Συνέδριο "Μύθος και Παραμύθι: Από την Αφήγηση στον Ψυχαναλυτικό Λόγο"

H Ελληνική Εταιρία Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Παιδιού και Εφήβου (ΕΕΨΨΠΕ)

οργανώνει συνέδριο με θέμα:

«ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΥΘΙ :

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΤΟΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΛΟΓΟ»

Αθήνα 16 – 18 Μαρτίου 2018

 

Στόχος του συνεδρίου είναι να αποτελέσει έναν χώρο διαλόγου και ανταλλαγής σκέψεων και προβληματισμών σε σχέση με την σύνδεση της ψυχανάλυσης με την λειτουργία των μύθων και των παραμυθιών. Ήδη ο Freud από το 1910 με την χρήση του μύθου του Οιδίποδα υπογραμμίζει την άρρηκτη σχέση μυθολογίας και ψυχανάλυσης ενώ γνωστή είναι και η αναφορά του στους «μυθικούς και ιστορικούς» χρόνους διακρίνοντας τις ασυνείδητες από τις συνειδητές λειτουργίες.

Ο Μύθος πάντα παρόν σ’ όλους τους χρόνους και τόπους της ανθρώπινης ύπαρξης αποτελούσε, μεταξύ άλλων, μία προσπάθεια ερμηνείας του σύμπαντος , της ανθρώπινης φύσης και των δυνάμεων που την ελέγχουν. Μ’ έναν συμβολικό τρόπο και μέσα από τα αρχέτυπα της δομής του μεταβολίζει τις αγωνίες, τα πάθη και το ανεξήγητο μετουσιώνοντάς τα σε πολιτισμό. Συγγενές με τον Μύθο αλλά και διαφοροποιημένο, το Παραμύθι καθώς μεταφέρεται από γενιά σε γενιά αποτελεί τον συνδετικό ιστό κάθε κοινότητας, έναν ενιαίο πυρήνα εξέλιξης της κοινότητας μέσα στο χρόνο, προσφέροντας στο ακροατήριο την «παραμυθία», την παρηγοριά. Αφηγητής και κοινό μέσα από μία συνεχή αλληλεπίδραση, χρησιμοποιώντας σταθερά μοτίβα και διαμορφώνοντας νέα, διατηρούν την μνήμη και δίνουν στο παραμύθι την δική του ιστορικότητα. Περνώντας αβίαστα από τους ανθρώπους στα ζώα και τα φυτά με μία ανιμιστική, συμβολική λειτουργία προσπαθούν να δώσουν νόημα στην ψυχική εξέλιξη και τις συγκρούσεις που αυτή προϋποθέτει.

Στην ψυχανάλυση και την κλινική πράξη η αξιοποίηση Μύθων και Παραμυθιών ήταν πάντοτε ενεργή. Σε μία προσπάθεια διερεύνησης του ασυνειδήτου αρκετές φορές μυθικά αρχέτυπα έρχονται να συμβολοποιήσουν ενορμήσεις και συγκρούσεις, την σχέση με τον εαυτό αλλά και το αντικείμενο. Ας μη ξεχνάμε άλλωστε ότι θεραπευτής και θεραπευόμενος προσπαθούν να διαμορφώσουν το δικό τους αφήγημα απέναντι στα «μυθικά τέρατα» του ασυνειδήτου, μέσα από το όνειρο, τον ελεύθερο συνειρμό, το παιχνίδι αλλά και μέσα από την «ανάγνωση» των μεταβιβαστικών-αντιμεταβιβαστικών κινήσεων.
Το 1897 ο Freud γράφει στον Fliess : καταλαβαίνει κανείς γιατί ο Οιδίποδας Τύραννος αναδεικνύει μία παρόρμηση που αναγνωρίζουμε όλοι μας, διότι όλοι μας νιώθουμε μέσα μας τα ίχνη της ύπαρξης της.

Το Συνέδριο θα διεξαχθεί στο Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis,
16-18 Μαρτίου 2018

Προσκεκλημένοι ομιλητές 


Αγγελοπούλου Άννα , Κοινωνική Ανθρωπολόγος , Ψυχαναλύτρια Sorbonne II Paris

Εμμανουέλλα Κατρινάκη, Φιλόλογος, Δρ Κοινωνικής Ανθρωπολογίας

Γεωργουσόπουλος Κώστας, Συγγραφέας – Κριτικός , Επίτιμος Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών

Rustin Margaret, Honorary Consultant Child and Adolescent Psychotherapist at the Tavistock Center, Child Analyst and Clinical Associate of the British Psychoanalytical Society

Rustin Michael, Professor of Sociology at the University of East London, Visiting Professor at the Tavistock Center and at the University of Essex, Associate of the British Psychoanalytical Society

