Λέσχη Αφήγησης Βόλου: Η συνάντηση του Απριλίου, Δευτέρα 24/4/2023

Η Λέσχη Αφήγησης Βόλου, αποτελεί μια δράση που εντάχθηκε αμέσως στις δραστηριότητες της «Ακαδημίας Λαϊκού Πολιτισμού και Τοπικής Ιστορίας», του φορέα πολιτισμού της Ι.Μ.Δ. «Μαγνήτων Κιβωτός, για τη διάσωση του πολιτιστικού αποθέματος».Από την πρώτη στιγμή βρίσκεται σε μόνιμη συνεργασία με τη Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας «Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη». Διοργανώνει τη δεύτερη συνάντησή της για την τρέχουσα χρονιά. Τούτη τη φορά, όπως και την προηγούμενη το αφηγηματικό αντάμωμα θα φιλοξενηθεί στον φιλόξενο και ατμοσφαιρικό χώρο του Κέντρου Πολιτισμού και Τεχνών "Θεατρίνη", το οποίο βρίσκεται στην οδό Πλάτωνος 20, απέναντι από τον Ι.Ν. Μεταμορφώσεως στο Βόλο. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 24 Απριλίου 2023 για το χρονικό διάστημα των ωρών 19.00-21.00

Η Λέσχη Αφήγησης Βόλου πρωτοξεκίνησε τη λειτουργία της το Φθινόπωρο του 2019 με ζωντανές και περιστασιακά διαδικτυακές αφηγήσεις-συναντήσεις λόγω της πανδημικής κρίσης και επανέρχεται στην πρότερη φυσική συνθήκη των ζωντανών ανταμωμάτων επανακάμπτοντας.

Πριν αρχίσουν οι αφηγήσεις είμαστε οι άνθρωποι της κάθε μέρα. Λέμε για πράγματα που περάσαμε το πρωί, πως περάσαμε το Πάσχα τι έχουμε να κάνουμε την άλλη μέρα. Χαιρόμαστε την παρουσία των άλλων.

Μόλις αρχίζει η αφήγηση όλα αλλάζουν. Μαζί με τον αφηγητή σηκώνονται οι χιλιάδες αφηγητές που έφεραν μέχρις εκείνη την στιγμή την ιστορία. Η σκηνή γεμίζει. Ενας προσθέτει μια χειρονομία, άλλος ένα διάλογο άλλος ένα μουγκρητό που δεν είναι το ίδιο μουγκρητό της μέρας, είναι ένα μουγκρητό που βγαίνει από το βάθος της ανθρώπινης ιστορίας.

Εκεί μεταμορφωνόμαστε σε βασιλιάδες, και βασίλισσες και δεν ντρεπόμαστε καθόλου για αυτό. Βρίσκουμε τον εαυτό μας στα ζώα, στα πουλιά αλλά και στα ερπετά όλα άλλωστε υπάρχουν μέσα μας.

Οι ιστορίες μας παίρνουν και μας πηγαίνουν σε έναν άλλο κόσμο ίσως σε εκείνον που ο Γιούνγκ ονόμαζε συλλογικό ασυνείδητο. Εκεί που κατοικεί η ψυχή του κόσμου.

Στη συνάντηση του Μαρτίου (27/3/2023):

Ο συγγραφέας Χρόνης Μουστάκας μας ταξίδεψε σε μια υπέροχη μεσαιωνική ιστορία με πολλή δράση και πολλές ανατροπές και βέβαια με το μοναδικό χιούμορ του Χρόνη. Η Μάρω Αισώπου ίσως να μην χρειάζεται συστάσεις αλλά είναι η αφηγήτρια που θεραπεύει με τον τρόπο της και με τις ιστορίες της. Για να βρεθεί μαζί μας έδωσε μια προσωπική μάχη με τον πόνο κι ήταν όπως πάντα νικήτρια. Ο Λεωνίδας μας ξάφνιασε υπέροχα με ιστορίες από την επανάσταση του 1821 και μας "δίδαξε" με ποιόν τρόπο πρέπει να διδάσκεται η ιστορία, η Κατερίνα Θεοδώρου μας αφηγήθηκε με έναν μοναδικό τρόπο μια ιστορία για την επιβολή των απόψεων ενός ανθρώπου σε άλλους που γίνεται τρόπος ζωής και πως μπορείς να βγεις από αυτόν και η Αναστασία Πολίτου μια υπέροχη ιστορία με τον Ναστρεντίν Χότζα. Αλλά το πιο σημαντικό ήταν οι υπέροχοι φίλοι της Αφήγησης που γέμισαν το χώρο με την ζεστή τους παρουσία

Προς το παρών έχουμε τους εξής αφηγητές

1. Κατερίνα Θεοδώρου

2. Χρόνης Μουστάκας

3. Λεωνίδας Χριστοδουλίδης

4. Μαρω Αισώπου

5. Αγγελική Θάνου

6. Νίκος Βαραλής…

Ο κατάλογος βέβαια θα παραμείνει ανοικτός, γιατί οι ιστορίες δεν κλείνονται. Οι ιστορίες πάντα επιζητούν ελευθερία και ζουν με ελευθερία. Και εμείς μαθαίνουμε να τις ακολουθούμε και στο τέλος καταλαβαίνουμε ότι και η ζωή μας είναι μια ιστορία που εμείς αφηγούμαστε στον εαυτό μας.

