Αφήγηση με αφορμή τη Μέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού-19 Μαΐου 2026

 

Αγώνας ενάντια στη Λήθη...αλλά και στο... λήθαργο. Μέρα υπενθύμισης προς τη δικαίωση, αυτήν της αναγνώρισης μιας γενοκτονίας από το συλλογικό σώμα του Ελληνισμού. Η 19η Μαΐου κάθε χρόνο αποτελεί ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, αφού η Βουλή των Ελλήνων το 1994 αναγνώρισε επίσημα με τον νόμο 2193, τη γενοκτονία 353.000 αδερφών Ποντίων από τους Τούρκους του Κεμάλ. Με αφορμή την εν λόγω σημαντική ημέρα, παραθέτουμε σε επανάληψη από την παλαιότερη χρονιά, το βίντεο παράστασης προφορικής αφήγησης-αφού συνέπιπτε με την προγραμματισμένη μηνιαία αφήγηση στα πλαίσια του προγράμματος "Ταξίδια στων παραμυθιών την ανάσα" που διοργανώνει η ΑΜΚΕ "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη" σε συνεργασία με την Εκκλησιαστική Επιτροπή του Ι.Ν. Υψώσεως Τιμίου Σταυρού Κυψέλης.  Η προφορική αφήγηση είχε ως περιεχόμενο λαϊκά παραμύθια από το συλλογικό φαντασιακό του Ποντιακού Ελληνισμού. Το εν λόγω πρόγραμμα ξεκίνησε από τον Φεβρουάριο του 2024 μέχρι και τον μήνα Ιούνιο και συνεχίζεται την τρέχουσα περίοδο 2025-2026 με μηνιαίες συναντήσεις. Φιλοξενείται στο χώρο του Παρεκκλησίου του Αγίου Νεκταρίου, κάτω από το ναό, στη συμβολή των οδών Καυκάσου και Λαζαράδων 2, με είσοδο ελεύθερη στις 11.30 π.μ. μετά από σχετικές ανακοινώσεις για τη γνωστοποίηση της συγκεκριμένης ημερομηνίας.

Επιλέχτηκαν λοιπόν επτά ποντιακά λαϊκά παραμύθια από πηγές βιβλιογραφικές που εκτείνονταν από το 1879-1880 μέχρι και το 1960 περίπου, -145 χρόνια η παλιότερη καταγραφή-από ποικίλες περιοχές της ποντιακής γης: Κερασούντα, Ίμερα, Κρηνίτα Όφι, Κάρς, Οινόη. Στην παραμυθολογική τους προέλευση-ταξινόμηση οι ιστορίες που ακούστηκαν ανήκαν στις κατηγορίες: "Μύθοι Ζώων" (ΑΤU 1-299), "Θρησκευτικά παραμύθια" (ΑΤU 750-849), "Ρεαλιστικά-νοβελιστικά παραμύθια" (ΑΤU 850-999), "Ευτράπελες-Ανεκδοτολογικές ιστορίες" (ΑΤU 1200-1999), ενώ μία ιστορία κινήθηκε στα όρια του είδους της αιτιολογικής παράδοσης.

Σε κάθε περίπτωση υπήρξε ένα όμορφο ταξίδι φανταστικό του νου, στην παραμυθιακή παράδοση του ποντιακού Ελληνισμού, θυμίζοντας κοινές ρίζες και παρακαταθήκες πολιτισμού. Τα παραμύθια επιλέχτηκαν από τις παρακάτω συλλογές, οι οποίες εκδόθηκαν με αφορμή τα 100 χρόνια από την Μικρασιατική Καταστροφή (1922-2022).

