Τα λαϊκά παραμύθια μέσα από τους Θεσσαλούς συγγραφείς: Εκδόσεις ΗΒΗ, Βόλος

Μόλις πριν μερικές μέρες μέσα στον Ιούνιο του 2023, κυκλοφόρησε από τις εξαιρετικές βολιώτικες εκδόσεις ΗΒΗ, ο δεύτερος τόμος, μετά τον πρώτο τόμο του 2018, υπό τον τίτλο:

"ΘΕΣΣΑΛΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ"

Θεωρητικά και κριτικά για βιβλία και συγγραφείς

του Ομότιμου καθηγητή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Βασίλη Δ. Αναγνωστόπουλου

ΙSBΝ: 978-618-5790-00-4  

15Χ21

Σελ .646

Πρόκειται για μια ογκώδη έκδοση 646 σελίδων, η οποία αναφέρεται συνολικά στην επισκόπηση του έργου των 112 αναφερόμενων συγγραφέων που κατάγονται από τη Θεσσαλία, και από τους τέσσερις συνολικά νομούς της, τον Ν. Μαγνησίας, Λαρίσης, Καρδίτσας και Τρικάλων. 

Περιλαμβάνει κείμενα, (βιβλιοπαρουσιάσεις, εισαγωγές, προλόγους, μικρά ή εκτενή σημειώματα κ.α)  για βιβλία και γενικά για τη συγγραφική παραγωγή Θεσσαλών συγγραφέων, με σκοπό την ενημέρωση των αναγνωστών αλλά και την ιστορική τους διαμνημόνευση, αφού ο βίος ενός βιβλίου είναι μάλλον ευτυχέστερος και διαρκέστερος του ανθρωπίνου.

Οι συγγραφείς  (λογοτέχνες, ερευνητές κλπ) κατάγονται και από τους τέσσερις νομούς, ζουν, ή έζησαν, δημιουργούν ή δημιούργησαν στο θεσσαλικό χώρο.

Περιέχεται ενιαίο αλφαβητικό ευρετήριο ονομάτων και των δύο  τόμων  σε 35 σελίδες, για τη διευκόλυνση του αναγνώστη στην ευρύτερη ανίχνευση των συγγραφέων, με σκοπό τη συνολικότερη εποπτεία των πληροφοριών και της εργογραφίας των Θεσσαλών Συγγραφέων, ενώ η έκδοση χωρίζεται εκτός της αλφαβητικής αναφοράς στους Θεσσαλούς/ές συγγραφείς και σε  δύο Παραρτήματα:  το Παράρτημα Α' με βιβιλιογραφικά σημειώματα στο Περιοδικό "Διαδρομές" και το Παράρτημα Β' με σχετικά για τους συγγραφείς και τα βιβλία τους δημοσιεύματα στο Θεσσαλικό Τύπο. 

Ο γράφων και συντάκτης του παρόντος ιστολογίου, ως ερευνητής περισσότερο και λιγότερο ως συγγραφέας (ιδιότητα την οποία δεν επικαλείται σχεδόν ποτέ, παρά τα 24 βιβλία που έχει εκδώσει μέχρι σήμερα) έχει την τιμή να συμπεριλαμβάνεται ανάμεσα στους 112 Θεσσαλούς/ές συγγραφείς για τη συμβολή του στις παραμυθολογικές συλλογές με αναφορά στις σελίδες 357-368 και στην σ.513.

Θερμές ευχαριστίες για την τιμητική συμπερίληψη και συγχαρητήρια στις εκδόσεις ΗΒΗ του Βόλου για την πολύτιμη έκδοση.

 

Μικρή Ανασκόπηση: Εργαστήρι για τα θεραπευτικά παραμύθια στον 21ο αιώνα στα πλαίσια του Erasmus+ Mutlidisciplinary Diploma on Art Therapy in Health Education

Με μέλη των συμμετεχόντων/σσων στο Πρόγραμμα ERASMUS+ από την Ιορδανία και την Τυνησία

 

Την Τετάρτη 21 Ιουνίου 2023 πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Erasmus+ 

Developing a Mutlidisciplinary Diploma on Art Therapy in Health Education, 

μια σύμπραξη οκτώ κρατών της Ευρώπης και της Μεσογείου μέσα από το επιστημονικό αντάμωμα 

13 πανεπιστημιακών φορέων

Η Μαράσλειος Σχολή σήμερα, ένα κόσμημα μετά την αποκατάστασή της

εισηγήθηκε και συντόνισε ο δάσκαλος, προφορικός αφηγητής και Υπ Δρ ΠΤΔΕ ΕΚΠΑ 

Δημήτρης Β. Προύσαλης

είχε ως θέμα: 

Μαζί με τη Υπ Δρ ΕΚΠΑ Χριστιάννα Κατσαρού

 "Oral stroytelling in times of Crisis: Aspects of Healing Fokltales in the 21st century" 

(Η προφορική αφήγηση σε καιρούς Κρίσης: 

