Από το Πήλιο στη Γουαδαλαχάρα μέσα από τους Ευρωπαϊκούς δρόμους της Αφήγησης 10-11-12 Ιουνίου 2026- A΄μέρος

Με μεγάλη τιμή, χαρά, ικανοποίηση αλλά και ευθύνη, το Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου "Παραμύθια και μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη" στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας, μέσω της ομώνυμης ΑΜΚΕ και με εκπρόσωπο τον επιμελητή του παρόντος ιστολογίου Δημήτρη Β. Προύσαλη, συμμετείχε εκπροσωπώντας την Ελλάδα ως προσκεκλημένο μέλος ανάμεσα σε 24 άλλους φορείς φεστιβάλ αφηγήσεων από 16 διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο διήμερο 10-12 Ιουνίου 2026 στην πόλη της Γκουανταλαχάρα, στην κεντρική Ισπανία, στην περιφέρεια της Λα Μάντσα- πατρίδας του Δον Κιχώτη στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού προγράμματος ANCESTOR και των European Storytelling Sites & Storytelling Rutes, ενός δικτύου ανταλλαγής απόψεων, γνωριμίας προσπαθειών, συνεργασίας φορέων, ανταλλαγής εμπειριών, εκτίμησης και εμπιστοσύνης στους δρόμους που έχουν διανυθεί, αλλά και χαρτογράφησης των "προσωπικοτήτων" των φεστιβάλ, των χαρακτήρων τους καθώς και των ιδιαίτερων στοιχείων και παραγόντων που τα επηρεάζουν και διαμορφώνουν την ποιοτική τους εικόνα και τους ποσοτικούς τους δείκτες για την ενίσχυση του ειδικού βάρους της προφορικής αφήγησης στην κοινωνία, τον πολιτισμό και την εκπαίδευση.

Εκπρόσωποι φεστιβαλικών διοργανώσεων από την Ιβηρική χερσόνησο (Ισπανία και Πορτογαλία), τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ελλάδα, Ιταλία, Αυστρία, Βουλγαρία, Σλοβενία, Σλοβακία Πολωνία, Λιθουανία, Λετονία, Εσθονία, Φινλανδία, Τσεχία αντάμωσαν στο Palacio de Infantado.

Ο χώρος του Palazio de Infantado όπου φιλοξενήθηκαν το συνέδριο των συμμετεχόντων φεστιβαλικών φορέων 

Εικόνα από την εσωτερική αυλή  του Palazio de Infantado πριν την εγκατάσταση του Μαραθωνίου Αφήγησης

Η οργανωτική επιτροπή με την κυρίαρχη προσωπικότητα της Blaca Calvo, δεύτερη από αριστερά, δημιουργική, άμεση, προσηνής, οικεία, αποτελεσματική, ταπεινή, δυναμική....

Η επιστημονική επιτροπή πανεπιστημιακών καθηγητριών των τοπικών πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων καθώς και στελεχών του Τουρισμού που ανέλυσαν τα στατιστικά στοιχεία της πολυεπίπεδης σημαντικότητας στη λειτουργία ενός φεστιβάλ αφήγησης.

Προσωπικές διαπιστεύσεις...

Ο εκπρόσωπος του πηλιορείτικου φεστιβάλ αφήγησης-η αφίσα κάτωθι από παλαιότερη διοργάνωση

Το πάνελ με εκπροσώπους από Αυστρία, Σλοβακία, Ελλάδα, Σλοβενία, Βουλγαρία

Το λογότυπο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος ANCESTOR, μέρος του οποίου αποτελεί 

το Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου 

"Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη"

 

Μια ιστορία.... όλο μέλλον και μια συλλογή λαϊκών παραμυθιών για την Παγκόσμια Ημέρα Προστασίας του Περιβάλλοντος: 5 Ιουνίου...

 

Οι Παγκόσμιες Ημέρες που έχουν θεσμοθετηθεί από τη διεθνή κοινότητα με αφορμή μια ποικιλία ζητημάτων, ανοιχτών θεμάτων, κατακτημένων ή υπό διεκδίκηση εν εξελίξει καυτών επικεντρώσεων που επηρεάζουν και καθορίζουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων, έρχονται σαν συνειδησιακή επίγνωση και υπενθύμιση των προσπαθειών  που έχουν ευοδωθεί ή όσων μέλλεται ακόμα να δρομολογήσουν διαδικασίες προς κατάκτηση.

Ανάμεσα στις πλείστες όσες Παγκόσμιες Ημέρες συμπεριλαμβάνεται και η 5η Ιουνίου κάθε έτους. Πρόκειται για μια ημέρα επικέντρωσης στο θεμελιώδες ζήτημα της Προστασίας του Περιβάλλοντος, που μας υπενθυμίζει, κάθε χρόνο και πιο οδυνηρά, την ευθύνη που έχουν οι σημερινοί άνθρωποι απέναντι σε όσα παρέλαβαν αλλά κυρίως σε όσα πρόκειται να παραδώσουν στις γενιές που θα έρθουν.

Με αφορμή μια τέτοια σημαντική μέρα, έρχεται η επίκληση μιας ξεχωριστής συλλογής λαϊκών παραμυθιών και μυθολογικών ιστοριών από την παγκόσμια προφορική παράδοση που αναφέρεται σε πλειάδα ζητημάτων που ανακύπτουν από την έμπρακτη στάση του ανθρώπου απέναντι στο περιβάλλον, το μεγάλο του σπίτι, στο οποίο ξεχνά πως φιλοξενείται και δεν λογίζεται επικυρίαρχος.

Πρόκειται για τη συλλογή: "Παραμύθια λαϊκά για να σώσουμε το Μεγάλο μας Σπίτι-Ιστορίες οικολογικής ευαισθητοποίησης" που κυκλοφορήθηκε το 2020 από τον επιμελητή του παρόντος ιστολογίου και με την επιμέλεια των ερκδόσεων ΕΥΜΑΡΟΣ πάντα επίκαιρο, πάντα παρόν και πάντα γεμάτο μηνύματα και νοήματα.

ΦΥΤΕΥΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΓΕΝΙΑ!

Λένε πως στα μέρη της Ανατολής ζούσε μια φορά κι έναν καιρό ένας άνθρωπος παράξενος πολύ. Γιατί όλοι το ήξεραν καλά, πως από τον ίδιο τούτο άνθρωπο μπορούσες να ακούσεις τη μεγαλύτερη σοφία, από τον ίδιο μπορούσες να περιμένεις και τη μεγαλύτερη παλαβομάρα. Τον φώναζαν Νασρεντίν Χότζα, κι όλοι τον γνώριζαν για τα καμώματα, τα χωρατά και τις κουβέντες που ξεστόμιζε άλλοτε με τρέλα κι άλλοτε με γνώση περισσή. 

Μια μέρα, λένε πως ο Νασρεντίν κίνησε νωρίς, πρωί πρωί από το σπίτι του, να πάει στο χωράφι του που ήταν γειτονικό, λιγάκι παρακάτω. Σαν βρέθηκε στο χωράφι του ο Χότζας, άρχισε με φούρια να σκάβει με το τσαπί του και να φυτεύει δέντρα με έγνοια μεγάλη. Είχε πάει στην αγορά, είχε αγοράσει δέντρα νιούτσικα, είχε φορτώσει αυτός το κάρο του με δέντρα μικρά από την προηγούμενη τη μέρα. Είχε δέσει μπροστά τον γάιδαρό του, τον Καράογλαν, είχε πάει το κάρο στο χωράφι και τώρα δούλευε: Έσκαβε με το τσαπί του, έπαιρνε δέντρο και το φύτευε, ξανάσκαβε ένα λάκκο, έπαιρνε άλλο δέντρο  και το φύτευε παραδίπλα στο πρώτο κι όλο έκανε τα ίδια και τα ίδια: Έσκαβε με το τσαπί του, έπαιρνε απ’ το κάρο δέντρο και το φύτευε, ξανάσκαβε ένα λάκκο, έπαιρνε άλλο δέντρο απ’ το κάρο   και το φύτευε παραδίπλα.

Οι γειτόνοι του Νασρεντίν, οι χωριανοί κι όσοι τον ήξεραν απ’ την καλή του και την ανάποδη, τον είδαν στο χωράφι να δουλεύει, να σκάβει και να φυτεύει δίχως σταματημό και παραξενεύτηκαν. Τα μαντάτα απλώθηκαν γρήγορα παντού, όπως γίνεται σαν θέλει κάποιος να μιλήσει με κακία για τους άλλους. Οι άνθρωποι μαζεύτηκαν μπροστά στο χωράφι του Νασρεντίν. Κοίταζαν τώρα τον Χότζα να σκάβει λάκκους με το τσαπί του και να φυτεύει δέντρα νιούτσικα κι άρχισαν να κουβεντιάζουν στα κρυφά, να γελάνε, να κοροϊδεύουν και να σκουντούν ο ένας τον άλλον και να δείχνουν προς το Νασρεντίν, που όλο έσκαβε κι ίδρωνε, όλο φύτευε και ξεφυσούσε.

«Μα τούτος δω, θαρρώ πως είναι τρελός για τα καλά!» έλεγε ο ένας. «Αυτός  τα έχασε τα λογικά του!» φώναζε ο άλλος. «Ήταν που ήταν παλαβός, τώρα αποτρελάθηκε!» πεταγόταν ένας τρίτος. «Μα καλά, Νασρεντίν, τι κάνεις, του λόγου σου, εκεί; Τι έπαθες και φυτεύεις δέντρα μικρά και νιούτσικα στην ηλικία σου; Δεν θα ζήσεις τόσα χρόνια, για να προλάβεις να τα δεις να μεγαλώνουν και να ωριμάζουν!» τόλμησε ένας από τον κόσμο. Όλη τούτη την ώρα του χαμού, ο Νασρεντίν δεν έδινε σημασία καμιά στις φωνές και στα λόγια του κόσμου. Μήτε στα κουτσομπολιά απαντούσε, μήτε στα πειράγματα και στα γέλια αποκρινόταν. Παρά μονάχα έσκαβε με το τσαπί του λάκκο, έπαιρνε απ’ το κάρο δέντρο και το φύτευε, ξαναέσκαβε, έπαιρνε άλλο δέντρο απ’ το κάρο και το φύτευε παραδίπλα.

Καμιά φορά, λένε, σαν κουράστηκε να ακούει τις κουβέντες του κόσμου, ορθώνει το κορμί του στον αέρα, σηκώνει τα μάτια του και κοιτάζει τους ανθρώπους που είχαν μαζευτεί γύρω απ’ το χωράφι του. Τους κοιτάζει καλά καλά και φωνάζει: «Μα πώς δε σας πέρασε απ’ το μυαλό, πως δε φυτεύω για μένα τούτα τα δέντρα τα νιούτσικα, αλλά φροντίζω να  τα αφήσω για κείνους που θα ’ρθούν, για την επόμενη γενιά απ’ τη δική μου;»

Και δίχως να χάσει καιρό, πήρε ξανά το τσαπί του και συνέχισε να σκάβει λάκκους ξανά απ’ την αρχή και να φυτεύει, να σκάβει και να φυτεύει… για την επόμενη γενιά… 

Με την υποστήριξη της

 

Θρύλοι για την Άλωση της Πόλης: Επετειακή αφήγηση Μνήμης και Αποκατάστασης προσβληθέντων πολιτιστικών μνημείων

  

Το ειδικό βάρος της Άλωσης της Πόλης ως συλλογική μνήμη και ιστορικό ορόσημο για την προδρομική δρομολόγηση-κατά πολλούς ιστορικούς-του νέου Ελληνισμού από το 1453 και ύστερα, αναμφισβήτητα συνδέεται με μια σημαντική πολιτιστική παρακαταθήκη που αποτυπώνεται σε μια μεγάλη γκάμα εκφράσεων του λαϊκού πολιτισμού, όπως τα δημοτικά τραγούδια και οι προφορικές παραδόσεις αλλά ακόμη και σε μια μεγάλη ποικιλομορφία της λαϊκής τέχνης (πχ υφαντική, ξυλογλυπτική, μαρμαροτεχνία, ένδυμα).