Με την υποστήριξη της

 

 

 

Η Τέχνη και η τεχνική της αφήγησης των λαϊκών παραμυθιών στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του ΠΤΔΕ του ΕΚΠΑ-Μέρος Β΄ Δευτέρα 18 Μαΐου 2026

  

Ο επιμελητής της παρούσας σελίδας Δημήτρης Β. Προύσαλης, Επιστημονικός εκπρόσωπος της ΑΜΚΕ "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη" ανταποκρινόμενος στην τιμή της πρόσκλησης για μια διήμερη παρουσία με εισηγήσεις και αφηγήσεις στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών "Επιστήμες της Αγωγής" βρέθηκε στους φιλόξενους και φορτισμένους από την Ιστορία της Εκπαίδευσης χώρους της Μαρασλείου Σχολής. Έτσι λοιπόν μετά την πρώτη εισήγηση τη Δευτέρα 11 Μαΐου 2026 αναφορικά με το παραμύθι ως μέσο αγωγής, ακολούθησε η δεύτερη παρουσία τη Δευτέρα 18 Μαΐου 2026 με λεπτομερειακή αναφορά-παρουσίαση της Τέχνης της Αφήγησης αλλά και ένα μικρό κέρασμα σχετικά με βασικές τεχνικές, προκειμένου να προφορικοποιηθεί μια ιστορία. Μάλιστα ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες και συμμετέχουσες να επιλέξουν ένα λαϊκό παραμύθι και επιχειρήθηκε η αφήγησή τους-μια πρώτη δοκιμή για να έχουν ιδία γνώση των αναδυόμενων δυσκολιών της αφηγηματικής σχέσης και πράξης. Το εν λόγω Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα έχει θεματική κατεύθυνση με υπεύθυνο διδάσκοντα τον καθηγητή Κωνσταντίνο Δ. Μαλαφάντη. Στόχος πάντα είναι η πρόσκληση γνωστικής σύγκρουσης, η αποκάλυψη των κρυμμένων μυστικών του παραμυθιακού σύμπαντος  και η  συνειδητοποίηση της σημαντικής θέσης του στη σύγχρονη ζωή και συγκεκριμένα στην πραγματικότητα της σχολικής τάξης.

Με την υποστήριξη της

 

"Δρόμοι των παραμυθιών, στου Μάη τα γυρίσματα"-Αφηγήσεις, εισηγήσεις-ομιλίες-εργαστήρια

Ο ασταμάτητα προσκλητικός κόσμος του παραμυθιακού σύμπαντος  προσφέρει πάντα τους όρους για να ανταμωθεί ο άνθρωπος του 21ου αιώνα με όσα ακούστηκαν στο μακρινό και χρονικά απροσδιόριστο  "Μια φορά κι έναν καιρό...", επαναπροσδιορίζοντας την πορεία του στο συγχρονικό παρόν, κρατώντας και νοηματοδοτώντας τα σημαντικά που ειπώθηκαν μέσα από τη μυθοπλασία του συλλογικού φαντασιακού.

Ταξίδια στην επαρχία με αφορμή τα παραμύθια σε επίπεδο εργαστηρίων για εκπαιδευτικούς της Αβάθμιας Εκπαίδευσης, πολλές εισηγήσεις σε χώρους πανεπιστημιακούς των Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων Σπουδών σε Αθήνα και Κομοτηνή, με φυσική αλλά και με διαδικτυακή παρουσία, προφορικές αφηγήσεις και ομιλίες σε χώρους Eκπαίδευσης Πολιτισμού αλλά και Κοινωνικού Προβληματισμού, συμμετοχές σε ημερίδες όπως επίσης αφηγήσεις και συντονισμοί σε Λέσχες σταθερών Κύκλων αφηγηματικών ανταμωμάτων, παρουσιάσεις παραμυθιακών συλλογών από αγαπημένους τόπους καταγωγής...

Στου Μάη τα γυρίσματα, πορείες στους Δρόμους των Παραμυθιών για καινούργια ανταμώματα με νέους αναδυόμενους φίλους και φίλες.

Με την υποστήριξη της

 

Αφηγήσεις και εισήγηση για τα λαϊκά παραμύθια-Στάση στο Καλαμάκι- Σάββατο 16 Μαΐου 2026

Με μια Στάση στο Καλαμάκι, στον γνωστό πολυχώρο Πολιτισμού και Κοινωνικού Προβληματισμού των Νοτίων Προαστείων, ανοιχτό στους Πολίτες για την πόλη, τον πολιτισμό και την αλληλεγγύη, θα ανταμωθούν αφηγήσεις και εισηγήσεις με επίκεντρο το παραμυθιακό σύμπαν.