Όψεις των θεραπευτικών λαϊκών παραμυθιών στον 21ο αιώνα")

Ήταν  ένα μέρος από τη συμβολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με την διοργάνωση δύο εργαστηρίων από υποψήφιους διδάκτορές του που αφορούσαν στη θεραπευτική προσέγγιση, ανακάλυψη και επιστημονική πρόταση 

για αξιοποίηση στην πράξη, τόσο του χορού όσο και της προφορικής αφήγησης

Και τα δύο εργαστήρια πραγματοποιήθηκαν στο συγκρότημα της Μαρασλείου Σχολής, το οποίο φιλοξενεί τα μαθήματα και τις δράσεις του ΠΤΔΕ Αθηνών

Στη μικρή θεωρητική εισαγωγή τονίστηκε ο χαρακτήρας των λαϊκών παραμυθιών, η πολλαπλή λειτουργία τους, τα σημαίνοντα χαρακτηριστικά τους, οι ψυχολογικοί μηχανισμοί στη διάρκεια της προφορικής αφήγησης, επισημάνθηκαν τα αναγκαία κριτήρια επιλογής των προς αφήγηση ιστοριών, τα συγκείμενα και περικείμενά τους, ο ρόλος του αφηγητή και οι γενικοί ή ειδικοί στόχοι χρήσης των παραμυθιών.

Αναφέρθηκαν οι γενικές μορφές κρίσης που αντανακλώνται στα λαϊκά παραμύθια, η ενδοπροσωπική, η διαπροσωπική (σχέσεις εντός οικογένειας, αδερφικές, στο ζευγάρι κλπ) η κοινωνική με το ευρύτερο συμβιωτικό σε κοινό τόπο και χώρο σύνολο, η κρίση με το περιβάλλον κλπ 

Έγινε αναφορά για τη θεραπευτική λειτουργία της Τέχνης, την εισαγωγή και χρήση της στις ανθρωπιστικές επιστήμες με επίκεντρο τον άνθρωπο και την αναγκαιότητα προσέγγισής της ως ένα άλλο μοντέλο και πρόταση παρέμβασης μέσου για την επικέντρωση στην επίλυση των πολύμορφων κρίσεων στις ανθρώπινες σχέσεις σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής.

Ακολούθησε μια ενδεικτική αναφορά λαϊκών παραμυθιών μέσω της αφήγησης στην αγγλική γλώσσα που αφορούν την κοινή εμπειρία των ανθρώπων πέρα από τις ιδιαιτερότητες των πολιτισμών.

Αξιοποιήθηκαν παραμύθια του αραβικού κόσμου και της Ανατολής για την πρόκληση του ενδιαφέροντος μέσω της πολιτισμικής και γεωγραφικής εγγύτητας.

Αξιοποιήθηκαν και τέθηκαν στο προσκήνιο της προσέγγισης του παρόντος ακροατηρίου τα παρακάτω παραμύθια:

Ιστορία 1η: Η γλώσσα του κόσμου (Αραβικός κόσμος)

(Αντοχή και φιλοσοφική προσέγγιση  στην ποικιλόμορφη και συνεχή κριτική των πράξεων του ανθρώπου από τον περίγυρό του-Ενδυνάμωση του εαυτού στον τοξικό περίγυρο)

Ιστορία 2η: Οι ποντικοί στο πηγάδι (Ινδία)

(Είναι καλό κανείς να είναι κουφός απέναντι στα λόγια 

αυτών που σπέρνουν την απελπισία, την καταστροφή και το κακό-

Ψυχολογική και συναισθηματική διαφοροποίηση από  την κυρίαρχη άποψη)

Ιστορία 3η: Τα ζιζάνια (Περσία)

(Αγάπα τα αρνητικά που κουβαλάς μέσα σου και προχώρα-

Αποδοχή των αρνητικών που ενυπάρχουν μέσα στον εαυτό μας 

στην πορεία για την ενίσχυση της προσωπικής μας ανάπτυξης)

Στο κλείσιμο του εργαστηρίου δόθηκε κατάλογος προτεινόμενης ενδεικτικής βιβλιογραφίας στα αγγλικά, σχετικά με την αφηγηματική ιατρική, την αξιοποίηση της θεραπευτικής αφήγησης, και τα θεραπευτικά λαϊκά παραμύθια σε πολύμορφες καταστάσεις κρίσης.

