"Ο αφέντης του πηγαδιού" Ένα λαϊκό παραμύθι της Αϊτής για την Παγκόσμια Ημέρα Νερού του 2023. Όχι στην ιδιωτικοποίηση ενός φυσικού αγαθού

Η Παγκόσμια Ημέρα του Νερού, 22 Μαρτίου κάθε χρόνο, καθιερώθηκε από το 1992 στα πλαίσια της Συνδιάσκεψης του ΟΗΕ για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη που πραγματοποιήθηκε τότε στο Ρίο ντε Τζανέιρο, στη Βραζιλία. Τα στοιχεία του ΟΗΕ είναι εξαιρετικά ανησυχητικά, αλλά και ισχυρός λόγος για να δρομολογηθεί μια κίνηση ενάντια στην υπονόμευση ενός παράγοντα ποιότητας της ζωής, που συνδέεται άρρηκτα με την ανθρώπινη υγεία.

Τα λαϊκά παραμύθια του κόσμου, ένας προφητικός οραματισμός και μια παρακαταθήκη μνήμης και υπενθύμισης, για τη διαχρονική συμπεριφορά του ανθρώπου που ξεχνά τη μικρότητά του απέναντι στο Μεγάλο Σπίτι, όπου φιλοξενείται από τότε που ακούστηκε ανθρώπινη φωνή πάνω σ' αυτόν εδώ τον κόσμο, μας μιλάνε για όλα αυτά που η ανθρώπινη ενέργεια θέλγεται να ξεχνά, να αποσιωπά και να υπονομεύει. Σήμερα που δρομολογούνται ενέργειες ιδιωτικοποίησης του νερού, ενός δημόσιου αγαθού και δώρο της φύσης, την ώρα που η πολυεθνική NESTLE έχει ήδη αγοράσει στην Ελλάδα δυό εταιρείες εμφιάλωσης πόσιμου μεταλλικού νερού, μία από τις οποίες είναι η ΚΟΡΠΗ, κάνοντας σχέδια αξιοποίησης των υδάτινων αποθεμάτων για τα επόμενα 50 χρόνια (!!!), η φωνή υπεράσπισης του νερού, πρέπει να ακουστεί σαν τη βουή του ποταμού που γίνεται καταρράκτης!

Ένα παραμύθι από τη μακρινή Αϊτή έρχεται, όπως εξάλλου με μοναδικό τρόπο κάνουν τα λαϊκά παραμύθια του κόσμου, να δώσει απάντηση, στο αναδυόμενο ερώτημα:

 "ΣΕ ΠΟΙΟΝ ΑΝΗΚΕΙ ΤΟ ΝΕΡΟ; ΤΙΝΟΣ ΕΙΝΑΙ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ;"

Η ιστορία συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή του γράφοντα Δημήτρη Β. Προύσαλη

"Παραμύθια λαϊκά για να σώσουμε το Μεγάλο μας Σπίτι: 

ιστορίες οικολογικής ευαισθητοποίησης"

που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2020 

από τις εκδόσεις ΕΥΜΑΡΟΣ

Τα έσοδα από τα συγγραφικά δικαιώματα προσφέρονται εσαεί, για όσον καιρό κυκλοφορεί το βιβλίο, υπέρ του Ιδρύματος ΑΜΕΑ στον Βόλο  "Άσπρες Πεταλούδες" 

Στο συγκεκριμένο βιβλίο μπορεί να βρει κάποιος αρκετά ακόμα παραμύθια, όπου το κεντρικό θέμα είναι η ιδιοκτησία, η διαχείριση και η νομή του νερού:

-Σε ποιον ανήκει το νερό; (Ινδία)

-Ο βάτραχος που κατάπιε τον ωκεανό (Αβορίγινες Αυστραλίας)

-Πώς νικήθηκε το τέρας του νερού (Ινδιάνοι Μικ Μακ και Μαλισέτ ΗΠΑ)

-Το Πνεύμα του Νερού (Φυλή Νάχουα Μεξικό)

-Το κολιμπρί κι η αλεπού (Φυλή Γιαμάνα, Γη του Πυρρός Χιλή)

-Οι δίδυμοι ήρωες και ο γίγαντας που κατάπινε τα σύννεφα (Ινδιάνοι Ζούνι ΗΠΑ)

Στατιστικά στοιχεία του ΟΗΕ

Το Νερό, ο επονομαζόμενος και λευκός χρυσός, πηγή ζωής για τον άνθρωπο, βρίσκεται ανισομερώς κατανεμημένος στον πλανήτη.

• 2.1 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν χωρίς ασφαλές νερό στο σπίτι.
• Ένα στα τέσσερα δημοτικά σχολεία δεν έχουν πόσιμο νερό με τους μαθητές να χρησιμοποιούν μη ασφαλείς πηγές ή να διψούν.
• Περισσότερα από 700 παιδιά κάτω των πέντε ετών πεθαίνουν κάθε μέρα από διάρροια που συνδέεται με το μη ασφαλές νερό και την κακή υγιεινή.
• Το 80% των ανθρώπων που χρησιμοποιούν μη ασφαλείς πηγές ύδατος ζουν σε αγροτικές περιοχές.
• Οι γυναίκες και τα κορίτσια είναι υπεύθυνα για τη συλλογή νερού σε οκτώ στα δέκα νοικοκυριά, που δεν διαθέτουν νερό στο σπίτι τους.
• Πάνω από 800 γυναίκες πεθαίνουν κάθε μέρα από επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό.
• Για τα 68,5 εκατομμύρια άτομα που έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, η πρόσβαση σε ασφαλείς υπηρεσίες ύδρευσης είναι ιδιαίτερα προβληματική.
• Περίπου 159 εκατομμύρια άνθρωποι συλλέγουν το πόσιμο νερό τους από τα επιφανειακά ύδατα, όπως λιμνούλες και ρυάκια.
• Περίπου 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι - σχεδόν τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού - βιώνουν έντονα την έλλειψη νερού για τουλάχιστον ένα μήνα του έτους.
• 700 εκατομμύρια άνθρωποι θα μπορούσαν να μεταναστεύσουν λόγω έντονης λειψυδρίας έως το 2030.
• Οι πιο πλούσιοι λαμβάνουν γενικά υψηλά επίπεδα υπηρεσιών ύδατος με (συχνά πολύ) χαμηλό κόστος, ενώ οι φτωχοί καταβάλλουν πολύ υψηλότερη τιμή για μια υπηρεσία παρόμοιας ή μικρότερης ποιότητας.

Λέσχη Αφήγησης Θεσσαλονίκης: Το αντάμωμα του Μαρτίου Τετάρτη 22/3 Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη

Η Λέσχη Αφήγησης Θεσσαλονίκης οργανώνει την τρίτη κατά σειρά συνάντησή της σε μηνιαία βάση, για το 2023. Με σύνθημα "Αν δώσει ο Μάρτης δυο νερά κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σ’ εκείνο το ζευγά που ’χει πολλά σπαρμένα." οι φίλοι και φίλες της προφορικής ιστόρησης στη Νύμφη του Θερμαϊκού  ετοιμάζονται για το αντάμωμά τους.  