Πέρα και μακριά από κάθε εθνικιστική διάθεση ή ιδεολογία, με ρίζες ιστορικές την μετεπαναστατική Μεγάλη Ιδέα των λογής λογής Κωλέτηδων, εμφανών και αφανών, επώνυμων και ανώνυμων, βασιλικών οίκων και προοδευτικών πολιτικών, η αναφορά στην Άλωση της Πόλης, συνδέεται αναπόσπαστα με ένα θαύμα αρχιτεκτονικής και οικοδομικής τέχνης και θρησκευτικής βαρύτητας και ιστορικής μνήμης, η οποία συμπυκνώνεται σε ένα κτίριο-σύμβολο που δεν είναι άλλο από τον Ναό της Αγίας Σοφίας.

Οι μικρομεγαλισμοί διαφόρων αναδυόμενων Σουλτανισμών, έκφραση εθνικιστικών ονειρώξεων στο φως της μέρας από ατυχείς και επικίνδυνες -αλλά σίγουρα όχι χωρίς υπόβαθρο και βαθύτερη υπόθαλψη-συμπεριφορές ανίατων γεροντικών ανοιών επώνυμων ψευταφεντίσκων της Ανατολής-διαχωρίζοντας τους λαούς απο τις κυβερνήσεις τους- άνοιξαν εδώ και αρκετά χρόνια έναν νέο κύκλο προσβολών σε πολιτιστικά -πλέον μνημεία διεθνούς αναγνώρισης από την UNESCO, μετατρέποντας ένα παγκόσμιο σύμβολο του Χριστιανισμού και μουσειακό χώρο σε τζαμί. Είναι αναμφισβήτητα το καλύτερό τους μακράν εξάλλου από όλα τα άλλα τζαμιά που έχουν οι ίδιοι οικοδομήσει, (σε λαϊκότροπη μεταφορά θα λέγαμε "Τζαμί με ξένα τούβλα"-κατά το "με ξένα κόλυβα") και το γνωρίζουν καλά, γι' αυτό εξάλλου και η πρεμούρα της προβολής φαντεζί εκδηλώσεων στον ευρύτερο χώρο. Βέβαια αυτό που βλέπουν και αντιμετωπίζουν οι άλλοι, οι ξένοι επισκέπτες της Κωνσταντινούπολης ως μουσείο, οι Έλληνες όπου γης-όσοι το επιθυμούν οικειοθελώς και το αισθάνονται ως βαθιά ανάγκη πολιτισμική-το κοιτάζουν με δέος και πολλοί με κατάνυξη, συνδέοντας το με μια ολόκληρη ιστορική περίοδο -χρονικά εκτενέστερη των χιλίων ετών-που δίνει αφορμή για πολύπλευρες προσεγγίσεις, ερμηνείες, έρευνες και συμπεράσματα. Πρέπει εδώ να υπενθυμιστεί πως οι Σελτζούκοι Τούρκοι, καθαρόαιμοι πρόγονοι των σημερινών φυλετικά και θρησκευτικά αχταρματζίδικων χαρμανιών της φίλης γείτονας χώρας, που πολλές δεκαετίες προσπαθεί να στριμωχτεί άβολα κάτω από την τρύπια και μικρή ομπρέλα του Παντουρκισμού αφού λείπει η όποια άλλη συνείδηση-"ταυτότητα" προς οικειοποίηση-γνωστοί για την πολιτισμική τους συνεισφορά στο παγκόσμιο πολιτιστικό γίγνεσθαι- ζήλεψαν κατά πολύ τους πρώτους διδάξαντες Σταυροφόρους της Δ Σταυροφορίας του 1204 που έδειξαν την πλείστη όση-κυρίως χριστιανική- αγάπη σε όμορους πληθυσμούς της Βυζαντινής πρωτεύουσας σκυλεύοντας και λεηλατώντας με περισσή και ευφάνταστη λησταρπαγή τη Βασιλεύουσα.

Οι πρόσφατες -στα προηγούμενα χρόνια-διαμαρτυρίες τουρκικών φορέων όπως της "Εταιρείας Ιστορίας της Τέχνης" για την απαράδεκτη μεταχείριση του χώρου της Αγίας Σοφίας (τοποθέτηση παπουτσιών των προσκυνητών του εκβιαστικού "τζαμιού" σε κενά του οικοδομήματος, η φθορά της αυτοκρατορικής πύλης) -στο βαθμό που είναι ειλικρινείς κι όχι μέρος ενός καθολικού εμπαιγμού της διεθνούς κοινούς γνώμης, πρακτικές που γνωρίζουν καλά οι γείτονες, δείχνουν πως είναι μονόδρομος μια διεθνής εκστρατεία διάσωσης του παγκόσμιου μνημείου, το οποίο στέκει σχεδόν χίλια χρόνια (537-1453 μ.Χ. και με πρότερη παρουσία ναού από το 360 μΧ) πριν εμφανιστούν οι κατοπινοί πολλά υποσχόμενοι υπονομευτές του.

Οι παλαιότερες αναφορές περί ξυσίματος του κονιάματος των τοίχων της Αγίας Σοφίας κι η εναπόθεσή του σε σακουλάκια από το λαϊκό στοιχείο, πώς άραγε να ερμηνεύεται;

Η "απρόκλητη" αλλά όχι τυχαία-αφού είχε προαποφασιστεί χρόνια πριν-μετατροπή και της Μονής της Χώρας σε τζαμί, μετά την Αγιά Σοφιά, αποτελεί απόδειξη των προθέσεων των γειτόνων που τόσα χρόνια "ξύνουν" την πλάτη τους και "ξύνονται" με διαθέσεις κεκαλυμμένης και άλλοτε απρόκλητης επιθετικότητας.