 

Παγκόσμια Ημέρα της Γης-22 Απριλίου: Παραμύθια λαϊκά για να σώσουμε το Μεγάλο μας Σπίτι: Ιστορίες οικολογικής ευαισθητοποίησης

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΥΜΑΡΟΣ

2020

Η 22α Απριλίου έχει οριστεί από το 1970 ως Παγκόσμια Ημέρα της Γης μετά από προτάσεις και πρωτοβουλίες ακτιβιστών που κινούνται στην κατεύθυνση Προστασίας του Περιβάλλοντος. Η ολοένα και πιο έντονα καταγραφόμενη κλιματική αλλαγή και οι συνέπειές της για την ποιότητα ζωής πάνω στον πλανήτη μας, τα φαινόμενα κρίσης στη διαχείριση του περιβάλλοντος που παρουσιάζονται κατά εξακολούθηση και τα ανοιχτά ζητήματα που πιέζουν για ορθολογικές δρομολογήσεις, σοβαρή περίσκεψη, κριτικό αναστοχασμό αλλά κυρίως αναζητούν λύσεις μακροχρόνιου σχεδιασμού και άμεσης εφαρμογής στις σχέσεις του ανθ΄ρωπινου παράγοντα  με τον φυσικό και ζωικό περίγυρο που τον περιβάλλει συνθέτουν ένα σημαντικό πεδίο προβληματισμού.

Με αφορμή τη συγκεκριμένη ημέρα, ο λαϊκός πολιτισμός των προφορικών παραδόσεων μέσα από μυθολογικές και παραμυθιακές ιστορίες έρχεται ξανά στο προσκήνιο, όπως πάντα με μια αφορμή από την επικαιρότητα, για να υπενθυμίσει στους ανθρώπους τη διαχρονικότητα των φαινομένων, το μπόλιασμα της συνείδησης, την σύγχρονη αντανάκλαση στάσεων, απόψεων, πρακτικών, αντιλήψεων και φιλοσοφιών ζωής, αλλά κυρίως την ανάγκη κινητοποίησης στην πράξη.

Λίγα λόγια για την Παγκόσμια Ημέρα της Γης- Earth Day

Η Ημέρα της Γης καθιερώθηκε το 1970, στις ΗΠΑ, με πρωτοβουλία του γερουσιαστή Γκέιλορντ Νέλσον και σηματοδοτεί τη γένεση του σύγχρονου περιβαλλοντικού κινήματος. Σύντομα, εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο και σήμερα, γιορτάζεται σε περισσότερες από 190 χώρες σε όλο τον πλανήτη. 

Στα τέλη της δεκαετίας του '60 και στις αρχές εκείνης του '70, ο πλανήτης δεν είχε ακόμα, συνειδητοποιήσει τις συνέπειες της επέμβασης του ανθρώπου στο περιβάλλον. Ωστόσο, κάποιες συνειδήσεις είχαν αρχίσει να ξυπνούν και ιδιαίτερα παρακολουθώντας τις τραγικές συνέπειες της μεγαλύτερης πετρελαιοκηλίδας που είχε δημιουργηθεί ποτέ στις ΗΠΑ, στο κανάλι της Σάντα Μπάρμπαρα, η οποία είχε ως αποτέλεσμα να πεθάνουν περισσότερα από 3,500 θαλάσσια πουλιά, καθώς και δελφίνια, φώκιες και θαλάσσιοι λέοντες, μετά τον Ιανουάριο του 1969.

Ο Ντένις Χάις, ο οποίος συμμετείχε στην οργάνωση της πρώτης Ημέρας της Γης, το 1970 μαζί με τον Αμερικανό γερουσιαστή Γκέλορντ Νέλσον, ανέλαβε την οργάνωσή της σε παγκόσμια κλίμακα το 1990 κινητοποιώντας 200 εκατομμύρια κόσμου σε 141 χώρες. Ως συνέπεια, το 1992, πραγματοποιήθηκε η ιστορική Σύνοδος Κορυφής του ΟΗΕ για το Περιβάλλον.

Σήμερα, η Ημέρα της Γης έχει φτάσει σε περισσότερες από 190 χώρες και γιορτάζεται από περισσότερους από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους κάθε χρόνο, οι οποίοι στέλνουν το μήνυμα στις κυβερνήσεις και στους συνανθρώπους τους ότι η μάχη υπέρ του περιβάλλοντος είναι αναγκαία, η μάχη υπέρ του περιβάλλοντος είναι μάχη υπέρ του μέλλοντος της Γης και κατά συνέπεια και του δικού μας ανθρώπινου.

Μια ξεχωριστή συλλογή

 Με αφορμή την εν λόγω Ημέρα της Γης, φέρνουμε στο προσκήνιο, τη συλλογή που επιμελήθηκε με πολύ νοιάξιμο ο γράφων, με ιστορίες από τις μυθολογικές και παραμυθιακές προφορικές παραδόσεις των λαών του κόσμου, με επίκεντρο την τραυματική σχέση του Φυσικού Περιβάλλοντος στην επαφή του με το ανθρώπινο στοιχείο.  Ιστορίες παλιές, μα τόσο επίκαιρες, σκέψεις, κρίσεις, προβληματισμοί και τοποθετήσεις, όπως δε θα μπορούσε κανείς να βάλει στο νου του, μέσα από το συλλογικό φαντασιακό των λαών του Κόσμου.

Ιστορίες παλιές που μιλούν για την αειφορία, την προστασία της άγριας ζωής, τη διαχείριση των φυσικών πόρων, το σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, την απόκτηση συνείδησης για την προστασία της φύσης, τις σχέσεις αλληλεξάρτησης και ισορροπίας των οικοσυστημάτων, την ευθύνη που κουβαλά ο ανθρώπινος παράγοντας, τη μητέρα Γη ως ολότητα, τη συγγένεια όλων των έμβιων όντων.