Μικρό απόσπασμα από το παραμύθι "Η Γλώσσα του Κόσμου"

Φωτογραφίες από το χορευτικό εργαστήρι που συντόνισε η Υπ Δρ ΕΚΠΑ Χριστιάννα Κατσαρού

Healing Arts Erasmus+:Τα λαϊκά παραμύθια ως μέσο στη θεραπεία δια της Τέχνης

Ένα διακρατικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα ERASMUS+ που ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2020 και ολοκληρώνεται τον Δεκέμβριο του 2023, ανοίγει τις εργασίες του στον τελευταίο του κύκλο, ο οποίος φιλοξενείται  στην Αθήνα στη διάρκεια του διαστήματος από 19-30 Ιουνίου 2023. Στο εν λόγω Πρόγραμμα  που αφορά την επoικοδομητική συνεργασία ανάμεσα σε επτά χώρες της Μεσογείου και της Ευρώπης, συμμετέχουν δεκατρία συνολικά πανεπιστημιακά ιδρύματα από την Ιορδανία (πέντε πανεπιστήμια) Τυνησία (τρία πανεπιστήμια), Πορτογαλία (δύο πανεπιστήμια), Ιταλία (ένα πανεπιστήμιο), Ελλάδα (ένα πανεπιστήμιο), Κροατία (δύο πανεπιστήμια) και Βέλγιο (ένα πανεπιστήμιο).

Το Πρόγραμμα έχει ως επίκεντρό του την Ανάπτυξη ενός πολυθεματικού διπλώματος πάνω στην Θεραπεία δια της Τέχνης στην Εκπαίδευση της Υγείας αλλά και την ανάπτυξη τέτοιας ανάλογης εκπαίδευσης πάνω στις θεραπευτικές προσεγγίσεις των Τεχνών στις χώρες εταίρους. Σκοπός είναι ο σχεδιασμός ενός επαγγελματικού προγράμματος (πακέτο e-learning), που θα επιτρέψει σε όλο το προσωπικό και τους μαθητές να εργάζονται με ασθενείς με μακροπρόθεσμες συνθήκες για να προσφέρουν στους ασθενείς τους θεραπευτικές δραστηριότητες βασισμένες στις τέχνες. 

Η κοινοπραξία θα συνεργαστεί για τη δημιουργία υλικού για το πακέτο e-Learning επαγγελματικής κατάρτισης για το προσωπικό και τους μαθητές σχετικά με το πώς να χρησιμοποιούν τις τέχνες ως θεραπευτικό εργαλείο. Αυτό το νέο πακέτο μάθησης θα επιτρέψει σε προσωπικό από ποικίλα επαγγελματικά υπόβαθρα να συμπεριλάβει τις τέχνες ως μέρος της θεραπευτικής τους εργασίας. (Οι Θεραπείες Τέχνης περιλαμβάνουν θεραπεία τέχνης, χοροθεραπεία, δραματοθεραπεία και μουσικοθεραπεία). Προσωπικό από χώρες εταίρους θα μοιραστεί τις εμπειρίες του και θα αποκτήσει γνώσεις για το πώς οι τέχνες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διαφορετικά πολιτιστικά και ιατρικά περιβάλλοντα μέσω της παρακολούθησης εργαστηρίων κατάρτισης σε χώρες του προγράμματος.

Στο διάστημα λοιπόν 19-30 Ιουνίου 2023 οι εμπλεκόμενοι συμμετέχοντες καθηγητές και μαθητές των πανεπιστημίων θα παρακολουθήσουν ένα πολύωρο καθημερινό-πλην του διημέρου των εκλογών- εντατικό εργαστήρι (Workshop)  με θεωρητικό και πρακτικό μέρος στην κατεύθυνση της απόκτησης μιας ιδέας για την αξιοποίηση  μορφών των Τεχνών στη θεραπεία του ανθρώπινου παράγοντα.

Από την Ελλάδα συμμετέχει το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών με πολλές εισηγήσεις. Η λαογραφική πλευρά των προσεγγίσεων και συμβολών γίνεται την Τετάρτη 21 Ιουνίου 2023 με τρεις εισηγήσεις:

 -Η Ρέα Κακάμπουρα (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Λαογραφικών Σπουδών στο ΠΤΔΕ Αθηνών) θα πραγματοποιήσει εισήγηση με θέμα:

"Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά: Κοινωνιοπολιτισμικές, Πολιτικές, Εκπαιδευτικές και Θεραπευτικές διαστάσεις"

-Η Χριστιάνα Κατσαρού (Υπ. Δρ στις Λαογραφικές σπουδές του ΕΚΠΑ, δασκάλα χορού) θα εισηγηθεί και συντονίσει εργαστήριο με θέμα: "Ελληνικοί Παραδοσιακοί Χοροί"

-Ο Δημήτρης Β. Προύσαλης (Υπ. Δρ στις Λαογραφικές σπουδές του ΕΚΠΑ, προφορικός αφηγητής, δάσκαλος) θα εισηγηθεί και συντονίσει εργαστήριο με θέμα: "Η προφορική αφήγηση σε καιρούς Κρίσης: Όψεις των θεραπευτικών λαϊκών παραμυθιών στον 21ο αιώνα"

Πολλές ευχαριστίες στην επιβλέπουσα Καθηγήτριά μου Ρέα Κακάμπουρα για την τιμή της πρόσκλησης να συμμετάσχω στο Πρόγραμμα.