Η επετειακή αναφορά νίκης που επικαλούνται οι οραματιστές αυτών των τόσο-αναμφισβήτητα- καλόγουστων πυροτεχνημάτων με μια εσάνς ιστορικής άχλης και φαντασμαγορικού παροξυσμού, μας θυμίζουν αν μη τι άλλο πως επιδεικνύουν μια εξαιρετική λογικομαθηματική σκέψη και ικανότητα πρακτική, αφού κάθε χρόνο προσθέτουν +ένα έτος από την προηγούμενη χρονιά, (573 συνολικά μας λένε). Κι επειδή κάτι τέτοιες εκδηλώσεις έχουν πρότερες ιστορικές αποτυπώσεις από συγγενικά φύλα της ιδίας τοπογεωγραφικής καταγωγής, να θυμίσουμε πως στα νεότερα χρόνια της παγκόσμιας ιστορικής εμπειρίας μόνο οι Ναζί έκαναν παρέλαση κάτω από την Αψίδα του Θριάμβου στο Παρίσι ως ένδειξη νίκης θριαμβευτικής, μπολιάζοντας και μεταλαμπαδεύοντας-λόγω ευγενούς άμιλλας- την ιδέα στους σημερινούς πολιτικά και διπλωματικά συνεργάτες τους, να προβούν σε ανάλογες εορταστικού χαρακτήρα εκδηλώσεις. Να τους ευχηθούμε ολόψυχα να το γιορτάζουν πάντα, για να μην ξεχνούν τη σημαντικότητα του κατορθώματος. Θα προτείναμε μάλιστα για την αποκατάσταση των ισορροπιών αλλά και την άρση των όποιων παρεξηγήσεων, να αλλάξουν πια αυτό το Ινσταμπούλ που προκύπτει από το κακοηθέστατο ελληνογενές γλωσσικά προερχόμενο "Εις την Πόλη" και να βρούν κάτι πλουσιότερο, τουρκικότερο και γλωσσικά καθαρότερο.

Οι πρόσφατοι πανηγυρισμοί των οπαδών του κόμματος που νίκησε στη γειτονική χώρα, μέσα στο χώρο του ναού, αποτελούν σημάδι του πώς αντιλαμβάνονται την τύχη των υπερχιλιόχρονων μνημείων που ποτέ τους δε θα είναι σε θέση να δημιουργήσουν.

Οι διαρκείς και πάντα προκλητικές δηλώσεις αξιωματούχων των γειτόνων, αλλά και του ίδιου του Τούρκου προέδρου, για ξαφνικές νυχτερινές "επισκέψεις" αλλά και η δρομολόγηση της θεσμοθέτησης από την τουρκική Εθνοσυνέλευση, διαμοιρασμού του Αιγαίου και της νομικής αμφισβήτησης των Διεθνών Συνθηκών, επιβάλλει ιστορικό αναστοχασμό και πατριωτική επαγρύπνηση, καθώς γωρίζουμε καλά τη λαϊκή ρήση:

"Ο λύκος κι αν εγέρασε κι άλλαξε (άσπρισε) το μαλλί του,

μήτε τη γνώμη άλλαξε μήτε την κεφαλή του"

Το βίντεο είναι από την εκδήλωση

που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 23 Μαΐου 2019

στο Πνευματικό Κέντρο Κωνσταντινουπολιτών

στην Αθήνα

Οκτώ προφορικές παραδόσεις στο δοκίμι των καιρών, σχετικές με το πάρσιμο της Πόλης, σε μια σπονδυλωτή παράθεση γεγονότων, ξετυλίγουν αντιλήψεις του συλλογικού φαντασιακού από το πριν την Άλωση - κατά τη διάρκεια της Άλωσης αλλά και μετά από αυτήν, όπως καθρεφτίστηκαν σε λαϊκά αφηγήματα που τα διέσωσε ο χρόνος, με κεντρικό άξονα τον ναό της Αγίας Σοφίας. Η προφορική λογοτεχνία του λαού συναντά την Ιστορία και ιστορίες ξαναειπωμένες αγκαλιάζονται μελωδικά με πρωτότυπες μουσικές σε παραδοσιακούς δρόμους των ρυθμών της Πόλης και της Μικρασίας, μέσα από στίχους νεογέννητους.

¨Ένα δημιουργικό συναπάντημα των τεχνών της ποίησης και της μουσικής που τείνουν το χέρι στην προφορική αφήγηση ετοιμάζεται με αγάπη, μεράκι, νοιάξιμο και ευθύνη με τη μορφή ενός audiobook όπου οι ιστορίες είναι οκτώ +μία δημιουργώντας μια μοναδική ατμόσφαιρα συγκίνησης.

Συντελεστές
Ποίηση - στίχοι : Δημήτρης Φιλελές
Μουσική σύνθεση - τραγούδι : Φίλιππος Πλακιάς
Αφήγηση : Δημήτρης Β. Προύσαλης

Συνδιοργάνωση :
Σωματείο Ελλήνων Υπηκόων Απελαθέντων εκ Τουρκίας
«Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη» 