Προσωποποιήσεις και συμβολισμοί, ταυτίσεις και παραλληλισμοί, προβληματισμοί και μηνύματα μεστά από ποιητική διάθεση, αναστοχαστική κατεύθυνση, φιλοσοφική διεργασία, συναντιούνται, σμιλεύονται μυθοπλαστικά και διαχέονται διαχρονικά με όχημα το λόγο,  για να υπενθυμίσουν εκείνο που δεν πρέπει να χαθεί, και αυτά που οφείλει ο άνθρωπος για να κρατά σε ισορροπία τα μέσα του, με όσα τον καθορίζουν από τα έξω…

Δώδεκα κεφάλαια, 65 ιστορίες, 65 ενδιαφέρουσες διαδρομές στα σταυροδρόμια του συλλογικού φαντασιακού, εκεί που η πνευματικότητα του θαυμαστού συναντά την πραγματικότητα της επαγρύπνησης… 

Για να μπορούμε να γιορτάζουμε τη θεσμοθετημένη ημέρα για πολλά χρόνια ακόμα...

Παραμύθια λαϊκά μετά μουσικής στην εφημερίδα ΦΩΣ ΤΩΝ ΣΠΟΡ

Με αφορμή τη συνέντευξη του καλού φίλου και συνεργάτη μουσικοσυνθέτη, τραγουδοποιού και ερμηνευτή, αλλά και ποιητή Φίλιππου Πλακιά, στην αθλητική εφημερίδα ΤΟ ΦΩΣ ΤΩΝ ΣΠΟΡ, (Μεγάλη Τετάρτη 12 Απριλίου 2023, Αρ. Φυλ. 18038, σ. 14) έγινε ευγενική από μέρους του αναφορά με δημοσίευση φωτογραφίας στη συνεργασία και εν εξελίξη συμπόρευσή μας στους δρόμους των παραμυθιών. Η αναφορά έγινε στα πλαίσια της προβολής, που έχει υιοθετήσει εδώ και αρκετά χρόνια η συγκεκριμένη εφημερίδα, να δημοσιεύει συνεντεύξεις ανθρώπων της τέχνης και του πολιτισμού, εβδομαδιαία στα φύλλα που κυκλοφορούν πανελλαδικά.

  Το ΦΩΣ ΤΩΝ ΣΠΟΡ είναι μια πρωινή καθημερινή εφημερίδα, που κινείται στο χώρο της αθλητικής δημοσιογραφίας, με χαρακτήρα οπαδικό, αφού προβάλλει και υποστηρίζει τις δραστηριότητες όλων των τμημάτων του Ολυμπιακού Πειραιώς, μέσα από την ειδησεογραφία της επικαιρότητας, με αναλύσεις, άρθρα, αγωνιστικό ρεπορτάζ κλπ  ασκώντας παράλληλα κριτική στους υπευθύνους τους. 

Ιδρύθηκε στην Αθήνα τον Απρίλιο του 1955 από τους Κωνσταντίνο Σισμάνη και Θεόδωρο Νικολαΐδη με τον πρώτο να αποχωρεί γρήγορα. Ο Θ. Νικολαΐδης υπήρξε η ψυχή της εφημερίδας μέχρι το 2017 όταν έφυγε από τη ζωή και την διεύθυνση ανέλαβε η κόρη του.

Η ολοσέλιδη συνέντευξη του Φίλιππου Πλακιά που παραχωρήθηκε στο δημοσιογράφο της εν λόγω εφημερίδας, Στέφανο Λεμονίδη υπό τον τίτλο ΑΞΙΟΛΟΓΟΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΕΚΤΟΣ ΤΟΥ STAR SYSTEM, αφορούσε τη μουσική του διαδρομή από τα φοιτητικά του χρόνια, τις μουσικές του επιρροές και ακούσματα, τις συνεργασίες με τρανταχτά ονόματα της ελληνικής μουσικής σκηνής (Χ. Αλεξίου, Δ. Γαλάνη, Δ. Μητροπάνο, Π.Τερζή), την πρόσφατη ποιητική του κατάθεση "Εύθραυστη ισορροπία" από τις εκδόσεις Εναστρον, καθώς και την τρέχουσα επαγγελματική σχέση που έχει με τον χώρο του μουσικού Μεζεδοπωλείου "Μπακαλόγατος" στην Καισαριανή. 

Μέρος της αναφοράς του στη συνέντευξη εκτός από την προσωπική του σχέση με το ποδόσφαιρο στα νεανικά και εφηβικά του χρόνια, υπήρξε το κομμάτι των προφορικών αφηγήσεων με δική του μουσική συνοδεία σε επίπεδο τόσο στιχουργικής δημιουργίας όσο και μελωδικής έμπνευσης και επένδυσης. Αναφέρθηκε στην συνεργασία μας που πραγματοποιήθηκε με το Εθνικό Θέατρο στο πρόγραμμα με κοινωνικό χαρακτήρα "Τα παραμύθια του Εθνικού" την περίοδο 2015-2020, με σαράντα λαϊκά παραμύθια και πάνω από 200 τραγούδια σχολιασμού του, τα μουσικά ανταμώματα σε στίχους του ποιητή Δημήτρη Φιλελέ, μουσική Φ. Πλακιά και αφήγηση του γράφοντα στους θεματικούς κύκλους "Θρύλοι για την Άλωση της Πόλης" με επίκεντρο την Αγία Σοφιά,"Του  Κωνσταντή: Η ιστορία μιας υπόσχεσης, μιας κατάρας και μιας επιστροφής" (βασισμένο στις παραμυθιακές παραλλαγές του δημοτικού τραγουδιού Του Νεκρού Αδερφού), το επετειακό για το 1821 "Μύθοι, παραδόσεις και άγνωστες ιστορίες του Θ. Κολοκοτρώνη στο δρόμο της Λευτεριάς", και τις δύο παραγωγές για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, με αφηγήσεις παραμυθιών πριν το 1922 και μετά το 1922.