 

Τελική αφήγηση Μαθητείας: Παραμύθια της Μάνας Μικρασίας-Σάββατο 17/6/23 ώρα 20.00 στο ΖΟΟΜ

Την τελική αφήγηση μαθητείας, πραγματοποιεί-ως όγδοη στη σειρά, μέσα από τη φιλόξενη πλατφόρμα του ΖΟΟΜ, επιτρέποντας ένα αντάμωμα διαδικτυακό και κεράσματα παραμυθιακά από καρδιάς και καλώντας τους φίλους και τις φίλες των προφορικών ιστορήσεων η νέα ομάδα συμπορευόμενων, δοκιμαζόμενων και εκκολαπτόμενων παραμυθούδων-αφηγητριών-ιστορητριών 

"ΠΑΡΑΜΥΘΟΛΟΓΙΑΣΤΡΕΣ".  στο δρόμο της αφηγηματικής της συγκρότησης. 

Η εν λόγω ομάδα  αφήγησης ακολουθώντας το δρόμο της μηνιαίας έκθεσης από τον  Οκτώβριο του 2022 έως τον φετινό Ιούνιο του 2023 επιχείρησε  ένα πολύ ενδιαφέρον ταξίδι σε  μια διαδικασία ατομικής και συλλογικής εμβάθυνσης, κατανόησης, εμπλουτισμού της προσωπικής αφηγηματικής σχέσης των εμπλεκόμενων στη μαθητεία, αφού αποτελεί μέσο για την προσέγγιση στα προφορικά λαϊκά παραμύθια από τη δεξαμενή της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Η Ομάδα Αφήγησης "Παραμυθολογιάστρες" (Λένα Κουιρουξή, Μαργαρίτα Μαλτέζου, Παναγιώτα Μωυσιάδου, Δανάη Σαμαρά, Μαίρη Σιδέρη και Στέλλα Στιβαχτάρη) εδώ και πολλούς μήνες "δοκιμάζεται" και δοκιμάζει μια διαφορετική ανά συνάντηση θεματική. Μέσα από τούτη τη συνθήκη προσθέτοντας στην εμπειρία της έκθεσης, υιοθετώντας και παγιώνοντας τα θετικά της προηγούμενης αφήγησης και επιχειρώντας να διορθώσει τα μη λειτουργικά, ανακαλύπτοντας τις ιδιαιτερότητες των απαιτήσεων της κάθε θεματικής ξεχωριστά οικοδομεί μια εμπειρία αφηγηματική. 'Εχουν ήδη προηγηθεί έξι αφηγήσεις με θεματικές: τα παραμύθια Αγάπης κι Έρωτα, τις Αιτιολογικές ιστορίες, παραμύθια από τότε που τα ζώα μιλούσαν, παραμύθια για να φιλοσοφούμε τη ζωή, "Παραμύθια απ' της Ανατολής τα μέρη", τα Ευτράπελα-Ανεκδοτολογικά παραμύθια, και τα παραμύθια των Μεταμορφώσεων, κλείνει τον κύκλο της μαθητείας με παραμύθια μικρασιάτικα.

Ποιά είναι η ιστορία της Πεντάμορφης της κόρης της Δράκισσας; 

Ποια ιστορία κρύβεται πίσω από τα κέρατα; 

Υπάρχουν κιουπάκια του χρέους και γιατί μιλά τούτη η ιστορία;

Ποιο είναι το πιό όμορφο λουλούδι και ποιο είναι το κριτήριο της ομορφιάς του;

Παραμύθια από τη Σινασό της Καππαδοκίας, το Λιβίσι της Λυκίας, το Γκιούλμπαξε της Ερυθραίας, και την κοσμοπολίτισσα Σμύρνη. 

Η επιλογή της διαδικτυακής αφήγησης ήταν αναπόφευκτη καθώς η τοπογεωγραφική προέλευση-διαμονή των μελών της Ομάδας (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Κομοτηνή) υπονόμευε κάθε διάθεση και δυνατότητα για ζωντανά ανταμώματα, τα οποία βέβαια δεν αποκλείονται και θα επιχειρηθεί να δρομολογηθούν.

Καλούμε λοιπόν, από καρδιάς, τους φίλους και φίλες των προφορικών ιστορήσεων να παρακολουθήσουν με γνοιάξιμο, συμπάθεια και καλή προαίρεση την προσπάθεια των "Παραμυθολογιαστρών" και να χαρούν μαζί μας τις αφηγήσεις στα στοιχεία του ΖΟΟΜ, που αναφέρονται στην πιο πάνω αφίσα, και αν θελήσουν, να κλέψουν μια ιστορία, ιδίοις ωφέλησι!

Σάββατο 17 Ιουνίου 2023

Ώρα: 20.00

ΠΑΤΩΝΤΑΣ στον σύνδεσμο: 

Join Zoom Meeting

https://us02web.zoom.us/j/81563006980?pwd=QmpreGU3d0JjUjdpRjFvZWxEWW1FZz09

Meeting ID: 815 6300 6980 Passcode: 560068

Με το καλό να ανταμωθούμε και τις αφηγήσεις να χαρούμε! 