Απαραίτητο σημείωμα-Η έννοια και λειτουργία των θρύλων

Πέρα και μακριά από κάθε εθνικιστική διάθεση, η αφηγηματική προσέγγιση των θρύλων για την Άλωση της Πόλης αποτελεί μια ακόμη κατηγορία στις θεματικές που εμπλουτίζουν το ρεπερτόριο ενός σύγχρονου αφηγητή που "συνομιλεί" με τα γεννήματα της φαντασίας του λαϊκού στοιχείου. Οι θρύλοι ως κατηγορία της λαϊκής προφορικής λογοτεχνίας ανήκουν στην ευρύτερη οικογένεια των Παραδόσεων. Οι τελευταίες αφορούν πιστευτές ιστορίες που συνδέονται χωρογεωγραφικά- με έντονο το τοπικό στοιχείο- με τη ζωή στην ορατή και μη ορατή της διάσταση, σε μια ολότητα μέρος της οποίας αποτελεί και ο λαϊκός άνθρωπος και η βιωμένη εμπειρία του. Σε ένα μεγάλο τους μέρος χαρακτηρίζονται από διάθεση αιτιολογική αλλά δεν περιορίζονται μόνο σε αυτήν. Ο Νικόλαος Πολίτης, "πατέρας" της επιστήμης της Λαογραφίας στην Ελλάδα προχώρησε στη κατηγοριοποίηση των Παραδόσεων του ελληνικού λαού σε 39 διαφορετικές θεματικές, αναδεικνύοντας τον πλούτο των αφηγηματικών συνθέσεων,προβολών και δημιουργημάτων του ελληνόφωνου κόσμου μέσα από ιστορίες για τους αρχαίους, τα μνημεία, τους αγίους, τους μήνες, τις αρρώστιες, το θάνατο, τις νεράιδες, τους καλικαντζάρους, τους βρικόλακες, τα μετεωρολογικά φαινόμενα, κλπ. Σε αντίθεση με τα ποιητικότερα λαϊκά παραμύθια, που κλείνουν με μια θετική κατάληξη -"Κι έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα"-σε ένα πλαίσιο ψυχαγωγικό, οι λαϊκές παραδόσεις κινούνται σε πλαίσια ιστορικότερα και το τέλος τους αφήνει μια ουδέτερη γεύση μετεωρισμού που κλίνει προς τη δραματικότητα.

Οι Θρύλοι της Άλωσης

 Οι Θρύλοι, ως ιδιαίτερη κατηγορία των Παραδόσεων, αποτελούν την φαντασιακή πρόσληψη, αντανάκλαση και προσέγγιση πραγματικών ιστορικών γεγονότων, μνημείων κ.α μέσα όμως από το πώς ο λαός τα εξέλαβε και εκφράστηκε μυθοπλαστικά γι' αυτά. Πολλές φορές η λαϊκή φαντασία υπονομεύει την ιστορική αλήθεια των γεγονότων και άλλες τα παραποιεί δημιουργώντας υπερβολές ή παραμορφώσεις. Αυτά όμως εξάλλου είναι και ορισμένα από τα χαρακτηριστικά της λαϊκής μυθοπλασίας. Συγκεκριμένα οι Θρύλοι για την Άλωση της Πόλης αποτελούν την έκφραση της λαϊκής μυθοπλασίας, η οποία προσπάθησε να "αποδεχτεί" την ιδέα της απώλειας μιας πόλης σύμβολο, που αποτέλεσε για περισσότερα από 1000 χρόνια το κέντρο αναφοράς και πολιτισμού ως πρωτεύουσα της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η πολυεθνική και συνθετική βυζαντινή αυτοκρατορία με πολλούς αυτοκράτορες μη ελληνικής καταγωγής, ενοποιήθηκε κάτω από την επικράτηση του χριστιανισμού, τη σταδιακή καθιέρωση της ελληνικής γλώσσας και τη διοικητική και νομοθετική ενοποίηση. Η Κωνσταντινούπολη γνώρισε πολλούς επίδοξους κατακτητές να στέκονται μπροστά στα τείχη της προσδοκώντας την άλωσή της. Χειρότεροι όλων αποδείχτηκαν οι ομόθρησκοι σταυροφόροι της δύσης που έδειξαν το πραγματικό τους πρόσωπο στα 1204 όταν κατέλαβαν την πόλη του Κωνσταντίνου και προέβησαν σε ένα πρωτοφανές πλιάτσικο αρχαιοτήτων και κλοπή έργων τέχνης. Η βυζαντινή αυτοκρατορία ακολούθησε τη μοίρα που έχουν όλες οι μεγάλες αυτοκρατορίες και παλιοί πολιτισμοί, την παρακμή.

Αυτό που χάνεται στα 1453 δεν είναι παρά το απομεινάρι-σαν κακόγουστο αστείο- μιας παλιάς αυτοκρατορίας που περιορίζεται πια σε μια πολύ μικρή εδαφική έκταση γύρω από το Βόσπορο, όταν όλα τα άλλα γύρω έχουν χαθεί κι ο Μωάμεθ ("Ο Πορθητής") καταλαμβάνει το φάντασμα μιας πόλης που κάποτε ήταν κάτι άλλο, αλλά παρόλη την παρακμή εξακολουθεί να ασκεί τη γοητεία του ποθητού έπαθλου. Ο λαός θρηνεί διαχρονικά όχι την ίδια την Πόλη που αλώθηκε, αλλά την ιδέα μιας πόλης-συμβόλου που χάνεται οριστικά και αμετάκλητα και ακριβώς γι' αυτόν το λόγο προκαλεί συλλογική θλίψη. Πλάθει φανταστικές ιστορίες για τούτο που δεν μπορεί κανείς να αποδεχτεί ως τετελεσμένο, γιατί αποτέλεσε τον αποδέκτη των συλλογικών προβολών ως κοινός τόπος επιθυμίας. Οι ιστορίες-θρύλοι αναφέρονται σε στοιχεία-κλειδιά τούτων των προβολών, τον ναό αναφορά του χριστιανικού κόσμου της ανατολής, της Αγιας Σοφιάς και του κόσμου της, τους παπάδες της, την Αγία Τράπεζά της, τις εικόνες της και προσώπων τραγικών όπως ο τελευταίος των Παλαιολόγων.

Για να μπορέσει κάποιος να σταθεί ισότιμα στον διάλογο επικοινωνίας και ανταμώματος με τους "άλλους", σε έναν πολυπολιτισμικό κόσμο που αλλάζει δημιουργώντας νέες πραγματικότητες, πρέπει κατά την ταπεινή μας άποψη να γνωρίζει τις ρίζες του και τη διαδρομή του λαού του στο χρόνο, άσχετα αν συμφωνεί ή διαφωνεί ή πώς στέκεται τελικά απέναντι στα ιστορικά γεγονότα, τα οποία ούτως ή άλλως έχουν πολλές προσεγγίσεις, οπτικές, αλήθειες και ερμηνείες.