Πάντα τέτοια όμορφα με συνέχειες ανάλογες περισσότερες!

 

Πασχαλινές ευχές από τον Κένταυρο Απρίλης 2023

Ο Κένταυρος εύχεται ολόψυχα στους φίλους και τις φίλες των προφορικών αφηγήσεων 

και των λαϊκών παραμυθιών 

Χρόνια Πολλά και Χριστός Ανέστη, 

με την προσδοκία και τη βαθιά  επιθυμία πως οι μέρες που θα έρθουν, θα φέρουν αναστάσιμα μηνύματα στα περισσότερα επίπεδα της ανθρώπινης ζωής στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

 
 

Τρία χρόνια πριν τα 200 από την Έξοδο του Μεσολογγίου: Άγνωστες ιστορίες από τον κόσμο του 1821

Με αφορμή τη σημερινή επέτειο της Εξόδου των Ελεύθερων Πολιορκημένων από το Μεσολόγγι μέσα σε κατάσταση πολύμηνης ασφυκτικής πολιορκίας Οθωμανών και Αιγυπτίων, που πραγματοποιήθηκε 197 χρόνια από την τρέχουσα χρονιά, στις 10 Απριλίου του 1826, τότε Κυριακή των Βαΐων, ο γράφων έφερε στο νου του τις άγνωστες ιστορίες που αλίευσε από τις ιστορικές πραγματείες, τα στρατιωτικά  απομνημονεύματα, την επιστολική αλληλογραφία και τις μαρτυρίες των πρωταγωνιστών της εποχής, και με επιλογή συμπεριλαμβάνονται στην άνω επετειακή έκδοση του τόμου Νο 44 της εμβληματικής σειράς "ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ" των εκδόσεων ΑΠΟΠΕΙΡΑ για τα 200 χρόνια (1821-2021) από την Επανεκκίνηση του Ελληνισμού. Η συγκεκριμένη έκδοση περιλαμβάνει παραμύθια, μύθους, λαϊκές παραδόσεις και άγνωστες ιστορίες από τον κόσμο του 1821, ανά έτος της Επανάστασης.

Η στάση των πολιορκημένων που έφερε και την ποιητική εξύμνηση του Διονυσίου Σολωμού στα Σχεδιάσματα των Ελεύθερων Πολιορκημένων, αποτελεί μια ξεχωριστή στιγμή, ανάμεσα στις τόσες άλλες του ελληνικού λαού στην αιματοβαμμένη πορεία του για την πολυπόθητη Ελευθερία.

Παρακάτω αναφέρονται ορισμένες-επιλεγμένες-ιστορίες που περιλαμβάνονται στην έκδοση (Οι τίτλοι είναι του γράφοντα).

«Η γλώσσα» των όπλων

Την 1η Ιανουαρίου 1826, μετά από κάμποσους μήνες μάχες και πολιορκία της πόλης, ο πασάς της Αιγύπτου, ο Ιμπραήμ, έστειλε ξανά μήνυμα για διαπραγματεύσεις στους πολιορκημένους του Μεσολογγίου. Τους ζήτησε να στείλουν για τις συναντήσεις ανθρώπους, που να ξέρουν και να μπορούν να μιλούν αλβανικά, τούρκικα και αγγλικά. Για να μη φοβηθούν να πάνε στο ορδί* του, πρόσφερε μάλιστα ως εγγύηση όσα ρεχέμια** ήθελαν να ζητήσουν. Οι Έλληνες του Μεσολογγίου απάντησαν λακωνικά με τις εξής φράσεις: «Είμαστε αγράμματοι και δεν ξέρουμε τόσες γλώσσες. Εμείς πασάδες δεν αναγνωρίζουμε κανέναν. Αλλά η μόνη γλώσσα που ξέρουμε είναι να μεταχειριζόμαστε το σπαθί και το ντουφέκι…»

 *ορδί: στρατόπεδο, **ρεχέμια: όμηροι

Τζ. Φίνλευ Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως 

Τα δυο πόδια και το δώρο που δίνει δύναμη

Όταν ήταν έτοιμοι οι Τούρκοι του Ρεσίτ πασά να κάνουν έφοδο στο Μεσολόγγι, ο απεσταλμένος του, Ταϊραγάς Αμπάζης,  για συνθήκη παράδοσης που ζητούσε  να επιτρέψουν στον Κιουταχή να πάρει δύο προμαχώνες και να βάλει πεντακόσιους άντρες του μέσα στην πόλη, είπε πως ο Ρεσίτ  είχε ήδη το ένα του πόδι μέσα στην πόλη. Οι πολιορκημένοι τού αποκρίθηκαν, να μην ελπίζει,πως θα του παραδώσουν το Μεσολόγγι, παρά να φροντίσει να βάλει και το άλλο του πόδι μέσα,  αν θέλει να το πάρει. Ο Ρεσίτ διάλεξε τον Ταΐραγα που γνώριζε τους Σουλιώτες της φρουράς από τους πολέμους με τον Αλή Πασά και θαρρούσε πως μπορούσε να τους αλλάξει γνώμη και να τους επηρεάσει, να παραδοθούν με δώρα κι υποσχέσεις. Ο στρατηγός Λάμπρος Βέικος όμως έστειλε γράμμα στον απεσταλμένο με την απόφασή τους, πως αν παρέδιδαν το Μεσολόγγι θα ξέπεφταν στα μάτια των αντιπάλων τους αλλά δε θα έβρισκαν τόπο να σταθούν, αφού για τέτοια ατιμωτική πράξη  θα έχαναν φίλους και συγγενείς. Μαζί με το γράμμα έστειλε και τέσσερις μποτίλιες ρούμι. «Να τις δώσεις στους μπαϊρακτάρηδές σου-τους σημαιοφόρους, για να έχουν μεγαλύτερη τόλμη και να μη φοβούνται όταν θα κάνουν την έφοδο..»  του έγραφε