Με τις καρδιές ανοιχτές και τα μικρόφωνα κλειστά!

Με την υποστήριξη της

 

Ο Ιούνης της Λέσχης Αφήγησης Θεσσαλονίκης 9/6/2023 Στο Θεατράκι του Δημαρχείου

Η Λέσχη Αφήγηση Θεσσαλονίκης κλέινει τον κύκλο των αφηγηματικών της συναντήσεων για το έτος 2022-2023 (Σεπτέμβριος-Ιούνιος) καλώντας τους φίλους και φίλες των προφορικών αφηγήσεων στην τελευταία συνάντηση, αυτή του μήνα Ιουνίου.

Το αντάμωμα της Λέσχης που διανύει ήδη τη δεύτερη χρονιά της ζωής της θα πραγματοποιηθεί την

Παρασκευή 9 Ιουνίου 2023

στις ώρες 19.30-21.00

στο Θεατράκι του Δημαρχείου Θεσσαλονίκης

Λεωφόρος Βασιλέως Γεωργίου 1

Αντί του χώρου της Δημοτικής Βιβλιοθήκης του Δήμου Θεσσαλονίκης που φιλοξενούσε μέχρι σήμερα τις συναντήσεις.

Στη συνάντηση θα συμμετάσχει και η Ομάδα ΚΥΚΛΟΣ Κρουστών Θεσσαλονίκης

που θα συνοδέψει τους παραμυθάδες φτιάχνοντας όμορφες ατμόσφαιρες.

Η είσοδος είναι ελεύθερη σε όλες τις εκδηλώσεις

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΪΟΥ

Μέλη της Λέσχης Αφήγησης Θεσσαλονίκης

 

Κριτική παρουσίαση στο Fractal του Δ.Φιλελέ για τη συλλογή: "Παραμύθια λαϊκά απ' τα χώματα της Μάνας Μικρασίας: Του ξεριζωμού και της Μνήμης" 1922-2022

Ο λογοτέχνης (ποιητής και συγγραφέας) Δημήτρης Φιλελές, στη στήλη ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ του πολιτιστικού διαδικτυακού τόπου Fractal-Η γεωμετρία των ιδεών, δημοσίευσε  στις 6 Ιουνίου 2023, μια κριτική επισκόπηση για την τελευταία μου συλλογή λαϊκών παραμυθιών, αφιερωμένη στα εκατό χρόνια από την Μικρασιατική Καταστροφή.  Τον ευχαριστούμε θερμά από καρδιάς για την τιμή της ευγενικής προβολής και τα μεστά του λόγια.

 Ο σύνδεσμος της ηλεκτρονικής ανάρτησης είναι:

https://www.fractalart.gr/paramythia-laika-ap-ta-chomata-tis-manas-mikrasias/

Δημήτρης Β. Προύσαλης 

«Παραμύθια λαϊκά απ’ τα χώματα της Μάνας Μικρασίας» 

(Του Ξεριζωμού και της Μνήμης: 1922-2022) 

Εκδόσεις Εύμαρος, 2022

Η κειμενική μορφή είναι η ακόλουθη:

Του Δημήτρη Φιλελέ

Όλοι γνωρίζουμε ότι τα παραμύθια μάς λένε “ψέματα”, όπως εξίσου καλά γνωρίζουμε ότι μέσα από τα “ψέματα” αυτά μάς αποκαλύπτονται με τρόπο μοναδικό οι πιο σημαντικές αλήθειες για τη ζωή, οι εμπειρίες διοχετεύονται με τον προφορικό λόγο από τις παλιότερες στις νεότερες γενιές και διαμορφώνουν προσωπικότητες ανθεκτικές όταν οι συγκυρίες απαιτούν οι άνθρωποι να στέκονται στο ύψος των περιστάσεων.

Έχουν, όμως, μια ακόμα προϋπόθεση τα παραμύθια για να φτάσουν στον στόχο τους˙ εκτός από στόματα και αυτιά ανοιχτά, ανοιχτές χρειάζεται να είναι και οι καρδιές των ανθρώπων.

Ο λαογράφος και προφορικός αφηγητής Δημήτρης Β. Προύσαλης μελετά την τραυματική εμπειρία της μικρασιατικής καταστροφής μέσα από τη λαϊκή μας παράδοση, μέσα από την προφορική μας λογοτεχνία, μέσα από τις ιστορίες των ανθρώπων που βίωσαν τον διωγμό από τον τόπο που γεννήθηκαν και τον εξευτελισμό που υπέστησαν ως πρόσφυγες. Βυθίζεται στις ρίζες της συλλογικής μνήμης, καταγράφει, επιλέγει και μας παρουσιάζει το μωσαϊκό των συναισθημάτων, των προσδοκιών, των φόβων και των διαψευσμένων ελπίδων των ανθρώπων που νίκησαν τον θάνατο.