Την Τετάρτη 22 Μαρτίου 2023 και ώρες 19.00-21.00 

σε συνεργασία με το Δήμο Θεσσαλονίκης και στο φιλόξενο χώρο της Κεντρικής Δημοτικής Βιβλιοθήκης.

Όσοι παραραμυθούδες και παραμυθάδες θέλουν να μοιραστούν ένα παραμύθι, θρύλο, μύθο από την προφορική παράδοση να επικοινωνήσουν μαζί μας με μήνυμα στη σελίδα μας Λέσχη Αφήγησης Θεσσαλονίκης και στο e- mail.: lesxi.afigisis.thess@gmail.com.

Λίγα λόγια για τη λέσχη μας,

Η Λέσχη Αφήγησης Θεσσαλονίκης «Μοιράσου κι εσύ μιαν ιστορία» είναι μια πρωτοβουλία ανθρώπων με πρόθεση να δημιουργηθεί ένας σταθερός χώρος και χρόνος αναφοράς με αφηγήσεις από τον ανεξάντλητο κόσμο της προφορικής λογοτεχνίας των λαών, δίνοντας την ευκαιρία αφηγηματικής έκθεσης σε όσο το δυνατόν περισσότερο αριθμό ανθρώπων που επιθυμούν να αφηγηθούν προφορικά, σε όσους αγαπούν να λένε ιστορίες και σε όσους αρέσκονται να τις ακούν. Υποδέχεται παλιούς και νέους φίλους που επιθυμούν να ταξιδεύουν μέσα από τα λόγια των ανώνυμων πολλών, που έφτασαν μέχρι τις μέρες μας και αξίζει να ακουστούν και πάλι σε νέες συνθήκες. Ένα ανοιχτό εργαστήρι όπου μπορούν παραμυθάδες επαγγελματίες και μη, μαθητευόμενοι σχετικών σεμιναρίων, αυτοδίδακτοι, ερασιτέχνες, παραμυθόφιλο κοινό ή με οποιαδήποτε ιδιότητα να ανταμωθούν και να μοιραστούν γνωστές και άγνωστες ιστορίες (λαϊκά παραμύθια, μύθοι, μυθολογικές ιστορίες, λαϊκές παραδόσεις, συναξάρια, θρύλοι) από το μακρινό χτες για τους ανθρώπους του σήμερα.

Η πρωτοβουλία υποστηρίζεται από της Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη»

 Φωτογραφικό πανόραμα από τη συνάντηση του Φεβρουαρίου 2023

 

 

Ellinismos on line: Συνέντευξη για τα λαϊκά παραμύθια και την αφήγησή τους 20 Μαρτίου 2023

Συνέντευξη στην Παναγιώτα Μωυσιάδου

Και διαδικτυακά στον ιστότοπο:

https://www.ellinismosonline.gr/el/interviews/o-afigitis-dimitris-proysalis-mas-milaei-gia-tin-proforiki-afigisi-kai-tin-agapi-toy-gia?fbclid=IwAR13uN9l-bXtaAVznNr5I6JUzhmWAaM9YIpIonEIpDB6DBWr48l1onDz_kA

1.Είσαστε ένας από τους γνωστότερους και παλαιότερους αφηγητές που υπάρχουν αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα. Η πορεία σας αριθμεί τα 20 χρόνια. Πώς ξεκινήσατε όμως να αφηγείστε ιστορίες;

Η αλήθεια είναι πως πέρασαν 20 χρόνια από το 2003, όταν ξεκίνησα τη συμπόρευσή μου με το συλλογικό φαντασιακό των λαϊκών παραμυθιών, που δοκιμάστηκε από το χρόνο και τον νίκησε. Δεν γνωρίζω αν είμαι από τους γνωστότερους προφορικούς αφηγητές, αλλά σίγουρα έχω πιθανά από  τις σφαιρικότερες  σχέσεις με τον κόσμο  του λαϊκού παραμυθιού και της αφήγησής του: Έχω κυκλοφορήσει 25 βιβλία, από τα οποία τα 23 αφορούν τα λαϊκά παραμύθια και την αφήγησή τους, αφηγούμαι επαγγελματικά συνεργαζόμενος με πλήθος φορέων, έχω την ευθύνη δύο φεστιβάλ αφήγησης, στο Πήλιο από το 2011 το «Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη» και στην Αθήνα με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης το «Αθήνα… μια πόλη παραμύθια» από το 2014, το οποίο διακόπηκε προσωρινά λόγω της πανδημικής κρίσης, συμμετέχω με σχετικές ανακοινώσεις σε πανελλήνια και διεθνή επιστημονικά συνέδρια από το 2006 με ανάλογες δημοσιεύσεις στα πρακτικά τους, οργανώνω διαλέξεις, σεμιναριακές συναντήσεις και εργαστήρια γνωριμίας με το είδος, συντονίζω μια λέσχη αφήγησης στην Αθήνα από το 2016, έχω έναν μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στη Λαογραφία με θέμα την λαϊκή παραμυθιακή αφήγηση στη σύγχρονη εποχή από το 2014 και σε εξέλιξη βρίσκεται μια διδακτορική μου διατριβή με επίκεντρο τους παραδοσιακούς αφηγητές και τους σύγχρονους ιστορητές των καιρών μας.  Ανήκω στη δεύτερη γενιά των σύγχρονων αφηγητών. Όντας δάσκαλος στη δημόσια εκπαίδευση έψαχνα να βρω ένα μέσο για να μπολιάσω την καθημερινότητα της εκπαιδευτικής πράξης στην  τάξη. Έχοντας περάσει από το θεατρικό παιχνίδι, το κουκλοθέατρο, το θέατρο Σκιών, την παντομίμα και τη μιμική, και υιοθετώντας τα στο σχολείο σε διάφορες χρονικές περιόδους και με αφορμή εκπαιδευτικά προγράμματα και μαθήματα, γνώρισα την αφήγηση από την παιδαγωγική της διάσταση, ζώντας ο ίδιος τη φράση του μεγάλου δασκάλου της Ελληνικής Λαογραφίας Μ.Γ. Μερακλή, πως το λαϊκό παραμύθι είναι εν μέρει ψυχαγωγία και εν μέρει παιδαγωγία. Βέβαια η βιωματική μου σχέση χάνεται στην παιδική μου ηλικία, καθώς θυμάμαι πολλές φορές τον πατέρα μου, να λέει σε μένα και στον αδερφό μου σε ποικίλες στιγμές, ιστορίες-μύθους του Αισώπου κατάλληλα συνδεδεμένες με αυτό που έπρεπε να διαπραγματευτούμε στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή μιας έντασης ή μιας δυσκολίας, μιας στιγμής αναστοχασμού που μπολιαζόταν με τη σοφία και την καταλληλότητα του περιεχομένου. Αργότερα, έμαθα πως η μεγαλύτερη αδερφή του πατέρα μου, ήταν η μεγάλη παραμυθού στην οικογένεια. Ασχολούμουν ήδη από το 1998-1999 με τη μελέτη του λαϊκού παραμυθιακού λόγου. Αυτό που μου συνέβηκε, ήταν να ενεργοποιηθεί ξανά μια βιωματική σχέση, μέσα από τη συνθήκη της ανάγκης και της λειτουργικότητας. Ένα τυχαίο σχετικό σεμινάριο για την αφήγηση έδωσε την αφορμή και παράλληλα κάποιες δύσκολες στη διαχείρισή τους στιγμές στη ζωή της σχολικής τάξης, έβαλαν σε πρακτική δοκιμασία όσα ήθελαν να αναδυθούν στον κατάλληλο χρόνο με τον αρμόζοντα τρόπο. Λίγο αργότερα η αφηγηματική πρακτική μου βγήκε απ’ τους χώρους του σχολείου και συνάντησε την κοινωνία.