Σπυρομίλιου Απομνημονεύματα της δευτέρας πολιορκίας του Μεσολογγίου 1825-1826  

 Ατάραχες Μεσολογγίτισσες

Λένε πως όταν πολιορκούνταν το Μεσολόγγι, οι γυναίκες της πόλης έδειξαν  αδιαφορία απίστευτη και θαυμαστή στις μπάλες των Τούρκων και στα βόλια, που έπεφταν μέσα στην πολιτεία κάθε τόσο. Μια Μεσολογγίτισσα είχε βγει στο παραθύρι της, να τινάξει το σεντόνι της. Την ώρα που το τίναζε, στα ξαφνικά ένα βόλι χτυπά το σεντόνι και το τρυπάει. Η γυναίκα ατάραχη  τότε ξεφωνίζει: «Να, κακό χρονο να ’χεις και μαύρο, Αγαρηνέ! Μου τρύπησες καινούργιο σεντόνι!» Μια άλλη πάλι, η Ελένη Στάθη, έτυχε να γυρίζει στο σπίτι της και κουβαλούσε πάνω στο κεφάλι της, τη βαρέλα της γεμάτη με νερό. Στα ξαφνικά μια μπάλα εχθρική, κομματιάζει τη βαρέλα, χωρίς να βλάψει την γυναίκα. Μόνο που γίνηκε μούσκεμα από το νερό, που χύθηκε πάνω της. Η Μεσολογγίτισσα χωρίς να ταραχτεί από τον κίνδυνο που την απείλησε, γυρίζει, κοιτάζει τη σπασμένη βαρέλα της, που είχε πέσει κάτω και λέει: «Μπα, κακό χρόνο να ’χεις για μπάλα, εσύ κι εκείνος που σ’ έριχνε!  Και δεν έχω άλλη βαρέλα και τι θ’ απογίνω…!»

Τάκης Λάππας: Ιστορικά Ανέκδοτα 1762-1850 

 «Τούρκοι, από δω είν’ το Μεσολόγγι!»

Όταν ήρθε ο στρατός του Ιμπράημ, οι Ευρωπαίοι αξιωματικοί του  έκαναν κάθε μέρα γυμνάσια στην αναρρίχηση σε τείχη και στις εφόδους. Οι άντρες της Φρουράς του Μεσολογγίου που καταλάβαιναν τα σκοπό τους, αντί να τρομάζουν έβαζαν τα γέλια και πολλές φορές τους περιφρονούσαν. Μια μέρα πάνω απ’ τα τείχη της Φρουράς, μερικοί  στρατιώτες παρατηρούσαν με προσοχή το τούρκικο στρατόπεδο. Ξαφνικά ακούνε ένα τύμπανο να χτυπά,  βλέπουν τους Άραβες να βγαίνουν από τις σκηνές τους, να μπαίνουν σε σειρές κι οι Γάλλοι αξιωματικοί τους να τους πηγαίνουν παραταγμένους σαν σε μάχη σε ένα πύργωμα του Κιουταχή προς το βουνό Αράκυνθος και να πυροβολούν. Κάμανε γυμνάσια σαν να επιτίθονταν τάχα στο Μεσολόγγι, στην αρχή πυροβολούσαν το πύργωμα κι ύστερα σαν έφτασαν κοντά, όρμησαν, έτρεξαν ν’ ανέβουν  και ύψωσαν σημαίες πάνω του. Ένας Ηπειρώτης που δεν έτυχε ποτέ του να δει τακτικό στρατό, έβαλε με το μυαλό του πως ο εχθρός τράβηξε σε λάθος μεριά και τους φωνάζει με όλη του τη δύναμη: «Εεε, Τούρκοι! Λάθος έχετε! Το Μεσολόγγι είναι κατά δω, όχι κατά κει που τραβάτε!»

Αύγουστος Φαμπρ, Η πολιορκία του Μεσολογγίου. (Μτφ.Ακακία Κορδόση)

Μπόμπες για γέλια και βρισιές

Ο Μήτσος Κοντογιάννης, ο Νικόλας Στουρνάρας κι ο Αντρέας Ίσκος μαζί με τον Κασομούλη κάθονταν στη σκιά μιας χαμηλής καλύβας, που μόλις τους χώραγε. Ανάμεσά τους  πέφτει σε μια στιγμή μια μπόμπα ριγμένη από τις πολλές, που έριχναν σαν βροχή κάθε μέρα οι Τούρκοι. Δεν ταράχτηκε κανένας τους, παρά πρόσμεναν την τύχη τους, άμα τούτη θα έσκαγε. Σαν από θαύμα όμως ,το φιτίλι της παύει να καίει, και ο κίνδυνος πέρασε.  Όλοι γέλασαν τότε, γιατί θάρρεψαν πως ήταν του λόγου τους χαμένοι… Μια μπόμπα όμως από κείνες τις πολλές, τις μικρές, έπεσε κοντά σε έναν αγωνιστή που τον έλεγαν Γιάχο. Έπεσε τούτη μέσα στο σπίτι του, την ώρα που ο άντρας στούμπιζε την αλιάδα, τη σκορδαλιά του στο γουδί του. Το φιτίλι της ακόμα έκαιγε κι ήταν έτοιμη από στιγμή σε στιγμή να σκάσει. Αυτός, χωρίς να σταματήσει να φτιάχνει τη σκορδαλιά του, κάτι μουρμουρίζει βρίζοντας μέσα από τα δόντια του και την κλοτσά με το ποδάρι του με πολλή αδιαφορία. Η μπόμπα κυλά λίγο πιο πέρα και σκάζει, χωρίς όμως ο Γιάχος να πάθει τίποτε. Τότε αυτός ξεκαρδίζεται στα γέλια και  της φωνάζει «πουτάνα!». Ύστερα συνέχισε ατάραχα να τελειώσει τη σκορδαλιά του…