Ο τίτλος “ Παραμύθια λαϊκά απ’ τα χώματα της Μάνας Μικρασίας” μας οδηγεί στην πρώτη επισήμανση: Ναι! Η Μικρασία είναι Μάνα Ελληνίδα. Μάνα που γέννησε παιδιά διάσπαρτα στην αντίπερα στεριά του Αιγαίου, αλλά και στην Προποντίδα και στην Καππαδοκία και στην Κιλικία. Κι αυτά τα παιδιά ριζοβόλησαν και γέννησαν πολιτισμό από την αρχαία εποχή μέχρι και τη νύχτα της μεγάλης φωτιάς στα 1922. Κι όσες φορές πολεμήθηκαν, σκλαβώθηκαν, εξανδραποδίστηκαν, άλλες τόσες φορές βρήκαν τη δύναμη να σηκώσουν το κεφάλι και να σταθούν ξανά στα πόδια τους.

Και ο τίτλος συμπληρώνεται: “Του Ξεριζωμού και της Μνήμης: 1922-2022”. Έτσι οδηγούμαστε στη δεύτερη επισήμανση: Ο ξεριζωμός των Ελλήνων της Μικρασίας από τα πατρογονικά χώματα δεν στάθηκε ικανός να ξεριζώσει και τη Μνήμη. Γιατί η Μνήμη είναι πιο ισχυρή, είναι εκείνη που μας δένει με το παρελθόν, μας διδάσκει και μας δίνει την ώθηση για να χαράξουμε το ελπιδοφόρο μέλλον.

100 χρόνια και πλέον μετά κρατάμε στα χέρια μας μια συλλογή παραμυθιών, μια συλλογή ανθρώπινων ιστοριών που κάποτε ακούστηκαν στη Σμύρνη, στο Αδραμύτιο, στο Αϊβαλί, στην Προύσα, στα Βουρλά, στο Λιβίσι, στην Πέργαμο, στα Φάρασα, στην Αλλάγια, στην Καππαδοκία, στα Κοτύωρα, στην Τραπεζούντα και σε τόσους άλλους τόπους, ταξίδεψαν στον χώρο και στον χρόνο και έφτασαν ως εμάς.

Ο ιχνηλάτης Προύσαλης σκαλίζει τα αρχεία στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Αναζητά το υλικό του με υπομονή και επιμονή στο Αρχείο του Λαογραφικού Φροντιστηρίου του Γ. Μέγα, στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, στην Ένωση Σμυρναίων, στο ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. της Νέας Ιωνίας, στον Σύνδεσμο Μικρασιατών Κύπρου˙ αλλά και σε περιοδικές εκδόσεις όπως τα Μικρασιατικά Χρονικά, τα Χρονικά του Πόντου και το Δελτίο της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας.

Παράλληλα βρίσκεται σε συνεχή εγρήγορση και οι λαογραφικές του κεραίες λειτουργούν όπως των εντόμων την περίοδο της ερωτικής συνεύρεσης για μια ακόμα πληροφορία, για μια ακόμα ιστορία, για έναν ακόμα γέροντα ή γερόντισσα σε κάποιο μακρινό χωριό που θυμάται έστω και ένα παραμύθι από τότε.

Για να φτάσει η ώρα της μελέτης, της σύγκρισης, των συσχετισμών, μέχρι να σχηματοποιηθεί στα χέρια του το τελικό αποτέλεσμα.  Ο Προύσαλης, ανεξάντλητος δρομέας μεγάλων αποστάσεων, στο τέλος της διαδρομής, σταχυολογεί, αξιολογεί, επιλέγει και μας καταθέτει, όπως και σε όλα του τα πονήματα μέχρι σήμερα, ένα ευλαβικό απάνθισμα αφηγημάτων των ανώνυμων λαϊκών δημιουργών. Έτσι τα παραμύθια κατεβαίνουν από τα ράφια των επιστημονικών αρχείων και των βιβλιοθηκών ή από τις ανείπωτες μνήμες των μακρινών παιδικών χρόνων και γίνονται, όπως πρέπει, κτήμα του λαού, ενισχύοντας και τη γνώση και τη μνήμη του.

Το βιβλίο “Παραμύθια λαϊκά απ’ τα χώματα της Μάνας Μικρασίας”, είναι γραμμένο σήμερα για να αποτελέσει ταυτόχρονα σημείο αναφοράς για τους μελλοντικούς μελετητές και όχι μόνο. Η κατανομή των ιστοριών, που έχει γίνει με τρόπο επιστημονικό, το εμπεριστατωμένο προλογικό σημείωμα και οι πλούσιες ελληνικές και ξενόγλωσσες βιβλιογραφικές πηγές απευθύνονται τόσο στον ιδιαίτερα ενδιαφερόμενο αναγνώστη όσο και στους λαογράφους του αύριο.