2.Γιατί σας αρέσει να αφηγείστε ιστορίες;

Η αφήγηση είναι ένα είδος προσωπικής κατάθεσης και ταυτόχρονα ένας τρόπος να παρεμβαίνει κανείς στα πράγματα, καθότι πιστεύω πως ο προφορικός αφηγητής είναι ένας διαρκής συνομιλητής με την κοινωνία και όχι ένας περιστασιακός διασκεδαστής. Μέσα από την αφηγηματική σύμβαση, η ενέργεια του ακουμπά την ανάγκη του πλαισίου, η φωνή του και το σώμα του γίνονται δυναμικοί ενδιάμεσοι, για να συναντηθούν το «Μια φορά κι έναν καιρό…» με το «Εδώ και τώρα» της τρέχουσας συνθήκης. Μιλάς γι’ αυτό που συμβαίνει μέσα από την ασφάλεια της απόστασης και τοποθετείσαι λέγοντας αλήθειες μέσα από τη συνθήκη του ψεύδους, και οι παλιές ιστορίες αποκτούν επικαιρότητα, αφού βέβαια γνωρίζεις καλά τι κουβαλούν από τον κόσμο του δικού τους καιρού και πολιτισμού. Αυτό το θεωρώ μοναδικό χαρακτηριστικό γνώρισμα, ιδιότητα αλλά και παρακαταθήκη του λαϊκού λόγου που μετασχηματίζεται αέναα, για να συναντήσει μια σύγχρονη πραγματικότητα.

3. Γιατί πιστεύετε ότι οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να αφηγούνται ιστορίες;

Ο άνθρωπος είναι homo fabulans (μυθοποιός) και homo narrans (αφηγητής). Φτιάχνει ιστορίες για να εκφράζει τον βαθύ του εσωτερικό εαυτό, να φέρνει στο φως τα σκοτάδια του, να ερμηνεύει την πορεία του στη ζωή και να αντιμετωπίζει τις αναπόφευκτες δυσκολίες που είναι μέρος της ανίχνευσης του κόσμου, των προσωπικών του επιλογών και των συλλογικών  εμπειριών σε τόπο και χρόνο. Φτιάχνεται ο ίδιος από ιστορίες, γαλουχείται από αυτές και μαθητεύει στα μικρά του χρόνια σε μια μυητική πορεία στη ζωή. Προσδιορίζει την ποιότητά του, αποκαλύπτει την οπτική του να συνδιαλέγεται με το ευκαιριακό, το ανοίκειο, το τυχαίο, το αναγκαίο, το απειλητικό και το προσδοκώμενο. Συναντά τον άλλο και συνυπάρχει μαζί του διαπροσωπικά και στην κοινότητα, αποτυπώνοντας τις αντιλήψεις του γι’ αυτές τις συναντήσεις μέσα από ιστορίες, αποκρυσταλλώνοντας θεμελιώδεις αξίες. Όσο υπάρχει ανθρώπινη ανάσα, θα υπάρχει το παράπονο, το αστείο, η σοφία, η ελαφράδα, η ελπίδα και οι ιστορίες. 

4. Το οργανωμένο πια storytelling, που το συναντάμε από τη λογοτεχνία μέχρι και τη διαφήμιση, κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος. Γιατί όμως πιστεύετε ότι αρέσει τόσο πολύ στους ανθρώπους να ακούνε ιστορίες;

Ο αφηγηματικός τρόπος σκέψης προσιδιάζει περισσότερο στη λειτουργία του ανθρώπου. Δημιουργεί νοητικά σχήματα και γεννά δυνατότητες, προκαλεί υπερβάσεις στην αδήριτη πραγματικότητα, αναδεικνύει την πιθανότητα του  εν δυνάμει μπροστά στο αδύνατο και φέρνει στο προσκήνιο αυτό που φαντάζει αδιανόητο, ενεργοποιώντας ψυχικά και συναισθηματικά, ό,τι θετικότερο μπορεί να βαλτώνει μέσα στον απύθμενο κόσμο του ασυνείδητου, απελευθερώνοντας παράλληλα μια πρωτόγνωρη πνοή ελπίδας. Η αφήγηση είναι μια μορφή να υπάρχει ο άνθρωπος, γεφυρώνοντας αυτό που κουβαλά και πιστεύει, την αντίληψή του με τα όποια φορτία της, με την πραγμάτωση της ζωής που μπορεί να τον «υπονομεύει» ποικιλότροπα ή να τον προσκαλεί σε μια άδηλη σχέση, η οποία χρειάζεται προσδιορισμό, ξαναδημιουργώντας τον κόσμο του, αυτό που ονομάζεται «αναπλαισίωση» στους χώρους της ψυχολογίας. Του αρέσει να αποδρά δημιουργώντας εξόδους διαφυγής στην ελάχιστη δυνατότητα που κρύβει η φαντασία του.

5. Πιστεύετε ότι οι Έλληνες, με τη μακρά αφηγηματική μας ιστορία από την εποχή ακόμη του Ομήρου και των αοιδών, έχουμε μια πιο στενή σχέση με την αφήγηση από ό,τι άλλοι λαοί;

Οι λαοί έχουν τη δική τους συλλογική πορεία στην προφορική παράδοση και ο καθένας τη συμβολή και την προσφορά του, μικρότερη ή μεγαλύτερη. Τα ελληνικά έπη, θεωρώ πως έχουν κατακτήσει στην παγκόσμια συνείδηση του πολιτισμού τη δική τους ξεχωριστή σχέση, όπως εξάλλου αποδεικνύεται από την ιδιαίτερη κινητικότητα στη μελέτη της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και των αντανακλάσεών της σε επιστημονικά αντικείμενα, τη φιλολογία, την ανθρωπολογία, την ψυχανάλυση. Τα Έπη «Έργα και Ημέρες» του Ησίοδου μας δίνουν για παράδειγμα, μια γεύση από την πολυπλοκότητα της δημιουργίας του κόσμου και των σχέσεων που ιχνηλατούν την έκφρασή τους κατοπινά, ενώ ο Όμηρος μας παρουσιάζει ένα σύμπλεγμα ανθρώπινων συναισθημάτων σε μια δύσκολη πορεία αναζήτησης της ωριμότητας. Οι ποιότητες των λαών αντανακλώνται στα πνευματικά τους δημιουργήματα και το ελληνικό πνεύμα στις δικές του παρακαταθήκες. Ο Αριστοτέλης έλεγε πως η αφήγηση είναι καθρέφτης του εσωτερικού κόσμου των ανθρώπων, πως εξωτερικεύει την ψυχή,  και σίγουρα οι αφηγήσεις που αφορούν διαχρονικά και σε συνέχεια την ψυχή του Έλληνα, αποτελούν μια ξεχωριστή αποτύπωση με τις ιστορικές και πλαισιακές της ιδιαιτερότητες και τις κατά καιρούς ταυτότητες και συνειδήσεις του.

