και με δεδομένο πως η Ανάσταση έχει όχι μόνο θρησκευτικό χαρακτήρα, αλλά και πολυεπίπεδα συμβολικό, αφού οι άνθρωποι αποτελούν πολυδιάστατα πλάσματα με λογιών λογιών σταυρώσεις επί γης, το Σωματείο Επαγγελματιών Αφήγησης Ιστόρησης κυκλοφόρησε μια κάρτα επικεντρωμένη σε ευχετήριες απευθύνσεις για την Ανάσταση και το Πάσχα.

Σε αυτές τις θερμές και ειλικρινείς ευχές, που διακονούν οι παραμυθάδες και επαγγελματίες αφηγήτριες με το "Χρόνια Πολλά" μέσα από την μακροημέρευση  του κόσμου δια των προφορικών αφηγήσεων, την συλλογική ανάσα του κόσμου, κρύβεται ένα διαχρονικό μήνυμα για διαρκή αγώνα υπεράσπισης της ποιότητας ζωής που ολοένα και συστηματικά υπονομεύεται.

Χρόνια Πολλά, Χριστός Ανέστη, και μαζί κι ο άνθρωπος, ο μικρός-ο μέγας!

Το ταξίδι του Απριλίου στων παραμυθιών την ανάσα-Κυριακή 19/4

Το πρόγραμμα των μηνιαίων αφηγήσεων "Ταξίδι στων παραμυθιών την ανάσα" (από την περίοδο 2023-2024) μετά την απουσία του Μαρτίου υποδέχεται τον Απρίλιο στις συναντήσεις του 2026, με το τρίτο αντάμωμα για την τρέχουσα χρονιά, την Κυριακή 19 του παρόντος μήνα.  Οι εν λόγω συναντήσεις του Γ΄ κύκλου αποτελούν μέρος μιας συνεργασίας-προγράμματος, που υλοποιεί η ΑΜΚΕ "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη" στα πλαίσια των πολιτιστικών της πρωτοβουλιών και αφηγηματικών δράσεων, σε συνεργασία με την Εκκλησιαστική Επιτροπή του Ι.Ν. Υψώσεως Τιμίου Σταυρού Κυψέλης, με προγραμματισμένες αφηγήσεις διάρκειας περίπου 60 λεπτών.  

Τα -σχεδόν- μηνιαία -όποτε επιτρέπεται από την αντικειμενική πραγματικότητα-κυριακάτικα ανταμώματα με αφηγήσεις από την προφορική παράδοση, τόσο του ελληνόφωνου πολιτισμικού πλαισίου όσο και από άλλες πατρίδες του κόσμου, προσκαλούν μικρούς και μεγάλους φίλους να ταξιδέψουν νοερά με τη καρδιά τους ανοιχτή, μέσα από την ανάσα των λαϊκών παραμυθιών, στο ραντεβού του προγράμματος υπό περιοδική μορφή και ενίοτε να ταυτιστούν θεματικά με την ημερολογιακή εποχιακότητα των γεγονότων.

Οι συναντήσεις με ελεύθερη πάντα είσοδο, φιλοξενούνται στο Παρεκκλήσι του Αγίου Νεκταρίου του Ιερού Ναού Υψώσεως Τιμίου Σταυρού στην Κυψέλη και πραγματοποιούνται στις 11.30 π.μ. μετά τη Λειτουργία της Κυριακής και στην πλειοψηφία τους βιντεοσκοπούνται με σχετική ανάρτηση που ακολουθεί.

Στην αφήγηση είναι ο προφορικός αφηγητής, ερευνητής και μελετητής του λαϊκού παραμυθιού και υποψήφιος Δρ ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ, Δημήτρης Β. Προύσαλης.

Η διεύθυνση είναι Καυκάσου και Λαζαράδων 2 στην Κυψέλη και πληροφορίες μπορεί κανείς να αναζητήσει στα τηλέφωνα του ναού, όπου είναι απαραίτητη η επικοινωνία (210-8218110).

Με το καλό να ανταμωθούμε ξανά στα πλαίσια και τούτου του Κύκλου.