Νικόλαος Κ. Κασομούλης Ενθυμήματα στρατιωτικά της Επαναστάσεως των Ελλήνων 1821-1833 τομ. Β΄ 

Οι Γελεκτζήδες

Στη δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου δεν πολέμησαν μονάχα άντρες πολεμιστάδες ξεχωριστοί. Πολέμησαν μαζί με τους μεγάλους και μια παρέα από παλικαράκια του Μεσολογγίου από 12 ως 16 χρονώ με το δικό τους τρόπο. Δεν φόραγαν κάπα μάλλινη στην πλάτη, για να μην τους βαραίνει, παρά μονάχα το γιλέκο τους, όπως έκαναν κάθε φορά οι Σουλιώτες στα γιουρούσια τους κι οι άντρες του Καραϊσκάκη, σαν έπεφταν με τα σπαθιά τους πάνω στους Τούρκους. Γι’ αυτό ο κόσμος τούτα τα παιδιά τα φώναζε Γελεκτζήδες. Πολεμούσαν με τρόπους πολλούς κι ας μην κρατάγαν γιαταγάνι, καριοφίλι και μπιστόλες. Πέταγαν πέτρες και χτύπαγαν τους Τούρκους στα γιουρούσια τους σαν τούτοι σίμωναν στους προμαχώνες. Άλλες φορές κουβάλαγαν νερό από μια απόμερη πηγή γλιστρώντας ανάμεσα στα εχθρικά τσαντήρια, κι άλλοτε μάζευαν τα βόλια του εχθρού και τα έδιναν στη Φρουρά που τα έλιωνε κι έκανε πυρομαχικά απ’ την αρχή. Κάθε φορά που έπεφταν οι μπόμπες των Τούρκων μέσα στην πόλη, τις άρπαζαν και τις ξαναπετούσαν στους Τούρκους κι άλλες φορές έπεφταν πάνω τους και τράβαγαν το φιτίλι προτού σκάσει και γίνει το κακό. Τα πιο μικρόσωμα παιδιά γίνονταν ταχυδρόμοι, πέρναγαν στα κρυφά μέσα από το ορδί του εχθρού και κουβάλαγαν γράμματα και νέα στους έξω καπεταναίους. Άλλα παιδιά, λίγο μεγαλύτερα πολεμούσαν στις ντάπιες μαζί με τους μεγάλους, γέμιζαν τα ντουφέκια με βόλια, τους πήγαιναν νερό, να ξεδιψάσουν οι πολεμιστάδες της Φρουράς κι άλλες πάλι φορές έκαμαν γιουρούσια στο εχθρικό στρατόπεδο στα κρυφά σε μέρες με βροχή και με αέρα. Δεν λείψαν οι φορές που έπλεαν στα κρυφά τις νύχτες πάνω στα αλαφριά λαντσόνια* τους μέσα στη λιμνοθάλασσα για να χτυπήσουν τα τούρκικα πλεούμενα. Παλικαρόπουλα, σωστά θεριά κείνα τα παιδιά δε φοβήθηκαν το θάνατο.

*λαντσόνια: είδος μικρού ελαφρού πολεμικού πλοίου

Κωνστ. Πετρόπουλος, Σκηνές Εθνικού Μεγαλείου από τις Πολιορκίες και την Έξοδο του Μεσολογγίου και Τάκης Καπώνης, Γελεκτσήδες οι Σκύμνοι της Φρουράς

Πώς ένα παιδί δώδεκα χρονών έσωσε το Μεσολόγγι

Στο τείχος του Μεσολογγίου υπήρχαν πόρτες κρυφές και φανερές κι όλες φυλάγονταν ή ήτανε κλεισμένες καλά, από τον φόβο των Τούρκων. Έτυχε σε μια πόρτα μυστική, ο σκοπός που τη φύλαγε, να έχει τραυματιστεί βαριά σε έναν αιφνιδιασμό των Τουρκαλβανών και τούτος πάλευε με το ντουφέκι του να κρατήσει τη θέση του, αλλά τη ίδια στιγμή καλούσε σε βοήθεια. Ένας Τουρκαλβανός τον είχε σιμώσει, είχε σταθεί από πάνω του κι ετοιμαζόταν να τον σκοτώσει, και ν’ ανοίξει δρόμο να μπουν οι δικοί του μέσα στην πολιτεία. Κοντά σε κείνη την κρυφή πόρτα, ήταν το σπίτι του μικρού Γιώργου Χρήστου Άρτη. Ο πατέρας του ήταν λαβωμένος βαριά κι ο μικρός βρισκόταν στο σπίτι του. Σαν το 12χρονο παλικαράκι άκουσε τις φωνές του σκοπού, που φώναζε βοήθεια, αρπάζει μεμιάς το όπλο του πατέρα του και τρέχει να βοηθήσει τον φρουρό. Σημαδεύει και πυροβολεί και ρίχνει με τα βόλια του νεκρό τον Τουρκαλβανό. Οι άλλοι Τούρκοι υποχώρησαν μέσα σε σύγχυση και τράπηκαν σε φυγή. Σαν έφτασαν κι οι υπόλοιποι  της Φρουράς, ασφάλισαν καλύτερα την κρυφή πόρτα κι έτσι το Μεσολόγγι σώθηκε.  Σαν ο μικρός γύρισε στο σπίτι του έτρεξαν όλοι να τον αγκαλιάσουν, έδωσε την τελευταία χαρά στον πατέρα του που τον καμάρωσε. Το κατόρθωμα του μικρού γκάρδιωσε πιότερο τους μεγάλους κι από κείνη τη μέρα λογιζότανε κι αυτός πολεμιστής, καθώς πήρε το πόστο του πατέρα του ανάμεσα στους άντρες της Φρουράς.