 6. Όταν ακούμε αφήγηση μοιραία το μυαλό όλων μας πηγαίνει στα παραμύθια. Όμως το παραμύθια όπως τα ξέρουμε σήμερα δεν υπήρχαν παλιά. Ποιες διαφορές εντοπίζετε ανάμεσα στο λαϊκό και στο σύγχρονο παραμύθι;

Τα λαϊκά παραμύθια προϋπάρχουν της επινοημένης ανάγκης της γραφής. Έχουν τα χαρακτηριστικά, του ανώνυμου, προφορικού και κατά παράδοση, δηλαδή ένα συναπάντημα αχρονικών παραγόντων και συγχρονικών ιδιοτήτων, προσωπικών ή διαπροσωπικών διαλόγων και συλλογικών διεργασιών.  Αποτελούν ένα χαρμάνι συνάντησης στο κατώφλι των συνειδήσεων, εκεί που το ασυνείδητο ενυπάρχει, αλλά επιχειρεί να πάρει ταυτότητα, προσδιορίζοντας διαθέσεις τοπικά και ταυτόχρονα υπερτοπικά. Όλοι οι λαοί δημιούργησαν παραμύθια, ακόμα κι αν δεν απόκτησαν γλώσσα γραφής. Τα λαϊκά παραμύθια κατατρόπωσαν το χρόνο και δεν καθορίστηκαν από την εγγράμματη ή μη ταυτότητα  του φέροντα την ιστορία. Τα σύγχρονα παραμύθια απευθύνονται στο σύνολό τους στην παιδική ηλικία από ανθρώπους που χρησιμοποιούν τον εκτεχνολογημένο λόγο εξαιτίας της μόρφωσής τους, τα λαϊκά κυρίως στο ενήλικο κοινό και φτιάχτηκαν για να αφυπνίζουν τους μεγάλους και όχι για να αποκοιμίζουν τους μικρούς. Τα σύγχρονα αποτυπώνονται σε μια μορφή λόγου παγιωμένη και εγκλωβισμένη στη φόρμα του ύφους και της γλωσσικής-λεκτικής έκφρασης αποτελώντας προσωπική δημιουργία έχουν ταυτότητα ενός δημιουργού. Τα λαϊκά ταξιδεύουν από στόμα σε στόμα, ανήκουν σε όλους, οικειοποιούμενα το πολιτισμικό πλαίσιο του περίγυρου, ξανασυγκροτώντας νέες μορφές αναδιήγησης πάνω στο ήδη δοκιμασμένο «σώμα» τους φτιάχνοντας παραλλαγές, τόσες όσες και οι αναδιηγητές τους, που συγκινούνται από το θέμα, το περιεχόμενο της ιστορίας και αναλαμβάνουν την ευθύνη να την μεταδώσουν, δίνοντας μια νέα ώθηση της υπόθεσης στο χρόνο, ενώ κουβαλούν αρχετυπικές φιγούρες και συμβολική αποτύπωση. Τα έχουμε ανάγκη και τα δύο στη σύγχρονη εποχή, το καθένα έχει τη συμβολή του στη σμίλευση του ανθρώπου, αλλά οτιδήποτε είναι αποτέλεσμα μυθοπλαστικής διάθεσης ή δημιουργίας δεν αποτελεί «παραμύθι», του λείπει το «παρά τον μύθο», η εγγύτητα των ειδών, σε αξία και λειτουργία.

7. Για πολλούς τα παραμύθια είναι παρηγοριά, για άλλους ιστορίες μόνο για παιδιά, για άλλους ιστορίες που μιλούν για την αλήθεια. Για εσάς τι είναι τα λαϊκά παραμύθια;

Για μένα είναι ένας τρόπος μέσα από την άυλη πολιτιστική κληρονομιά, να συνομιλώ με την κοινωνία και να τοποθετούμαι για όσα κινητοποιούν τον προβληματισμό μου, μια επαφή του έσω κόσμου σε σχέση πάντα με τον κοινωνικό περίγυρο και την πραγματικότητα, μια προσπάθεια να συνδέω τη μοναδικότητα της στιγμής χωροχρονικά με τη διαδρομή του πυρήνα της ανθρώπινης ψυχής. Αποτελούν ταυτόχρονα καράβι και ταξίδι μαζί και σίγουρα έναν τρόπο να αντιμετωπίζω με θετική διάθεση όσα κερνά η ζωή με τις πλευρές της, ευχάριστα και δυσάρεστα, προσφέροντας από καρδιάς στους άλλους- αλλά και με την ευθύνη της επίγνωσης του ενδιάμεσου-μέσω της αφήγησης μια εμπειρία αναστοχασμού με επίφαση την ψυχαγωγία.

8. Αν αυτή τη στιγμή είχατε μπροστά σας έναν άνθρωπο που θέλει να γίνει αφηγητής ποια συμβουλή θα του δίνατε;

Θα τον προέτρεπα να αναρωτηθεί, τι αποτελεί για αυτόν/ην η προφορική αφήγηση, τι θέλει να κάνει μέσω της αφήγησης, γιατί αφηγείται. Να αναμετρηθεί με τον προσωπικό εγωισμό αυτοπροβολής και να θέσει ως υπηρέτης/τρια την ενέργεια, την αγάπη και το χρόνο του/της, σε ένα «υλικό» που τον ξεπερνά.  Είναι σίγουρο πως οι θεματικές και οι υποθέσεις των λαϊκών παραμυθιών θα συναντήσουν και άλλους ανθρώπους μετά από εμάς σε μια ποικιλία περιστάσεων, τόπων και χώρων, ενώ εμείς μπορεί να μη συναντηθούμε μαζί τους ποτέ. Να τα μελετά με σεβασμό και ταπεινότητα, γιατί ο βαθύς σκοπός της ύπαρξής τους είναι να στηρίζουν τον άνθρωπο άδηλα μέσα από μια κατεξοχήν εξώστρεφη δραστηριότητα. Να δίνεται αφηγηματικά με απρόσκοπτη διάθεση στο ακροατήριό του, όπως του δίνονται τα παραμύθια όταν τα συναντά. Στις μέρες μας χρειαζόμαστε περισσότερους αφηγητές και αφηγήτριες, για να μπορέσει ο άνθρωπος, να μην ξεχάσει τι όμορφο είναι να είσαι άνθρωπος αλλά και πόσο δύσκολο να κρατήσεις την ανθρωπιά σου.