Οι αφηγήσεις πάντα τείνουν το χέρι ("Πάρε τις λέξεις μου-δως μου το χέρι σου") στο φίλα προσκείμενο ακροατήριο και οι εισηγήσεις έρχονται να λύσουν απορίες, να επεξηγήσουν, να νοηματοδοτήσουν και να αποκαταστήσουν απόψεις και αντιλήψεις, επιθυμώντας να συμβάλλουν στην συνειδητοποίηση της σημαντικότητας του είδους.

Το Σάββατο το βράδυ ώρα 19.30 στην οδό Παλαμηδίου 12-14 στον Άλιμο, ραντεβού για παραμύθια, που θα γνωρίσουν αφηγήσεις, μέσα από τις φωνές των Μαίρη Σιδέρη και Δημήτρη Β. Προύσαλη, τη μουσική του Σπύρου Παζιώτη αλλά και τη σκηνική επιμέλεια της Μπέτης Λυρίτη.  και θα αφεθούν σε εισηγήσεις.

Με την υποστήριξη της

 

Τα λαϊκά παραμύθια και η αφήγησή τους στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του ΠΤΔΕ του ΕΚΠΑ

 

Ο Επιστημονικός εκπρόσωπος της ΑΜΚΕ "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη" είχε την τιμή της πρόσκλησης για μια διήμερη παρουσία με εισηγήσεις και αφηγήσεις στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών "Επιστήμες της Αγωγής" στις 11 και 18 Μαΐου 2026 στον φιλόξενο χώρο της Μαρασλείου. Οι επιμέρους θεματικές των δύο ημερών είναι: "Το παραμύθι ως μέσο αγωγής" και "Τέχνη και τεχνική της αφήγησης" ενώ το πρόγραμμα έχει θεματική κατεύθυνση με υπεύθυνο διδάσκοντα τον καθηγητή Κωνσταντίνο Δ. Μαλαφάντη. Στόχος πάντα είναι η πρόσκληση γνωστικής σύγκρουσης, η αποκάλυψη των κρυμμένων μυστικών του παραμυθιακού σύμπαντος  και η  συνειδητοποίηση της σημαντικής θέσης του στη σύγχρονη ζωή και συγκεκριμένα στην πραγματικότητα της σχολικής τάξης.

 

"Η μάνα των παραμυθιών" Ένα λαϊκό παραμύθι-κέρασμα για τη Γιορτή της Μητέρας

 

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Μητέρας (8 Μαΐου) σε κάθε άνοιξη, του Κόσμου έρχεται μια ιστορία συγκεκριμένη, στο μυαλό μας. Τούτη τυγχάνει να είναι μια από τις αγαπημένες μας ιστορίες-ανάμεσα στις τόσες άλλες παλιότερες, τωρινές και όσες μέλλονται να αγαπηθούν- κέρασμα από τις προφορικές παραδόσεις του κόσμου. Μιλά για το πώς γεννήθηκαν τα παραμύθια και ποιος πιθανά να είναι ο πρώτος αφηγητής τους-εδώ μια βασανισμένη γυναίκα. Πρόκειται για την ιστορία "Η Μάνα των Παραμυθιών", ένα λαϊκό παραμύθι από τη Γαλλία. Ανήκει στην ευρύτερη άτυπη κατηγορία των Αιτιολογικών Παραμυθιών (Why Stories) που επιχειρεί να εξηγήσει την αιτία-τρόπο γέννησης των λαϊκών παραμυθιών. 