Με την  υποστήριξη της

 

 

  

 

Πασχαλινές ευχές από τον Κένταυρο-Χρόνια Πολλά με Ειρήνη

Σε ένα Πάσχα που οι ευχές έχουν ειδικά φέτος ξεχωριστό ειδικό βάρος για τα τεκταινόμενα στον κόσμο, ο Κένταυρος στέλνει τις θερμές πασχαλινές του ευχές στους φίλους και τις φίλες των απανταχού αφηγήσεων με κεντρικό μήνυμα την ΕΙΡΗΝΗ

Χρόνια Πολλά-Χριστός Ανέστη

 

Δυο αφηγήσεις- πασχαλινές αντανακλάσεις στην Ελληνική Επανάσταση (1821 & 1823)

Στην επετειακή και όχι μόνο-θεματική συλλογή με τίτλο: "Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος-Ιστορίες και αφηγήσεις για το θρησκευτικό συναίσθημα των Ελλήνων στα 1821" που κυκλοφορήθηκε από τις εκδόσεις ΑΡΜΟΣ, με την έγνοια του επιμελητή του παρόντος ιστολογίου για τα διακόσια χρόνια από την επανεκκίνηση του Ελληνισμού (1821-2021), συμπεριλαμβάνεται το 7ο Κεφάλαιο με θέμα: "Γιορτές μέσα στην Επανάσταση" ανάμεσα στα συνολικά εννιά της έκδοσης. Στο παρόν κεφάλαιο γίνεται μια αναφορά στις δύο μεγαλύτερες γιορτές-από τις πολλές σημαντικές της Χριστιανοσύνης-όπως καταγράφονται από τη γραφίδα των απομνηματογράφων του Αγώνα, εντοπίζονται σε αναφορές στα επίσημα αρχεία και μεταφέρονται μέσω προφορικών λαϊκών παραδόσεων. Παρουσιάζονται μέσα στην ιδιαιτερότητα του ιστορικού τους περίγυρου, αποκτώντας ένα ξεχωριστό ειδικό βάρος τόσο ως τέλεση, όσο και ως ατμόσφαιρα, αφού ακολουθούν μετά από μια πολύχρονη σε μάκρος εποχή μεγάλων εμποδίων, δοκιμασιών και απαγορεύσεων, όταν οι χριστιανοί δύσκολα μπορούσαν να τελέσουν τις γιορτές τους ή δεν τις τελούσαν καθόλου. Αφορούν τα Χριστούγεννα και το Πάσχα των υπόδουλων επαναστατημένων Ελλήνων, και οι δύο γιορτές με μια βαθιά συμβολική προσέγγιση: τα Χριστούγεννα που έφερναν την ελπίδα, με τη γέννηση του Θεανθρώπου και το Πάσχα, με το μήνυμα της Ανάστασης και της πορείας μέσα από μια άλλη αναγεννημένη ποιότητα. Δίνουν την αίσθηση της επανεκκίνησης αλλά και της συνέχειας του ελληνισμού που διακόπηκε, αλλά αγωνίζεται να κρατήσει το νήμα των παραδόσεων που λειτουργούν προσδιοριστικά για το Γένος, αφού η θρησκεία την εποχή εκείνη αποτέλεσε τον σημαντικότερο πολιτισμικό διαφοροποιητικό παράγοντα, μέσα σε ένα μωσαϊκό εθνοτικών συνυπάρξεων, κοινωνικών αναστατώσεων και έντονων πληθυσμιακών μετακινήσεων. Πρόκειται ουσιαστικά για τις γιορτές που συμβαίνουν σε περίγυρο γιορταστικότερο, της ελευθερίας που σπέρνει ο Αγώνας, μια αίσθηση πως τα πράγματα αλλάζουν, αφού ο  παράγοντας του δυνάστη –καταπιεστή υπονομεύεται και αντιπαλεύεται με τα όπλα και η πρότερη περίοδος της πολύχρονης σκλαβιάς με τις αρνητικές της συνέπειες αρχίζει να γίνεται πρόσφατο παρελθόν. Εδώ λόγω της τρέχουσας περιόδου το βάρος πέφτει στις πασχαλινές αφηγήσεις.

Πρώτο Πάσχα της λευτεριάς (1821)- σ.149 της συλλογής

Τη Μεγάλη Παρασκευή του 1821 ο Παπαφλέσσας πήγε στα Βέρβενα.  Εκεί παρέα ο αρχιμανδρίτης Δικαίος, μαζί με τους δεσπότες των Βρεσθενών Θεοδώρητο, του Έλους Άνθιμο και Μαλτσίνης Ιωακείμ, βρέθηκαν στην ύπαιθρο καταμεσής του ελληνικού στρατού από τους επαναστατημένους ραγιάδες, κι εκεί έψαλαν το «Χριστός Ανέστη». Ήταν 10 του Απρίλη. Τα μάτια όλων άστραφταν, τούτο το Πάσχα ήτανε αλλιώτικο. Οι στρατιώτες,  οι επαναστατημένοι ραγιάδες, που είχαν ξεσηκωθεί πριν λίγους μήνες στα άρματα, αντί για λαμπάδες κράταγαν τα ντουφέκια στο δεξί τους χέρι, σ’ εκείνο το πρώτο Πάσχα της Λευτεριάς…