Η Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης 2023 στην Αθήνα: Φωτοπανόραμα εκδηλώσεων Κυριακής 19 Μαρτίου

Η Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης (World Storytelling Day) κάθε χρόνο στις 20 Μαρτίου, που γιορτάζεται στις μέρες μας διεθνώς σε περισσότερες από 35 χώρες, με χρόνο έναρξης το 1990 ως Εθνική Γιορτή Αφήγησης στη Σουηδία από το δίκτυο Ratatorsk, γιορτάζεται και για το 2023 στην Ελλάδα με θέμα: ΜΑΖΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ-TOGETHER WE CAN.

Η γιορτή επεκτάθηκε σταδιακά με την ιδέα της διάδοσης μιας Ημέρας, κατά την οποία στο επίκεντρο των εκδηλώσεων θα βρίσκονταν οι ιστορίες και οι παραμυθάδες. Υιοθετήθηκε μάλιστα η ιδέα για έναν κεντρικό θεματικό άξονα, έτσι ώστε να διασφαλιστεί και να προωθηθεί το ενιαίο της εξώστρεφης απεύθυνσης αλλά και η ενότητα των γιορταστικών δραστηριοτήτων. 

Στην Ελλάδα γιορτάστηκε για πρώτη φορά  το  2013 με θέμα τα ΠΟΤΑΜΙΑ και από τότε κάθε χρόνο με αποκορύφωμα το Φεστιβάλ Αφήγησης "Αθήνα... μια πόλη παραμύθια*", που εμπνέεται από αυτή και αφιερώνεται σε τούτη, έχει μια ιδιαίτερη θέση στη ροή του χρόνου.

Το Σωματείο Επαγγελματιών της Αφήγησης συμμετείχε στις εκδηλώσεις διοργανώνοντας δύο συναντήσεις στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ενώ επίσης εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν τόσο στην Καλαμάτα όσο και στα Χανιά από τοπικούς φορείς της αφήγησης. 

Οι φωτογραφίες που ακολουθούν είναι από τις εκδηλώσεις της Αθήνας, όπου συμμετείχαν και μέλη του Πανελλήνιου Συλλόγου Κουκλοπαιχτών (Unima Hellas), την Κυριακή 19 Μαρτίου 2023, οι οποίες φιλοξενήθηκαν στην Κατάληψη του Θεάτρου REX και παρακολουθήθηκαν από περισσότερους των 70 ατόμωνόλων των ηλικιών. Στις αφηγήσεις πήραν μέρος μέλη του ΣΕΠΑΦΗ αλλά και φίλοι μη μέλη του Σωματείου.

*Το εν λόγω φεστιβάλ αφήγησης δεν πραγματοποιήθηκε τα τελευταία τρία χρόνια λόγω της πανδημικής κρίσης του Covid 19

"ΚΙ ΑΝ ΣΟΥ ΜΙΛΏ ΜΕ ΠΑΡΑΜΎΘΙΑ, ΕΊΝΑΙ ΓΙΑΤΙ Η ΦΡΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ΖΩΝΤΑΝΗ..."

Μέλη του Δ.Σ. του Σωματείου Επαγγελματιών Αφήγησης κάνουν καλωσόρισμα

Η Αγγελική Αγαλιανού αφηγείται  "Δεν είναι δική μας έγνοια" (Ταϋλάνδη)

Η Ιφιγένεια Κακριδώνη (Παραμυθοκόρες) αφηγείται "Οι εφτά Κύκνοι" (Αγγλία)

Η Βασιλεία Βαξεβάνη (Παραμυθοκόρες) αφηγείται "Οι εφτά Κύκνοι" (Αγγλία)

Η Ελεάνα Χατζάκη αφηγείται: " Όταν οι άνθρωποι μπορούσαν να πετούν" (ΗΠΑ)

Η Μαρία Μπάκα αφηγείται "Ο έξυπνος κοφινάς" (Κύθηρα)

Ο Δημήτρης Β. Προύσαλης αφηγείται "Πολλές φωνές μαζί είναι καλύτερα!" (Ινδιάνοι Πουέμπλο)

Η Ελένη Μητροπούλου αφηγείται "Μια ιστορία για να ξεχαστεί" (Ινδία)

Η Νίκη Τσάμπρα αφηγείται "Όλα συνδέονται μεταξύ τους" (Ζαΐρ)

Κάλεσμα στoν κοινό αγώνα των καλλιτεχνών

 

Εφημερίδα Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ: Άρθρο για τα Μικρασιάτικα παραμύθια μετά τον Ξεριζωμό του 1922, ως μνήμη και παρακαταθήκη

 

Η περιήγηση στο διαδίκτυο έφερε στην επιφάνεια, το άρθρο του γράφοντα με τίτλο:

Απ’ τα χώματα της Μάνας Μικρασίας: Παραμύθια μετά το 1922, του Ξεριζωμού και της Μνήμης

το οποίο είδε το φως της δημοσιότητας στο γιορτινό φύλλο της Κυριακής 25 Δεκεμβρίου 2022,  της εφημερίδας        Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ του Βόλου, που κυκλοφόρησε λόγω των Χριστουγέννων, το Σάββατο 24 Δεκεμβρίου 2022. Είναι διαθέσιμο εκτός από την παρακάτω κειμενική παράθεση και στον εξής σύνδεσμο:

https://e-thessalia.gr/ap-ta-chomata-tis-manas-mikrasias-paramythia-meta-to-1922-toy-xerizomoy-kai-tis-mnimis/

Το άρθρο παρουσιάζει μια συνοπτική εικόνα της εκδοτικής κινητικότητας που σχετίζεται με το μικρασιάτικο λαϊκό παραμύθι μετά την Καταστροφή του 1922, και τις προσπάθειες των προσφύγων να καταγράψουν την παραμυθιακή κληρονομιά μνήμης προτού φύγουν από τη ζωή οι γεροντότεροι φορείς του άυλου μικρασιατικού πολιτισμού.

 

Του Δημήτρη Β. Προύσαλη,
υπ. Δρ. ΕΚΠΑ, προφ. αφηγητή, επιστ. εκπροσώπου «Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη»

 