Κωνστ. Πετρόπουλος, Σκηνές Εθνικού Μεγαλείου από τις Πολιορκίες και την Έξοδο του Μεσολογγίου  και Τάκης Καπώνης, Γελεκτσήδες οι Σκύμνοι της Φρουράς

6η Αφήγηση Μαθητείας: Παραμύθια λαϊκά για γέλια και για κλάματα-Στο ΖΟΟΜ, Σάββατο 8/04/2023 στις 20.00

Με μεγάλη χαρά αλλά και αδημονία οργανώνουμε μια ακόμη αφήγηση μαθητείας, την έκτη στη σειρά, που γίνεται αιτία για ένα αντάμωμα διαδικτυακό και κεράσματα παραμυθιακά από καρδιάς. Παρέα με την νέα ομάδα συμπορευόμενων, δοκιμαζόμενων και εκκολαπτόμενων παραμυθούδων-αφηγητριών-ιστορητριών "ΠΑΡΑΜΥΘΟΛΟΓΙΑΣΤΡΕΣ", στο δρόμο της αφηγηματικής της συγκρότησης, επιχειρεί την ανά μήνα αφηγηματική της έκθεση (περίοδος Οκτώβριος 2022-Ιούνιος 2023), τούτη τη φορά στον τρέχοντα μήνα Απρίλιο, σε ένα ακόμη ενδιαφέρον ταξίδι ατομικής και συλλογικής εμβάθυνσης, κατανόησης, εμπλουτισμού της προσωπικής αφηγηματικής της σχέσης, όπου θα προσεγγίζει προφορικά λαϊκά παραμύθια από τη δεξαμενή της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, επιλέγοντας αφηγηματικά σώματα από τις παραδόσεις του Κόσμου.

Η Ομάδα Αφήγησης "Παραμυθολογιάστρες" (Λένα Κουιρουξή, Μαργαρίτα Μαλτέζου, Παναγιώτα Μωυσιάδου, Δανάη Σαμαρά, Μαίρη Σιδέρη και Στέλλα Στιβαχτάρη) θα "δοκιμάζεται" και θα δοκιμάζει κάθε μήνα μια διαφορετική θεματική, προσθέτοντας στην εμπειρία της έκθεσης, υιοθετώντας και παγιώνοντας τα θετικά της προηγούμενης αφήγησης και επιχειρώντας να διορθώσει τα μη λειτουργικά, ανακαλύπτοντας τις ιδιαιτερότητες των απαιτήσεων της κάθε θεματικής ξεχωριστά. 'Εχουν ήδη προηγηθεί πέντε αφηγήσεις με θεματικές: τα παραμύθια Αγάπης κι Έρωτα, τις Αιτιολογικές ιστορίες, παραμύθια από τότε που τα ζώα μιλούσαν, παραμύθια για να φιλοσοφούμε τη ζωή, "Παραμύθια απ' της Ανατολής τα μέρη" και τώρα αναδύονται τα Ευτράπελα-Ανεκδοτολογικά παραμύθια υπό τον τίτλο "Παραμύθια λαϊκά για γέλια και για κλάματα".

Ποιές είναι οι τρεις ευκαιρίες που δίνονται σε έναν άνθρωπο; Γιατί είναι καλύτερα να έχει κάποιος φίλο τον καδή (δικαστή) από τον αστυνόμο; Ποιος είναι ο Γιάννης και ποια είναι η ιστορία του; Τι συμβαίνει όταν ανταμώνουν μια γάτα, ένα λιοντάρι κι ένας άνθρωπος; Τι έκανε ένας νεωκόρος Πασχαλιάτικα που έβγαλε από τα ρούχα του τον ίδιο το διάολο;

Ιστορίες από τις Σαράντα Εκκλησιές Ανατολικής Θράκης, τον ακριτικό Πόντο, τη Λέρο στα Δωδεκάνησα, και την Καισάρεια Καππαδοκίας, που περιμένουν να γίνουν κέρασμα προφορικό στους φίλους και τις φίλες των παραμυθιών...

Η επιλογή της διαδικτυακής αφήγησης ήταν αναπόφευκτη καθώς η τοπογεωγραφική προέλευση-διαμονή των μελών της Ομάδας (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Κομοτηνή) υπονόμευε κάθε διάθεση και δυνατότητα για ζωντανά ανταμώματα, τα οποία βέβαια δεν αποκλείονται και θα επιχειρηθεί να δρομολογηθούν.