Η οικειοποίηση ή μονοπώληση χρήσης κομβικών ιστορικών γεγονότων από σκοταδιστικούς κύκλους ποικίλων ιδεολογισμών από τη μια, ή η μόνιμη απαξίωση διαχρονικά από άλλους κινούμενους αντιθετικούς, αμβλύνει και αδικεί την πραγματική διάσταση των γεγονότων αδυνατίζοντας την ιστορική μνήμη που οφείλει να ελέγχεται, να διορθώνεται, να εμπλουτίζεται, να επανασυγκροτείται...

Κόκκινη Κλωστή δεμένη -Εσπερίδα για την Αφήγηση στην Εκπαίδευση-ΤΕΑΠΗ ΕΚΠΑ Αθήνας 29/5

Τα τελευταία χρόνια φαίνεται πως παγιώνεται μια αξιοπρόσεχτη κινητικότητα για την ανάδειξη της προφορικής αφήγησης, που απασχολεί πανεπιστημιακούς φορείς και προσωπικότητες της παιδαγωγικής διδασκαλίας, που επιθυμούν να συνεισφέρουν με την επιστημονική τους προσέγγιση στην οικοδόμηση μιας ουσιαστικής σχέσης αλλά και θέασης του πλούτου του λαϊκού παραμυθιακού κόσμου. 

Μια τέτοια περίπτωση-κατά την υποκειμενική μας κρίση-πάντα- είναι η διοργάνωση στα πλαίσια της Θεματικής Εβδομάδας του ΤΕΑΠΗ ΕΚΠΑ της Αθήνας, η Εσπερίδα "Κόκκινη Κλωστή δεμένη" που φιλοξενείται στο κτήριο της οδού Ναυαρίνου 13Α, (Αίθουσα Πολυξένη Ματέυ -Υ3) με τη συμμετοχή εκπροσώπων της ελληνικής αφηγηματικής σκηνής που σχετίζουν την υπηρέτηση του προφορικού λόγου με την παιδαγωγική στην πράξη.

Πολλές ευχαριστίες στην Ολυμπία Αγαλιανού μέλος ΕΕΠ, ΤΕΑΠΗ ΕΚΠΑ για την ευγενική πρόσκληση της συμμετοχής, και την πρωτοβουλία της διοργάνωσης

 

Εκτάκτως την Πέμπτη 28/5 η Λέσχη Αφήγησης Αθήνας του Μαγιού

Εκτάκτως η συνάντηση του Μαγιού για τη Λέσχη Αφήγησης Αθήνας "Μοιράσου κι εσύ μιαν ιστορία" θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη αντί για την καθιερωμένη  τελευταία Τετάρτη  κάθε μήνα. Έτσι λοιπόν η Λέσχη Αφήγησης Αθήνας καλεί τους φίλους και τις φίλες των προφορικών αφηγήσεων στην 5η συνεχόμενη συνάντηση για το 2026, και 9η του 10ου Κύκλου (2025-2026) αυτήν του Μαγιού. Προϋπόθεση είναι πάντα  να συμμετάσχουν με αυτιά ανοιχτά και καρδιές διαθέσιμες στα ανταμώματα των αφηγηματικών συναντήσεων  που πραγματοποιούνται  με πρωτοβουλία της ΑΜΚΕ "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη". Πρόκειται για ένα ιδιότυπο "γαϊτανάκι" αφηγηματικών μοιρασμάτων που έχουν δίωρη διάρκεια ανάμεσα στις ώρες19.00-21.00 στο φιλόξενο χώρο του Free Thinking Zone. Το ραντεβού λοιπόν των παραμυθόφιλων ανανεώνεται για μια ακόμη φορά με τις συναντήσεις να κινούνται πάντα με άξονα τις αφηγήσεις που έχουν ως δεξαμενή την άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Σε κάθε συνάντηση περίπου δέκα προφορικοί  αφηγητές και αφηγήτριες, στο χρονικό διάστημα δύο ωρών, ανταμώνουν με παλιούς και καινούργιους φίλους και μοιράζονται  τις ιστορίες που αγαπούν και εκτιμούν πως πρέπει να ακουστούν, τηρώντας το απαραίτητο δωδεκάλεπτο (12΄). 

Πρόκειται για ένα ανοιχτό εργαστήρι, προφορικών ιστορήσεων, μια σκυταλοδρομία αφηγήσεων, όπου η παράδοση έχει τον κεντρικό πρωταγωνιστικό ρόλο, αφού όλες οι αφηγήσεις αντλούν τα θέματά τους από τα είδη της προφορικής λαϊκής λογοτεχνίας όπως πχ οι Αισώπειοι μύθοι, οι μυθολογικές ιστορίες, οι λαϊκές παραδόσεις, οι θρύλοι, τα λαϊκά παραμύθια, τα συναξάρια αλλά και οι ανώνυμες λαϊκές ιστορίες

Πέμπτη 28 Μαΐου 2026

Ώρες 19.00-21.00

Αποτελεί μια πρωτοβουλία της Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη" με έδρα το Πήλιο, για τη δημιουργία ενός σταθερού χώρου, σε περιοδικό χρόνο, όπου όλοι όσοι αγαπούν να μοιράζονται και να ακούν ιστορίες μπορούν να έχουν θέση συμμετοχής με μέγιστο επιτρεπόμενο χρόνο τα 12 λεπτά. Εραστές των λαϊκών αφηγήσεων, μαθητευόμενοι σε σεμιναριακούς κύκλους αφήγησης, εκκολαπτόμενοι αφηγητές, νέοι παραμυθάδες και νέες αφηγήτριες, επαγγελματίες του χώρου συναντώνται στον φιλόξενο χώρο του Βιβλιοπωλείου-Cafe Free Thinking Zone, στην οδό Σκουφά 64 στη συμβολή της με τον πεζόδρομο της οδού Γριβαίων-στις παρυφές του Κολωνακίου- με σκοπό να πουν και να ακούσουν ιστορίες της προφορικής παράδοσης.