Τα λαϊκά παραμύθια αποτελούν διαχρονικά μια συνεχή έκπληξη, τόσο από πλευράς περιεχομένου, όσο και θεμάτων που πραγματεύονται, αλλά και από τον χαρακτήρα της λειτουργίας τους. Συνιστώντας τη συλλογική ανάσα του ανώνυμου λαϊκού φαντασιακού, φέρνουν στην επιφάνεια μια σειρά από καίρια ζητήματα της ολότητας της ανθρώπινης ζωής, παρουσιάζοντας έναν ιδιότυπο καμβά της. Ταυτόχρονα δημιουργούν ένα άτυπο πεδίο, όπου η ατομική μυθοπλασία και ανάγκη συναντά την κοινωνική συνύπαρξη και συνοχή, την από κοινού διαχείριση του χρόνου, αλλά και της προβολής για να βρεθούν στο προσκήνιο σημαντικά θέματα, με επίφαση την ψυχαγωγία έχοντας ως όχημα τη συνθήκη του ψεύδους.
Πολυποίκιλα μωσαϊκά της έκφρασης των συναισθημάτων του ανθρώπου, των προσδοκιών, των φόβων και των ανησυχιών του, των ελπίδων και των διαψεύσεών του, γίνονται κέρασμα από καρδιάς, αλλά και προσφάι θετικότητας, συνθήκη αναστοχασμού μέσα σε ένα πλαίσιο κοινωνικό που δεν είναι πάντα φίλα προσκείμενο στην ενέργεια του ανθρώπου αντανακλώντας την ολότητα του ψυχικού του κόσμου, αλλά και του κοινωνικού-οικονομικού-ιστορικού περιβάλλοντος όπου ακούγονται και μοιράζονται συλλογικά μέσα από το ταλέντο και τη λειτουργία του ενός. Αποτελούν τον αναγκαίο δυνητικό χώρο έκφρασης της ανθρώπινης σκέψης και βούλησης, για να υπερπηδηθούν στο άθωρο τα αδήριτα εμπόδια μιας σκληρής πραγματικότητας και παράλληλα να αποτελέσουν όχημα μιας συμβολικής διαπραγμάτευσης με πρόσχημα την ψυχαγωγία και φόντο την άδηλη παιδαγωγία ψυχής και συνείδησης.
Εκατό χρόνια από την εθνική τραγωδία του 1922 και τον τραυματικό ξεριζωμό του ελληνικού στοιχείου από τα χώματα της μικρασιατικής γης, τα λαϊκά παραμύθια αποτέλεσαν και αποδεικνύονται διαχρονικά αποκούμπι κι εφαλτήριο για καινούργια ξεκινήματα, για νέες αναστάσεις προς το φως, αναγκαίων, ικανών και ζωτικών επανεκκινήσεων μέσα από τα σκοτάδια της καταστροφής και του πολύμορφου θανάτου, κυριολεκτικού και συμβολικού, σε χώματα άγνωστα και πολλές φορές αφιλόξενα.

Όταν κάποιος αναγκάζεται να γίνει πρόσφυγας, το μόνο που μπορεί να κουβαλήσει, πέρα από την αγωνία για επιβίωση, είναι η ελπίδα πως θα σηκωθεί κάποτε ξανά όρθιος. Τα τραγούδια που έχει σιγομουρμουρίσει, τα παραμύθια που έχει ακούσει και ίσως μοιραστεί, οι χοροί που έχει νιώσει σωματικά, οι γεύσεις που τον έχουν στυλώσει, είναι κατακτημένα μπολιάσματα της μνήμης που κανένας παράγοντας δεν μπορεί να απειλήσει μήτε να στερήσει, από όσους ακουμπούν πάνω τους σε ώρες δυσκολίας, αλλά και ανάμνησης αισθαντικής. Είναι τότε που το χτες επιμένει να σιγοψιθυρίζει για να μην ξεχαστούν τα όσα βιώθηκαν σε κοινό χώρο και χρόνο, καθιστώντας την αφηγηματική σύμβαση της συνάντησης ένα μοναδικό διαβατήριο βιωμένης εμπειρίας, που ξεκλειδώνει όλους τους καιρούς και μπορεί να ανασαίνει από την αρχή σε νέους τόπους, διαμορφώνοντας όρους και συνθήκες συνέχειας, δύναμης και απαντοχής. Σε προηγούμενη δημοσίευση, μόλις τον περασμένο Οκτώβριο του 2022 έγινε μια αναλυτική αναφορά στα μικρασιάτικα παραμύθια προτού αυτά πάρουν καταναγκαστικά τους δρόμους της προσφυγιάς, όταν ακόμη ακούγονταν στα λογής-λογής ανταμώματα των Μικρασιατών Ελλήνων στην ιστορική περίοδο από το 1850 μέχρι και το 1921 λίγο πριν τον τραυματικό ξεριζωμό. Στην παρούσα δημοσίευση θα επιχειρηθεί μια σκιαγράφηση της κινητικότητας που αναπτύχθηκε γύρω από αυτά με ορόσημο το 1922 φτάνοντας μέχρι τις μέρες μας.
Πρόκειται για την ιχνηλάτηση προς τον δρόμο της αποτύπωσης, της άυλης προφορικής λογοτεχνίας του μικρασιατικού ελληνισμού, της πολιτιστικής του κληρονομιάς με τη μορφή του παραμυθιακού λόγου, στην αγωνιώδη προσπάθεια των προσφυγικών πληθυσμών της μικρασιατικής πατρίδας να διασώσουν τη μνήμη και να κρατήσουν ενεργούς τους δεσμούς μέσα από καταγραφές των παλιότερων πριν αυτοί χαθούν στο πέρασμα του χρόνου. Μπορεί κανείς να παρατηρήσει την παρουσία επιστημονικών περιοδικών-δελτίων φορέων και πολιτιστικών οργανισμών, που κινήθηκαν από πολύ νωρίς στην υπόθεση καταγραφής, διάσωσης, μελέτης και ανάδειξης του μικρασιατικού πολιτισμού σε όλες του τις εκφάνσεις μετά τον καταστροφικό και βίαιο ξεριζωμό του 1922. Οι ανάγκες επίλυσης από τους πρόσφυγες των πολλαπλών και πολύμορφων προβλημάτων της νέας εγκατάστασης, η εξεύρεση καινούργιων λειτουργικών ισορροπιών, η ποικιλομορφία των προσαρμογών και η βασανιστική πρώτη επανεκκίνηση μέσα από την αναζήτηση και παγίωση ευαίσθητων, αλλά αναγκαίων σχέσεων, δεν αποτέλεσαν εμπόδιο στην προσπάθεια δρομολόγησης επιτακτικών διαδικασιών για την πρακτική αποτύπωση του πολιτιστικού αποθέματος του μικρασιατικού ελληνισμού. Το ξερίζωμα από τις πατρογονικές εστίες ενεργοποίησε το ένστικτο πολιτιστικής αυτοσυντήρησης που μέσα από τη μνήμη θέλησε να κρατήσει ζωντανό και πάλλον αυτό που χάθηκε για πάντα αλλά η σπίθα του απομένει παρακαταθήκη συνέχειας.

Τέτοιοι φορείς με πλούσια και πολύτιμη συμβολή στη διάσωση του λαϊκού μικρασιάτικου πολιτισμού παλαιότεροι και νεότεροι αναδύονται: Το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ) που δημιουργείται το 1930 ως Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο από τη μουσικολόγο Μέλπω Λογοθέτη Μερλιέ και τον ελληνιστή Γάλλο σύζυγό της Οκτάβιο Μερλιέ, η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών που συστήθηκε από Πόντιους διανοούμενους το 1927, η Ένωση Σμυρναίων που ιδρύθηκε ήδη από τις αρχές του 1936 με τη σύμπραξη εκλεκτών Μικρασιατών διακεκριμένης θέσης στη σμυρνέικη κοινωνία πριν το 1922, με σκοπό την ανάδειξη, διάσωση, και διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς των ελληνικών πατρίδων της Μ. Ασίας, το Κέντρο Σπουδής και Ανάδειξης Μικρασιατικού Πολιτισμού (ΚΕΜΙΠΟ), το Αρχείο του Λαογραφικού Φροντιστηρίου του Γ. Μέγα, με συγκεντρωμένο υλικό 1890 πανελλαδικών χειρογράφων συνταγμένων από τους φοιτητές στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, κατά τα τελευταία έτη της διδασκαλίας του, αλλά και μετεκπαιδευόμενων δασκάλων του Μαράσλειου Διδασκαλείου που διδάσκονταν το μάθημα της λαογραφίας.