Αρχική πηγή: Απομνημονεύματα συνταχθέντα υπό του Ν. Σπηλιάδου τ.Α Αθήνησιν, εκ του τυπογραφείου Χ. Νικολαΐδου Φιλαδελφέως 1851 

Η παρούσα αφήγηση αποτελεί μια συγκινητική στιγμή στην ιστορία του νεότερου Ελληνισμού, αν κανείς αναλογιστεί πως πρόκειται για το πρώτο Πάσχα σε συνθήκες ελευθερίας μετά από τετρακόσια χρόνια σκλαβιάς. Σκηνικό αποτελεί το ελληνικό στρατόπεδο στα Βέρβενα, στο ψηλότερο χωριό της ορεινής Κυνουρίας όπου οι επαναστατημένοι ραγιάδες συγκεντρώνονται έχοντάς το για έδρα και ορμητήριό τους.

Το Πάσχα της Τζαβέλαινας (1823) σσ. 151-154 της συλλογής

Λένε πως κοντά στο Θιάκι,* ήταν ένα μικρό νησί που το λέγαν Κάλαμο. Εκεί στα 1823 κατέφευγαν αδύνατες ψυχές κυνηγημένες, για να γλιτώσουν από τα χέρια των Τούρκων. Στο νησί είχαν μαζευτεί Σουλιώτισσες, που απόμειναν δίχως πατρίδα μετά τους πολέμους με τον Αλή Πασά και τον Χουρσίτ. Ανάμεσα σ’ αυτές τις γυναίκες ήταν και μια ξεχωριστή, που το όνομά της ήταν ξακουσμένο ανάμεσα σε όλες τις Σουλιώτισσες. Ήταν λένε η Δέσπω, η γυναίκα του Φώτου του Τζαβέλα. Μια μέρα έφτασε στον Κάλαμο κακό μαντάτο, πως τα δυο παιδιά της Δέσπως, παλικάρια ολόκληρα, χάθηκαν στον πόλεμο.  Όπως το είχαν συνήθειο στο Σούλι όλες οι γυναίκες άρχισαν τα ξεφωνητά, τα κλάματα και τα μαλλιοτραβήγματα. 

Σε μια στιγμή πετάγεται πάνω η χαροκαμένη μάνα, η Δέσπω και λέει: «Πάψτε, ορέ γυναίκες! Οι γιοι μου πήγαν στο δρόμο του Χριστού. Σηκωθείτε. Να βάψουμε τ’ αυγά, γιατί Πάσχα έρχεται, κι είν’ αμαρτία, μπορεί να μας οργιστεί ο Θεός!» Οι άλλες από σεβασμό στη γυναίκα, σηκώνονται κι αρχίζουνε να κάνουν τις δουλειές τους και κρατούν με το ζόρι τα δάκρυα μέσα στα μάτια τους.  Την ώρα που έκαναν το βάψιμο των αυγών, έρχεται άλλο μαντάτο, πως οι γιοι της Δέσπως δεν σκοτώθηκαν στον πόλεμο, παρά μονάχα ένας απ’ τους δυο λαβώθηκε αλαφρά. Η Δέσπω γονατίζει και λέει: «Δοξασμένη σου η χάρη, Χριστέ, που μου τους φύλαξες, μα εγώ πάντα τους έχω για Σένα και την Πατρίδα ξεγραμμένους…»

*Θιάκι: Ιθάκη

Πηγή: Περιοδικό «Εστία» τόμος του έτους 1888

Η συγκεκριμένη αφήγηση αντανακλά την πεποίθηση που είχαν οι Σουλιώτισσες για την τύχη των αγαπημένων τους, των οποίων η ζωή ήταν αφιερωμένη στην πατρίδα και στη πίστη τους. Εδώ χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί, πως προκρίνεται η προετοιμασία για τον ερχομό του Πάσχα από τις θρηνητικές εκδηλώσεις που μπορούν να περιμένουν σε μια αρνητική είδηση που τελικά δεν επιβεβαιώθηκε. 

Με την υποστήριξη της