Ανάμεσα στο ρεπερτόριό τους πολλοί παραμυθάδες και αφηγήτριες συμπεριλαμβάνουν παραμύθια της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, που έχουν ως κεντρικό τους άξονα τον κόσμο της αφήγησης και τις συνισταμένες τους, δηλαδή α) τους παραμυθάδες-κουβαλητές των ιστοριών, β) το πολύτιμο σώμα των ιστοριών που διακινούν και διακονούν και γ) το ακροατήριο με την ποικιλόμορφη σχέση και επίδρασή του. Αυτές οι θεματικές υποθέσεις ενδυναμώνουν το ειδικό βάρος της σημαντικότητας της αφήγησης και των δυναμικών της παραγόντων, φέρνοντας στο προσκήνιο τη θεμελιακή παρουσία των παραμυθιών στη ζωή των ανθρώπων και της ποιότητας που αυτά φέρνουν στην τελευταία μέσα από τη μυθοπλασία των φαντασιακών υποθέσεων. που νικούν το χρόνο και φέρνουν τους λαούς κοντά. 

Η συγκεκριμένη ιστορία, όπως εξάλλου και τα περισσότερα λαϊκά παραμύθια, δίνει τη δυνατότητα στους ακροατές -μελετητές της να αναδείξουν πολλές πλευρές από την αναδυόμενη πολυσημία και την ποικιλόμορφη πολυεστιακή θεματική προσέγγιση-ανάδειξη, αφού είναι γνωστό πως ποτέ οι λαϊκές ιστορίες του κόσμου δεν σηματοδοτούν μόνο μία κατεύθυνση ή πεδίο μηνυμάτων ή αντικειμένων κατάδειξης. Το παραμύθι "Η Μάνα των Παραμυθιών" θα μπορούσε κάλλιστα να αφορά το φαινόμενο της κακοποίησης και της οικιακής βίας, τη θεραπευτική ανάδειξη της προφορικής αφήγησης, την υπομονή ως στοιχείο επενέργειας για τη μεταμόρφωση του απειλητικού άλλου, την προστατευτική λειτουργία της μητρικής φιγούρας έναντι στην απειλή κλπ. 

Περιλαμβάνεται στην αγαπημένη μου συλλογή "Παραμύθια των Παραμυθάδων" τόμος 30 στη σειρά ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ των εκδόσεων ΑΠΟΠΕΙΡΑ (Α΄ έκδοση 2011, Β΄ έκδοση 2016),  ένα υπέροχο βιβλίο χωρισμένο σε τέσσερα κεφάλαια, 66 ιστορίες από τις άκρες του κόσμου, αφιερωμένο αποκλειστικά στις ιστορίες, την προέλευση, λειτουργία και επενέργειά τους, τη σημασία και το ρόλο των παραμυθάδων, την παρουσία και χρήση των Ψεμάτων και της Αλήθειας, τα καμώματα της Γλώσσας.

Α΄ έκδοση 2011-Β΄ έκδοση 2016-Γ΄ έκδοση 2021

Σελίδες: 290

ISBN 978-960-537-135-7

Με την υποστήριξη της 

Ολοκλήρωση σεμιναριακού κύκλου για εκπαιδευτικούς της Αβάθμιας Μαγνησίας-4η συνάντηση: «Μια φορά κι έναν καιρό, αλλά και στον 21ο αιώνα: Τα λαϊκά παραμύθια από το παραγώνι… στη σχολική τάξη» 9-10 Μαΐου 2026

Το Σαββατοκύριακο 9 και 10 Μαΐου 2026 θα πραγματοποιηθεί η τέταρτη συνάντηση που θα αποτελέσει το κλείσιμο του σεμιναριακού κύκλου -σε μορφή μηνιαίου διημέρου-«Μια φορά κι έναν καιρό, αλλά και στον 21^ο αιώνα: Τα λαϊκά παραμύθια από το παραγώνι…στη σχολική τάξη»  η οποία υποστηρίχθηκε από τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας, το ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ (Εργαστήριο Παιδαγωγικών Εφαρμογών και Παραγωγής Εκπαιδευτικού Υλικού) του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμες της Αγωγής» της ΑΜΚΕ «Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη Ράχη», με τη συνεργασία του Θρησκευτικο-φιλολογικού Συλλόγου «Οι Τρεις Ιεράρχες» και είχε διάρκεια από τον Ιανουάριο μέχρι και τον τρέχοντα μήνα και φιλοξενήθηκε  στο χώρο της Βιβλιοθήκης του. 