Τα περιοδικά και τα επίσημα Δελτία των πιο πάνω αναφερόμενων φορέων παρουσιάζουν μια πλούσια παρακαταθήκη δημοσιευμάτων και καταγραφών. Τέτοια περιοδικά είναι: Το Αρχείον Πόντου που αποτελεί το Σύγγραμμα Περιοδικόν της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών από το 1927, όπου γίνονται δημοσιεύσεις γλωσσικού, λαογραφικού και ιστορικού υλικού του Πόντου από Έλληνες και ξένους συνεργάτες. Τα Μικρασιατικά Χρονικά (Σύγγραμμα Περιοδικόν εκδιδόμενον υπό του Τμήματος Μικρασιατικών Μελετών της Ενώσεως Σμυρναίων). Το Χρονικά του Πόντου, όργανο του Συλλόγου Ποντίων Αργοναύται-Κομνηνοί, και το περιοδικό Λαογραφία-Δελτίον της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας.
Σε τούτη τη σημαντική παραμυθολογική παρακαταθήκη πρωταγωνιστούν τόσο συλλογικοί φορείς και δελτία, όσο και ατομικές πρωτοβουλίες. Άλλα παραμύθια λοιπόν προέρχονται από προσωπικές καταγραφές προσφύγων στην κατεύθυνση της πατριδογραφικής ανάκλησης της ανάμνησης, οι οποίες ευτύχησαν να κυκλοφορήσουν σε επίτομες συλλογές από φορείς, άλλοτε αυτούσια παραμυθολογικές (βλ. Κ. Μουσαίου-Μπουγιούκου: Τα παραμύθια του Λιβισιού και της Μάκρης, ΚΜΣ 1976) και άλλες ως μέρος ολιγότομων εκδόσεων, αλλά πολυτιμότατων αποτυπώσεων (βλ. Σ. Επιφανίου-Πετράκη: Τα λαογραφικά της Σμύρνης, όπου από τους τέσσερεις συνολικά τόμους της περιόδου 1966-1969, οι τρεις περιέχουν αποκλειστικά 47 παραμύθια καταγραμμένα από την ίδια-Εκδόσεις Ένωσης Σμυρναίων), ενώ άλλες συμπεριλαμβάνονται σε μικτού χαρακτήρα εκδόσεις. (βλ. Ν. Μηλιώρη Τα Βουρλά της Μικράς Ασίας σε δύο τόμους Α’ Τα Ιστορικά 1957 και Β’ Τα λαογραφικά 1965-Έκδοση Ένωσης Βουρλιωτών ή Ξ. Άκογλου: Από τη Ζωή του Πόντου: Λαογραφικά Κοτυώρων 1939-αυτοέκδοση). Ορισμένες δημοσιευμένες ιστορίες αποτέλεσαν μέρος της προσπάθειας αντανάκλασης ενός συνολικότερου γλωσσικού υλικού προκειμένου να μελετηθούν οι ποικίλες τοπικές ιδιωματικές ντοπιολαλιές ορισμένων περιοχών, στο πλαίσιο εξειδικευμένων εκδόσεων με γλωσσικό προσανατολισμό (βλ. από την Καππαδοκία Ι.Ι. Κεσίσογλου: Το γλωσσικό Ιδίωμα του Ουλαγάτς 1951, και του ιδίου με τον Γ. Μαυροκεφαλίδη: Το γλωσσικό ιδίωμα της Αξού, 1960) σημαντικών φορέων με αναφορά τον Μικρασιατικό Ελληνισμό στις νέες πατρίδες όπως το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών.

Πολλές ιστορίες αποτελούν το απαύγασμα μιας εκτεταμένης προσπάθειας να αποτυπωθεί ο πλούτος του μικρασιατικού πολιτισμού πριν αρχίσουν να χάνονται οι γηραιότεροι φορείς του κι η μνήμη αρχίσει να ξεθωριάζει. Συμπεριλαμβάνονται ως σύμμεικτα θεματικά άρθρα με αναφορά σε γεωγραφικούς προσδιορισμούς και σχετική σύνδεση ή αφιερώματα σε ετήσιες επίτομες πολυσέλιδες περιοδικές εκδόσεις που κυκλοφορούν μόλις 16 χρόνια μετά την Καταστροφή του 1922, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του Περιοδικού Μικρασιατικά Χρονικά της Ένωσης Σμυρναίων στα 1938 σε μια αγωνιώδη διαδρομή καταγραφής μνήμης και προσφοράς των Μικρασιατών Ελλήνων στον λαϊκό πολιτισμό. Εκεί φιλοξενούνται παραμυθολογικές καταγραφές από ποικίλες τοπογεωγραφικές περιοχές της Μικρασίας: Σμύρνη Ιωνίας, Μπουγά Μαντενί Ταύρου Καππαδοκίας, Κουβούκλια Προύσας Βιθυνίας, Κόλντερε Μαγνησίας, Αραβάνι Καππαδοκίας (βλ. Δ. Φωστέρης 1952 και 1959, Β. Δεληγιάννης 1940, Ν. Χ. Παπαδόπουλος-Κ. Π. Δερμετζής 1948, Ξ. Άκογλου 1957). Στις ίδιες περιοδικές εκδόσεις διασώζονται ακόμη παραμύθια από προσωπικότητες της λαογραφίας που δεν προέρχονται από τον μικρασιατικό χώρο, αλλά επιδίδονται σε καταγραφές μέσω επιτόπιων ερευνών (βλ. Ε. Σαραντή-Σταμούλη Λαογραφικά Σύμμικτα Μικράς Ασίας 1948) ή συγκεντρωμένο υλικό που αποτέλεσε υλικό κατοπινά ανεξάρτητης έκδοσης (βλ. Κ.Π. Δεμερτζή: Παραμύθια της Σμύρνης, Πατάκης 1987). Άλλες περιπτώσεις αφορούν σταχυολογημένο υλικό μιας συγκεκριμένης τοπογεωγραφικής επικέντρωσης σε μορφή παραρτήματος (βλ. Σ. Λιανίδη: Παραμύθια του Ποντιακού Λαού 1963, και Ι. Παμπούκη: Μύθοι της Οινόης του Πόντου, 1963).