Στο βιβλίο περιλαμβάνεται ένα ευρύ φάσμα παραμυθιών˙ μύθοι ζώων, μαγικά παραμύθια, θρησκευτικά παραμύθια, ρεαλιστικά παραμύθια, παραμύθια για το ξεγέλασμα των ανόητων δράκων, γιγάντων, διαβόλων, παραμύθια ευτράπελα ανεκδοτολογικά, παραμύθια κλιμακωτά τυπολογικά – έτσι χαρακτηρίζονται επιστημονικά. Ως αναγνώστης δεν μπορώ παρά να θαυμάσω τους απλούς ανθρώπους του καθημερινού μόχθου, τους αντιήρωες της προσφυγιάς, που μέσα απ’ αυτές τις λαϊκές αφηγήσεις -χωρίς επιστημονική καθοδήγηση και κάτω από το βάρος του αγώνα για επιβίωση- βρίσκουν τον τρόπο να δημιουργούν διαχρονικές βαλβίδες εκτόνωσης στην ασφυκτική καθημερινότητα, για να μπορούν να κρατηθούν όρθιοι στις καταιγίδες της ζωής. Και μια απ’ αυτές ήταν και η μικρασιατική τραγωδία για τον νεότερο Ελληνισμό.

Μεγάλο το ειδικό βάρος της παρούσας έκδοσης και για έναν ακόμα λόγο˙ επειδή σχετίζεται όχι με την ηρωική, αλλά με την τραυματική μνήμη μας ως έθνους. Έχει ίσως φτάσει το πλήρωμα του χρόνου να αντιμετωπίσουμε την πικρή αλήθεια. Και ποτέ ως τώρα η διαδικασία αυτή δεν υπήρξε -και δεν μπορεί να είναι- ανώδυνη.

Τα παραμύθια με την ιδιαίτερη λυτρωτική τους λειτουργία θα συνδράμουν πολλούς από μας και σ’ αυτό. Γιατί, επιπλέον, οφείλουμε να μη λησμονούμε ότι ένας στους τρεις Έλληνες σήμερα είναι απόγονος εκείνων των Μικρασιατών προσφύγων.

Δημήτρης Β. Προύσαλης

Και όπως ο ίδιος ο Προύσαλης αναφέρει χαρακτηριστικά: «Όταν κάποιος αναγκάζεται να γίνει πρόσφυγας, το μόνο που μπορεί να κουβαλήσει, πέρα από την αγωνία για επιβίωση, είναι η ελπίδα πως θα σηκωθεί κάποτε ξανά όρθιος. Τα τραγούδια που έχει σιγομουρμουρίσει, τα παραμύθια που έχει ακούσει και ίσως μοιραστεί, οι χοροί που έχει νιώσει σωματικά, οι γεύσεις που τον έχουν στυλώσει, είναι κατακτημένα μπολιάσματα της μνήμης που κανένας παράγοντας δεν μπορεί να απειλήσει μήτε να στερήσει, από όσους ακουμπούν πάνω τους σε ώρες δυσκολίας αλλά και ανάμνησης αισθαντικής. Είναι τότε που το χτες επιμένει να σιγοψιθυρίζει, για να μην ξεχαστούν τα όσα βιώθηκαν σε κοινό χώρο και χρόνο, καθιστώντας την αφηγηματική σύμβαση της συνάντησης ένα μοναδικό διαβατήριο βιωμένης εμπειρίας, που ξεκλειδώνει όλους τους καιρούς και μπορεί να ανασαίνει από την αρχή σε νέους τόπους, διαμορφώνοντας όρους και συνθήκες συνέχειας, δύναμης και απαντοχής.»

Έχει ιδιαίτερη σημασία να γίνει ξεχωριστή αναφορά στον τρόπο γραφής των κειμένων του βιβλίου. Αν και ο Προύσαλης δεν θεωρεί τον εαυτό του συγγραφέα, ωστόσο κάθε φορά αναλαμβάνει την ευθύνη της μεταφοράς του λαϊκού προφορικού λόγου στον γραπτό. Έργο δύσκολο και ριψοκίνδυνο, καθώς το πέρασμα από τη μια μορφή στην άλλη οφείλει να είναι εφάμιλλο και εξίσου ενδιαφέρον κατά την ανάγνωση. Ο Προύσαλης είναι και τεχνίτης του λόγου, γνωρίζει τους κανόνες του και έχει το ταλέντο να γράφει

 

Λαϊκά παραμύθια για την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος 5 Ιουνίου

 Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος  5 Ιουνίου, που δεν μπορεί να είναι "γιορτή της φύσης" αλλά στιγμή ενίσχυσης και υπενθύμισης μιας στάσης σεβασμού και επαγρύπνησης της σχέσης του ανθρώπου στο Μεγάλο Σπίτι όπου φιλοξενείται, έρχεται τούτη η ανάρτηση. Τούτον τον "άχαρο" ρόλο έρχονται να παίξουν τα λαϊκά παραμύθια και οι μυθολογικές παραδόσεις από τις ανώνυμες προφορικές λογοτεχνίες των λαών που μέσα από τη μυθοπλασία μίλησαν για σημαντικά θέματα που αφορούν τη ζωή του ανθρώπινου είδους. Ανάμεσα στα μικρά και τα μεγάλα, τα σημαντικά και τα τρέχοντα της ζήσης αναδύθηκαν και ιστορίες που μιλούν για μια σχέση καταλυτική που αφορούν στην ποιότητα και τη συνέχεια της ανθρώπινης παρουσίας επάνω στη Γη ενώ παράλληλα κινούνται στη λογική μιας περιβαλλοντικής ενσυναίσθησης.