Από την πρακτική άσκηση

Το σεμινάριο υλοποιήθηκε από τον επιστημονικό  εκπρόσωπο της ΑΜΚΕ και διδάσκοντα εισηγητή, Δημήτρη Β. Προύσαλη, δάσκαλου-Υπ δρ ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ, προφορικού αφηγητή, και στηρίχθηκε στην οικονομική ενίσχυση της ΕΚΠΟΛ Θεσσαλίας.  

Οι συμμετέχοντες και συμμετέχουσες σε κλειστό αριθμό εκπαιδευτικοί της Αβάθμιας, εκδήλωσαν το μεγάλο τους ενδιαφέρον, καθώς δημιουργήθηκε η δυνατότητα να αντιληφθούν τις δυνατότητες συνάντησης του προφορικού λόγου των λαϊκών παραμυθιών με το σχολικό περιβάλλον της τάξης, τη σύνδεσή τους με τα γνωστικά αντικείμενα του Δημοτικού Σχολείου, μέσα από θεωρητική αλλά και πρακτική προσέγγιση.

Στις συναντήσεις τέθηκαν Εκπαιδευτικές προτάσεις αξιοποίησης της προφορικής αφήγησης μέσα στη σχολική τάξη αλλά και πρωτοβουλίες για την εισαγωγή της με εξειδικευμένες επικεντρώσεις, ενώ παράλληλα παρουσιάστηκαν οι όροι για τη σύνδεση με το αναλυτικό πρόγραμμα. 

Ακόμη αναζητήθηκαν δρόμοι παιδαγωγικών εφαρμογών και συνδέσεων, προτάθηκαν αφηγηματικές χρήσεις και όψεις, ανιχνεύτηκαν και αποκαλύφθηκαν προσεγγίσεις μέσα από την παιδαγωγική πράξη, οι οποίες ανέδειξαν την πολυτιμότητα της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και του λαϊκού πολιτισμού στις συνδέσεις τους με τον σύγχρονο άνθρωπο της μικρής ηλικίας, αλλά ταυτόχρονα πρότειναν ένα μέσο με πολλαπλές δυνατότητες στη διάθεση του επαγγελματία της Εκπαίδευσης.

Το κάθε διήμερο αποτελείται από τη θεωρητική προσέγγιση καθώς και την πρακτική εμπλοκή μέσα από ασκήσεις και εύκολες τεχνικές, ενώ προσφέρεται ακόμη συγκεκριμένη βιβλιογραφία με εστίαση στην αξιοποίηση παραμυθιακών συλλογών με τοπογεωγραφική ή θεματική επικέντρωση αναφοράς αλλά κυρίως την ανάδειξη της κεντρικότητας της φιγούρας του δυναμικού ενδιάμεσου αφηγητή.

Τις συναντήσεις παρακολούθησαν εκπαιδευτικοί της Προσχολικής Αγωγής, εκπαιδευτικοί της Αβάθμιας Εκπαίδευσης αλλά και επαγγελματίες των ειδικοτήτων, όπως γυμναστές, εικαστικοί και δάσκαλοι της Ειδικής Αγωγής.

Ο Κύκλος θα ολοκληρωθεί με την προφορική έκθεση μιας μικρής μαθητείας, την Κυριακή 10 Μαΐου 2026 όπου σε ανοικτό ακροατήριο, οι συμμετέχουσες θα αφηγηθούν τα λαϊκά παραμύθια που έχουν επιλέξει και επιμεληθεί τεχνικά με καθοδήγηση και πρακτική συμβουλευτική.

Στόχος ήταν να επιχειρήσουν να αφηγηθούν και εντός της σχολικής αίθουσας, δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό  τη δυνατότητα νέων εμπειριών στο μαθητικό δυναμικό με το οποίο έρχονται σε καθημερινή αλληλεπίδραση, Μετά το πέρας των προφορικών αφηγήσεων θα επιδοθούν οι βεβαιώσεις παρακολούθησης,

Με την υποστήριξη της