Τα τελευταία τριάντα χρόνια με την επανεκκίνηση του ενδιαφέροντος του πλατιού ακροατηρίου στις προφορικές αφηγήσεις λαϊκών παραμυθιών παρουσιάζεται μια σημαντική εκδοτική παραγωγή που αφορά στο μικρασιάτικο παραμύθι. Σε αυτές συγκαταλέγονται οι επιμέλειες φορέων, όπως του Ι. Β. Παπαδόπουλου Καππαδοκικά παραμύθια και λαϊκές παραδόσεις. Φάρασα, Σύλλη, Αραβάν, Γούρδουνος (Έκδοσεις ΚΕ.ΜΙ. ΠΟ 2011), αυτοεκδόσεις με προσωπικές καταγραφές ανθρώπων μικρασιατικής προσφυγικής καταγωγής, (βλ. Β. Γ. Φαρασόπουλου Παραμύθια από την Καππαδοκία 1998 και Παραμύθια από τις Αλησμόνητες Πατρίδες 2006) καθώς και έντυπες κυκλοφορίες από επώνυμους εκδοτικούς οίκους (βλ. Κ. Αλιβάνογλου- Παπαγγέλου: Παραμύθια από την Καππαδοκία Σμυρνιωτάκης 1995) ή εμπεριεχόμενο σε συνολικότερο υλικό καταγραφών (βλ. Μ. Π. Δελησάββα: Λαογραφικά Μάκρης και Λιβισιού Λυκίας Μ. Ασίας-Δρόμων 2002). Το μικρασιάτικο παραμύθι αποτέλεσε επίσης μέρος σταχυολογημένων ανθολογιών ελληνικών παραμυθιών ήδη από το 1927 (βλ. Γ. Μέγας: Ελληνικά λαϊκά παραμύθια Α’ 1927-Β’ 1962-Εστία), ενώ το συναντά κανείς σε γνωστές ανθολογίες, όπως του Δ. Λουκάτου: Νεοελληνικά Λαογραφικά Κείμενα 1957, του Γ. Ιωάννου: Παραμύθια του λαού μας 1998 και Κ. Καφαντάρη: Ελληνικά λαϊκά παραμύθια-Το Φιδόδεντρο Α΄ και Ο Φεγγαράς Β΄ 1988 και 2005. Ορισμένες ιστορίες αποτελούν αντανακλάσεις προσπαθειών καταγραφής από προσφυγικά σωματεία εκτός της μητροπολιτικής Ελλάδας (βλ. Ένωση Μικρασιατών Κύπρου) και άλλες μέρος επιλεγμένου υλικού από καταγραφές επιμορφούμενων δασκάλων σε λαογραφικά αρχεία που αξιοποιήθηκαν για τη μελέτη του ελληνόφωνου παραμυθιού (βλ. Λαογραφικό Φροντιστήριο-Αρχείο Γ. Μέγα, Επεξεργασία Παραμυθιακών Τύπων και Παραλλαγών).

Σημαντική αποτελεί η έκδοση Παραμύθια λαϊκά από τα χώματα της Μάνας Μικρασίας: Του Ξεριζωμού και της Μνήμης 1922-2022 που υποστηρίζεται από την πηλιορείτικη ΑΜΚΕ Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη, στο πλαίσιο του ορόσημου των 100 ετών από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Επιθυμώντας να συμβάλει στην αποτύπωση ενός καμβά υποθέσεων-πλοκών αντιπροσωπευτικών της μικρασιάτικης λαϊκής μυθοπλασίας σε ένα ενιαίο πολιτισμικό κύκλο του ελληνόφωνου κόσμου, η εν λόγω ΑΜΚΕ παρουσιάζει συγκεντρωμένα, μετά έρευνα, μελέτη, επιλογή και σταχυολόγηση με επιστημονικό σχολιασμό και λαογραφικές αναφορές, λαϊκά παραμύθια τα πιο πολλά από τα οποία δεν συναντά κανείς συχνά, ξεχασμένα σε παλιές συλλογές και δυσεύρετες σε αναζήτηση, καθώς και επτά πρόσφατες καταγραφές – μόλις το 2022 – του επιστημονικού της εκπροσώπου Δημήτρη Β. Προύσαλη. Τα συγγραφικά δικαιώματα προσφέρονται ευγενικά υπέρ της Πολιτιστικής Εστίας Μικρασιατών Μαγνησίας «Ίωνες».

 

Η Καλαμάτα γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης και το 2023: "Μαζί μπορούμε!"

Η Καλαμάτα τα τελευταία τουλάχιστον δέκα χρόνια, κινείται με μια ενδιαφέρουσα παρουσία 

στον χώρο των προφορικών παραστάσεων αφήγησης, παίρνοντας σημαντικές πρωτοβουλίες 

για την ανάδειξη της αφηγηματικής σχέσης και τέχνης.

Εκτός από την τετράχρονη παρουσία του Φεστιβάλ Αφήγησης Καλαμάτας "Στης Ελιάς το δάκρυ" 

οι πρόσφατες δρομολογήσεις των εορτασμών της Παγκόσμιας Ημέρας Αφήγησης, 

την συμπεριλαμβάνουν στους ελληνικούς τόπους, όπου ακούγεται η ιδέα της γιορτής των παραμυθάδων και των ιστοριών, αφού μπαίνει και αυτή στο χάρτη των πόλεων της Ελλάδας 

που συμμετέχουν στην προβολή αυτού του σημαντικού χρονικού σημείου για τον κόσμο των προφορικών ιστορήσεων.

Μετά την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τα Χανιά, η Καλαμάτα σέρνει το χορό 

με μια βραδιά ανήμερα της 20ης Μαρτίου 2023 με κεντρικό θέμα:

 "ΜΑΖΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ"

στον φιλόξενο χώρο του Συλλόγου ΑΚΡΙΤΑΣ

στο Κέντρο της μεσσηνιακής πρωτεύουσας.

Καλή επιτυχία από καρδιάς.

 

Η Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης για 4η χρονιά στα Χανιά: Διήμερο 18-19 Μαρτίου 2023

Οι Παραμυθάδες της πόλης των Χανίων-όπου κυριαρχούν οι θηλυκές ενέργειες,

 τα τελευταία τέσσερα χρόνια παίρνουν πρωτοβουλίες 

που δημιουργούν μια ιδιαίτερη κινητικότητα στο χώρο των παραστασιακών αφηγήσεων 

στην αγαπημένη πόλη της Κρήτης ρίχοντας με ζέση και μεράκι ένα ξεχωριστό βάρος

στον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Αφήγησης (World Storytelling Day)

Για το 2023 με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Αφήγησης

σε συνεργασία με τον Δήμο Χανίων, διοργανώνουν ένα πλούσιο διήμερο 

για το Σαββατοκύριακο 18 και 19 Μαρτίου 2023 

Κάθε χρόνο προσκαλούν έναν κεντρικό αφηγητή/μία κεντρική αφηγήτρια, 

που αποτελεί το τιμώμενο πρόσωπο των εορταστικών εκδηλώσεων.

Για το 2023 στην Κρήτη, αφηγείται η αγαπημένη Ανθή Θάνου. 

Εκτός από αφηγήσεις θα προαγματοποιηθούν και εργαστήρια.

 Από καρδιάς, πολλές ευχές για μια επιτυχημένη διοργάνωση