Η εν λόγω αναφερόμενη συλλογή φιλοδοξεί να συμβάλει στον προβληματισμό για την οικολογική ενσυνείδηση και την περιβαλλοντική επαγρύπνηση του ανθρώπου. Θέτει στο επίκεντρο της προσοχής του πλατιού-παραμυθόφιλου και μη-κοινού, ένα πλήθος θεμάτων και ζητημάτων που διακινήθηκαν ως υποθέσεις-πλοκές μέσα από την ποιητικότητα του λαϊκού ανθρώπου, για να νικήσει το χρόνο, να ξεπεράσει τα όρια του τόπου και να αποκαλύψει τις σχέσεις του με το φυσικό περιβάλλον-χλωρίδα και πανίδα-και να αναδείξει στάσεις και συμπεριφορές αποδεκτές αλλά και κατακριτέες, αποκαλύπτοντας  ένα ιδιότυπο είδος διαχρονικότητας που αφορά την τοποθέτησή του απέναντι στο πλαίσιο φιλοξενίας του, το μεγαλείο του γύρω του κόσμου. 

Οι ιστορίες που απαγκιάζουν ανήκουν στα λαϊκά παραμύθια, τις μυθολογικές ιστορίες, τις θρησκευτικές παραδόσεις και τις ανώνυμες αφηγήσεις που έρχονται από το μακρινό χτες της άχλης του χρόνου. Μας ξαφνιάζουν απροσδόκητα καθώς αναφέρονται σε προβλήματα που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος άνθρωπος στο σήμερα.  Αποτελούν ζωντανές αντιλήψεις και αντανακλάσεις της σχέσης του ανθρώπου, όπως αποτυπώνονται μέσα σε  αφηγηματικές παραδόσεις από τις τέσσερεις ηπείρους και τις γωνιές της Γης. Εκφράζουν την παιδική ηλικία της ανθρωπότητας στα πρώτα της βήματα όταν η αλληλεπίδραση με το φυσικό περιβάλλον ήταν άμεση και η εξάρτηση του ανθρώπου από τη γη και το νερό ήταν ζήτημα ζωής ή θανάτου.

Η συλλογή είναι χωρισμένη σε δώδεκα κεφάλαια με θέματα ποικίλα και καίριας σημασίας πλοκές που αφορούν το περιβάλλον ως αφήγηση συνείδησης, τη Γη ως μητέρα, την αξία της Άγριας Ζωής, τη βιοποικιλότητα και τα απειλούμενα είδη, τη συγγένεια των ειδών ως διευρυμένη οικογένεια,  τη φυσική καταστροφή ως ανθρώπινη παρέμβαση, την υπερεκμετάλλευση, την περιβαλλοντική ηθική, την οικολογική επιβάρυνση, το ευαίσθητο σύμπαν, τη λειτουργία των οικοσυστημάτων και της αλυσίδας των ισορροπιών τους, την οικιστική ανάπτυξη,  την αειφορία και τη βιωσιμότητα, την αναγωγή στους προγόνους, τη γονιμότητα, τον έλεγχο πάνω στη ζωή, τον αυθεντικό σεβασμό του περιβάλλοντος, τη διαχείριση των φυσικών πόρων, την αποδάσωση και διάβρωση των εδαφών, την υπεραλίευση, τις εντατικές μορφές εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, την οικειοποίηση και "ιδιωτικοποίησή" τους, την κλιματική αλλαγή, τη σπατάλη και την «πληρωμή» του ανθρώπου -συνέπειες των επιλογών και των πράξεών του. 

Το βιβλίο απευθύνεται σε παιδιά 11+ ετών, σε ανήσυχους εφήβους και αγωνιούντες ενηλίκους. 

Τα δικαιώματα από τα έσοδα του συγγραφέα, κατά τη συνήθη παράδοσή του, προσφέρονται ευγενικά σε φορείς και ιδρύματα κοινωνικής και ανθρωπιστικής δράσης και του παρόντος επερχόμενου βιβλίου προσφέρονται εσαεί στο Ίδρυμα ΆΣΠΡΕΣ ΠΕΤΑΛΟΥΔΕΣ του Βόλου

Η έκδοση πραγματοποιείται με την υποστήριξη της

Για το βιβλίο αυτό μπορεί κάποιος να επικοινωνήσει στα τηλέφωνα

210 97 08 811 / 6984 91 16 22

Επίσης μπορείτε να τα προμηθευτείτε από τον ιστότοπο των εκδόσεων ΕΥΜΑΡΟΣ

http://www.evmarosbooks.gr/