στο FREE THINKING ZONE

ΣΤΑΣΗ ΜΕΤΡΟ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ 

ΚΑΙ ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΛΕΩΦΟΡΕΙΩΝ ΟΑΣΑ (επί οδού Σίνα και επί Ακαδημίας)

Το βιβλιοπωλείο προσφέρει 20% έκπτωση στις αγορές βιβλίων στους φίλους της Λέσχης Αφήγησης Αθήνας

Μικρή υπενθύμιση για τη "Μοιράσου κι εσύ μιαν ιστορία"

Η λογική και η αναγκαιότητα λειτουργίας της Λέσχης Αφήγησης

Πρόθεση των διοργανωτών της λέσχης είναι να δημιουργηθεί  ένας σταθερός χώρος αναφοράς με βάση τις ζωντανές αφηγήσεις από τον ανεξάντλητο κόσμο της προφορικής λογοτεχνίας, δίνοντας την ευκαιρία αφηγηματικής έκθεσης σε όσο το δυνατόν περισσότερο αριθμό ανθρώπων που επιθυμούν να αφηγηθούν,  σε όσους αγαπούν να λένε ιστορίες και σε όσους αρέσκονται να τις ακούν. Υποδέχεται παλιούς και νέους φίλους που αρέσκονται να ταξιδεύουν μέσα από τα λόγια των ανώνυμων πολλών που έφτασαν μέχρι τις μέρες μας και αξίζει να ακουστούν και πάλι σε νέες συνθήκες. Στην κατεύθυνση αυτή εξάλλου πρωτοστατεί και υποστηρίζει την οργάνωση και λειτουργία περιφερειακών λεσχών, όπως του Βόλου, της Θεσσαλονίκης και των Χανίων

Η Λέσχη Αφήγησης αποτελεί μια προσπάθεια για την  υποστήριξη και προώθηση της τέχνης της ιστόρησης προφορικών ανώνυμων αφηγημάτων, μοιραζόμενοι την εμπειρία της κοινής συλλογικής συνεύρεσης και την ατμόσφαιρα της παρέας  

Το πνεύμα της λειτουργίας ενός χώρου υποδοχής αφηγητών και ιστοριών, είναι να μπορέσουν να βρουν υποστήριξη νέοι αφηγητές που έχουν ανάγκη πεδίου, χρόνου και κοινού για να μοιραστούν τις ιστορίες που αγαπούν και αρχίζουν να δουλεύουν. Παράλληλα όμως δίνεται η ευκαιρία και σε παλιότερους αφηγητές να δοκιμάσουν μέσα από μια νέα ματιά την επαναπροσέγγιση ιστοριών που έχουν ήδη εκθέσει στο παρελθόν. Παραχωρείται ακόμα ένα βήμα σε όσους αισθάνονται τη ζέση να αφηγηθούν, οι οποίοι πιθανά δεν έχουν πρότερη σχέση με το χώρο της αφήγησης, θα ήθελαν όμως να μοιραστούν μια ιστορία, που πιστεύουν πως αξίζει να ακουστεί μπροστά στο κοινό.

Η λέσχη αφήγησης προωθεί  και εργάζεται επίσης πάνω στην ιδέα της γνωριμίας μεταξύ των ανθρώπων που ασχολούνται ήδη ή έχουν κατά νου να εμπλακούν με τον χώρο της αφήγησης ερασιτεχνικά ή επαγγελματικά και υποστηρίζει και επιζητεί την ανταλλαγή και τον εμπλουτισμό εμπειριών, ιστοριών, απόψεων, προσεγγίσεων και ιδεών.

 Ως χώρος συνάντησης είναι ακόμη ανοιχτός σε όσους απλά επιθυμούν να ακούσουν ιστορίες δημιουργώντας φιλική ατμόσφαιρα ακροατηρίου, που θα λειτουργήσει υποστηρικτικά στους αφηγητές.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ 8η  ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ 10ου ΚΥΚΛΟΥ

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2026

Ο Γιώργος Μακρυγιάννης αφηγείται: "Ιστορία από τα μέρη της Γεωργίας"

Η Κωνσταντία Τσαλαπατάνη αφηγείται: "Όταν οι άνθρωποι άλλαζαν τα δέρματα" (Μελανησία)

Η Άννα Γιάνκου αφηγείται: "Ιστορία του Νασρεντίν Χότζα" (Τουρκία)

Ο Φώτης Βασίλογλου αφηγείται: "Οι τρεις συμβουλές" (Μεσότοπος Λέσβου)

Ο Αντρέας Ραφτόπουλος αφηγείται: "Η ξύλινη γυναίκα" (Ινδιάνοι Β.Αμερικής)

Η Παναγιώτα Μωυσιάδου αφηγείται: "Τα λόγια της άμμου και τα λόγια της πέτρας"                 (Αραβικός κόσμος)

Η Αργυρώ Λιαούτση αφηγείται: "Η Καλομοίρα κι η μάγισσα" (χ.τ.)

Ο Δημήτρης Β. Προύσαλης αφηγείται: "Η αρκούδα του βασιλιά" (Ρωσία)

Η Μαρούσα Απειρανθίτου αφηγείται: "Ο χαρτοπαίκτης" (Καρδίτσα)

Η Καλλιόπη Χανιαλίδου αφηγείται: "Η κότα που της έπεσε ο ουρανός στο κεφάλι" 

(Ποντοηράκλεια Βιθυνίας)

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΦΗΓΗΤΩΝ ΜΑΪΟΥ 2026

1. Birgit Lehner

2.Φώτης Βασίλογλου

3. Κυριακή Κυριακουλέα

4. Αργυρώ Λιαούτση

5.Άννα Γιάνκου

6. Μαρούσα Απειρανθίτου

7. Γεωργία Αγγελή

8.Αγγελική Καψωμενάκη

9. Μαίρη Σιδέρη

10, Γιώργος Μακρυγιάννης

ΑΝΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΙ ΑΦΗΓΗΤΕΣ

Δημήτρης Β. Προύσαλης

 

Η Λέσχη Αφήγησης Χανίων τον Μάιο -Κυριακή 24/5

 Ο Μάης έρχεται για τη συνάντηση  της Λέσχης Αφήγησης Χανίων με το πέμπτο αντάμωμα της χρονιάς  για το 2026.  Καλούνται λοιπόν οι φίλοι και φίλες των προφορικών αφηγήσεων στο μηνιαίο αντάμωμα της Κυριακής 26 Απριλίου 2026, σ' αυτό το ανοιχτό εργαστήρι.