Καλούμε λοιπόν, από καρδιάς, τους φίλους και φίλες των προφορικών ιστορήσεων να παρακολουθήσουν με γνοιάξιμο, συμπάθεια και καλή προαίρεση την προσπάθεια των "Παραμυθολογιαστρών" και να χαρούν μαζί μας τις αφηγήσεις στα στοιχεία του ΖΟΟΜ, που αναφέρονται στην πιο πάνω αφίσα, και αν θελήσουν, να κλέψουν μια ιστορία, ιδίοις ωφέλησι!

Σάββατο 8 Απριλίου 2023

Ώρα: 20.00

ΠΑΤΩΝΤΑΣ στον σύνδεσμο: 

Join Zoom Meeting https://us02web.zoom.us/j/89042055002?pwd=blhtQlkzTlBiVXZ4ZFJ0VEVYVjhwQT09 Meeting ID: 890 4205 5002 Passcode: 639943

Με το καλό να ανταμωθούμε και τις αφηγήσεις να χαρούμε! 

Με τις καρδιές ανοιχτές και τα μικρόφωνα κλειστά!

Με την υποστήριξη της

 

 

Μιλώντας για τα Μικρασιάτικα παραμύθια στο Εργαστήριο-Σεμινάριο για την Μικρασιατική προσφυγική Μνήμη και ταυτότητα

Με τους/τις συμμετέχοντες/σσες του Εργαστηρίου-Σεμιναρίου Λαογραφίας 

Την Τετάρτη 5 Απριλίου 2023 είχα την χαρά και την τιμή να προσκληθώ μαζί με την Δέσποινα Δαμιανού (Ομ. καθ. Δημοκρίτειου Παν/μίου Θράκης, ερευνήτρια, Πρόεδρο του Μικρασιατικού Συλλόγου Μακρηνών Λιβισιανών, και συγγραφέα) και να παρευρεθούμε σε ένα τρίωρο Εργαστήριο-Σεμινάριο Λαογραφίας του ΕΚΠΑ στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών που ήταν αφιερωμένο στην Μικρασιατική προσφυγική Μνήμη και ταυτότητα με θέμα: 

"Διαδρομές της Μικρασιατικής μνήμης και ταυτότητας. 

Από την οικογενειακή στη δημόσια μνήμη. Παραδείγματα λαογραφικής έρευνας στο ΕΚΠΑ" 

με φοιτήτριες και φοιτητές του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Λαογραφίας της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ. Στη συνάντηση που οργανώθηκε από την κ. Βασιλική Χρυσανθοπούλου (Αναπλ. καθ. Κοινωνικής Λαογραφίας) και τον κ. Γεώργιο Κούζα (Επικ. καθ. Αστικής Λαογραφίας) παρουσιάστηκαν οι ερευνητικές εργασίες μεταπτυχιακών φοιτητριών, σχετικές με το κεντρικό αντικείμενο που εντυπωσίασαν για την επιστημονικότητα, την ποιότητα και την αρτιότητά τους, αντανακλώντας έτσι την εξαιρετική δουλειά που πραγματοποιούν οι εν λόγω διδάσκουσα και διδάσκων. 

Συγκεκριμένα οι παρακάτω αναφερόμενες μεταπτυχιακές φοιτήτριες μίλησαν για:

-Η Ευαγγελία Κώρου μίλησε για την ταυτότητα και την προσφυγική μνήμη των κατοίκων της Νέας Κίου Αργολίδας (Κίος-περιοχή Προύσας Βιθυνίας) παρουσιάζοντας αποσπάσματα από τη σχετική μεταπτυχιακή εργασία της

-Η Αντωνία Μετέτη αναφέρθηκε στην κοινότητα των Απολλωνιαδιτών στους Πύργους Κοζάνης και την Περαία (Απολλωνιάδα εν Ρυνδάκω Προύσας Βιθυνίας) και τις αντανακλάσεις στη διαμόρφωση της μνήμης και της προσφυγικής ταυτότητας.

-Η Λίνα Σωτηροπούλου παρουσίασε μέρος από την έρευνά της για την περίπτωση των ανταλλάξιμων Τουρκοκρητικών προσφύγων στη Μικρά Ασία.

Η Δ. Δαμιανού μιλώντας για τα μικρασιατικά εργόχειρα, την προσφυγική μνήμη και ταυτότητα

Η Δ. Δαμιανού στη συνέχεια μίλησε συνδέοντας το θέμα με το πρόσφατο βιβλίο της "ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ..." που αφορούσε το μικρασιάτικο εργόχειρο και ο γράφων στο τέλος της συνάντησης μίλησε για την ταυτότητα των μικρασιατικών παραμυθιών, τα χαρακτηριστικά τους, τις προσπάθειες καταγραφής πριν και μετά το 1922, το πλαίσιο της αφήγησης και τις ιδιαίτερες επιδράσεις των μικρασιατών παραμυθάδων, δίνοντας παραδείγματα μέσα από την αφήγηση τριών λαϊκών παρραμυθιών από τις δύο πρόσφατες συλλογές που εκδόθηκαν από τους εκδοτικούς οίκους ΑΡΜΟΣ "Πριν γίνουν πρόσφυγες τα παραμύθια. Δυτική Μικρά Ασία-Καππαδοκία-Πόντος. Λόγιες και επιστημονικές καταγραφές 1850-1921" 

και ΕΥΜΑΡΟΣ "Παραμύθια λαϊκά απ' τα χώματα της Μάνας Μικρασίας: Του Ξεριζωμού και της Μνήμης 1922-2022" 

Πολλές οι ευχαριστίες για τις παρουσιάσεις και τη συμμετοχή!

Μιλώντας για το μικρασιάτικο παραμύθι πριν τις αφηγήσεις