Η ιδιαίτερα κινητική λέσχη της Κρήτης άρχισε τις μηνιαίες συναντήσεις της, την περίοδο 2023-2024 φιλοξενώντας τις συναντήσεις του κάθε μήνα, στο χώρο του Comixadiko, που βρίσκεται στην οδό Γ. Ξέπαπα 15. 

Η Λέσχη Αφήγησης Χανίων "Μοιράσου κι εσύ μιαν ιστορία" με κεντρικό σύνθημα-μότο "ΔΩΣΕ ΦΩΝΗ ΣΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ" αποτελεί ένα ζωντανό εργαστήρι προφορικών αφηγήσεων. Κινείται με άξονα την αξιοποίηση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, στον τομέα της προφορικής λογοτεχνίας (λαϊκά παραμύθια, μύθοι Αισώπου, μυθολογικές ιστορίες, λαϊκές παραδόσεις, έπη) και δίνει τον χρόνο έκθεσης αλλά και το χώρο, σε όσους ενδιαφέρονται να ακούσουν ή να αφηγηθούν.  Οι δηλώσεις συμμετοχής γίνονται στην υπεύθυνη της Λέσχης Αφήγησης Χανίων, Βάνια Σταμπολάκη στο τηλ. 6977332622 και η πρόσκληση είναι ανοιχτή σε όλους όσους επιθυμούν να πουν ή να ακούσουν μια ιστορία, για όσους και όσες επιχειρήσουν να αφηγηθούν η προϋπόθεση αφορά να έχουν επιλέξει μια ιστορία διάρκειας μέχρι 10΄.

Σημαντική υπενθύμιση για τους επιθυμούντες να συμμετάσχουν ως αφηγητές/τριες:

1. Η επιλογή κάποιου σύντομου λαϊκού παραμυθιού, μύθου, θρύλου, ή λαϊκής προφορικής παράδοσης

2. Η επικοινωνία με μήνυμα στη σελίδα της λέσχης στο FB ή τηλεφωνικά (6977332622 ΒΑΝΙΑ ΣΤΑΜΠΟΛΑΚΗ)

3. Τη μέρα της αφήγησης οι αφηγούμενοι έρχονται με φωτοτυπία της ιστορίας και του εξωφύλλου του βιβλίου από όπου την έχουν εντοπίσει (για την ιστοριοθήκη της Λέσχης).

Η Λέσχη «Μοιράσου κι εσύ μια ιστορία» έχει ελεύθερη είσοδο για όσους επιθυμούν να είναι στην παρέα εκείνων που θα αφηγηθούν ιστορίες ή απλά θα παρευρίσκονται ανάμεσα στο ακροατήριο κάθε συνάντησης, με ελεύθερη συνεισφορά για τον χώρο του comixadiko που τη φιλοξενεί. (Νερό, γαλλικός καφές και τσάι)

Στο βαθμό που οι συμμετέχοντες το επιθυμούν η Λέσχη Αφήγησης μπορεί να προβεί με τη συνεργασία και συγκατάθεσή τους, σε έκδοση των ιστοριών που έγιναν αντικείμενο αφήγησης στη διάρκεια της αφηγηματικής χρονιάς.\

Η Λέσχη Αφήγησης Χανίων είναι μια πρωτοβουλία της Βάνιας Σταμπολάκη ιδρύτριας των «Παραμυθάδων της πόλης-των Χανίων», και λειτουργεί σε συνεργασία με το comixadico.gr, στου οποίου τον χώρο φιλοξενείται, και με την υποστήριξη της Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη", η οποία ξεκίνησε τη Λέσχη Αφήγησης Αθήνας το 2016 και από τότε υποστηρίζει τις Λέσχες Αφήγησης Βόλου και Θεσσαλονίκης.

Με την υποστήριξη της:

 

"Παλιά παραμύθια από τη Θεσσαλία": Παρουσίαση συλλογής Κυριακή 24/5 στο Νέο Ψυχικό

Η Στέλλα Πετρίκη-Τραγανίδα με πολλαπλή αγάπη και προσφορά στο πολτιστικό αποτύπωμα του τόπου της, διασώζει παλιά λαϊκά παραμύθια από τον Αμπελώνα της Λάρισας αλλά και την ευρύτερη περιοχή του, βασισμένη στις μνήμες της παιδικής της ηλικίας αλλά και στην πολύτιμη συμβολή γυναικών του χωριού της και τα συγκεντρώνει στη συλλογή "Παλιά παραμύθια από τη Θεσσαλία" των εκδόσεων ΙΩΝ. 

Την Κυριακή 24 Μαΐου 2026 και ώρα 19.00 παρουσιάζει λοιπόν τη δουλειά της στο Αθλητικό Κέντρο Νέου Ψυχικού "Θάνος Βεζυργιάννης" του Δήμου Φιλοθέης-Ψυχικού, που βρίσκεται επί της οδού Ρήγα Φερραίου. 

Για τα παραμύθια θα μιλήσουν η ίδια η συγγραφέας και ο Δημήτρης Β. Προύσαλης, προφορικός αφηγητής, και Υπ δρ ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ, επιστημονικός εκπρόσωπος της ΑΜΚΕ "Παραμύθια και μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη", ενώ επιλεγμένα αποσπάσματα-παραμύθια θα διαβάσει η ηθοποιός Κατερίνα Αποστόλου. 

Η Είσοδος είναι ελεύθερη