Θεματικές Ενότητες Συνεδρίου

• Η αναλυτική συνεδρία ως παραμύθι
• Η συνεισφορά του αναλυτή στο ξεδίπλωμα του προσωπικού μύθου . Η συμβολοποιητική λειτουργία του αντικειμένου

• Παραμύθι και όνειρο στην ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία
• Η θεραπευτική λειτουργία του παραμυθιού και της τέχνης
• Το παραμύθι ως άυλο μεταβατικό αντικείμενο / χώρος
• Η εξιδανίκευση στο παραμύθι ή ο μύθος της εξιδανίκευσης
• Διαπολιτισμική θεραπευτική προσέγγιση και εθνικοί μύθοι
• Ψυχική διαταραχή σε μέλος οικογένειας . Η κατάρρευση του οικογενειακού μύθου
• Ο μύθος της τέλειας ομορφιάς στις διαταραχές διατροφής
• Η λειτουργία του προσωπικού μύθου ως πυρήνας πρώιμων φαντασιώσεων
• Η δυναμική της αυτοβιογραφίας στην αναλυτική διαδικασία

Εγγραφή στο Συνέδριο

Οι ενδιαφερόμενοι να παρακολουθήσουν το Συνέδριο καλούνται να συμπληρώσουν και να αποστείλουν εγκαίρως στην Οργανωτική Επιτροπή του Συνεδρίου το Δελτίο Συμμετοχής συνοδευόμενο από αποδεικτικό καταβολής του δικαιώματος συμμετοχής . Οι εγγραφές θα θεωρούνται ολοκληρωμένες μόνο εφόσον έχουμε παραλάβει και τα δύο έγγραφα .
Τα έγγραφα θα πρέπει να αποσταλούν στο email της Οργανωτικής Επιτροπής hacapp.conference.2018@gmail.com

Κόστος Συνεδρίου 

 Έως 7/1/2018 Από 8/1/2018 και εξής
Ψυχοθεραπευτές, Ψυχαναλυτές, Παιδοψυχίατροι, Ψυχίατροι , Ψυχολόγοι, λοιποί επαγγελματίες ψυχικής υγείας, άλλες ειδικότητες 120 ευρώ
140 ευρώ
Φοιτητές, εκπαιδευόμενοι εταιριών 70 ευρώ 80 ευρώ
Ομαδική εγγραφή (10 και άνω) 90 ευρώ
Σημείωση :
• Οι φοιτητές και οι εκπαιδευόμενοι Επιστημονικών Εταιριών θα πρέπει να προσκομίζουν την φοιτητική τους ταυτότητα / βεβαίωση από τον Εκπαιδευτικό φορέα κατά την παραλαβή του υλικού του συνεδρίου στην Γραμματεία
• Οι ομαδικές εγγραφές αφορούν ομάδες 10 ατόμων τουλάχιστον. Κάθε ομάδα ορίζει έναν υπεύθυνο για την συλλογή των δελτίων συμμετοχής και την πληρωμή η οποία θα πρέπει να γίνει το αργότερο έως 7/1/2018
Το δικαίωμα συμμετοχής καλύπτει: Παρακολούθηση του επιστημονικού προγράμματος , έντυπο υλικό και cd με τις περιλήψεις των ομιλιών , πιστοποιητικό παρακολούθησης , καφέ/αναψυκτικό στα διαλείμματα
Οι εγγεγραμμένοι σύνεδροι θα παραλάβουν τον φάκελο με το υλικό την 16/3/2018 από την Γραμματεία που θα λειτουργεί συνεχώς στο χώρο του Συνεδρίου. Νέες εγγραφές θα γίνονται εφόσον υπάρχουν κενές θέσεις .

ΑΚΥΡΩΣΗ
Τυχόν ακύρωση συμμετοχής πρέπει να γνωστοποιείται γραπτώς στην Οργανωτική Επιτροπή hacapp.conference.2018@gmail.com . Σε αυτήν την περίπτωση η επιστροφή του δικαιώματος συμμετοχής θα γίνεται ως εξής
Ημερομηνία ακύρωσης Επιστρεφόμενο ποσό
Έως 16/2/2018 50% του καταβληθέντος ποσού
Από 17/2/2018 και εξής χωρίς επιστροφή

ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΕΩΝ
Όσοι επιθυμούν να συμμετέχουν στο Συνέδριο με παρουσίαση εργασιών (ελεύθερη ανακοίνωση , συμμετοχή σε επιστημονικό τραπέζι ) πρέπει να υποβάλουν περίληψη 350-400 λέξεων έως και τις 7/1/2018 στην ηλεκτρονική διεύθυνση hacapp.conference.2018@gmail.com
Γλώσσα: Επίσημη γλώσσα του συνεδρίου είναι η Ελληνική. Τα κείμενα των ξενόγλωσσων παρουσιάσεων θα προβάλλονται σε οθόνη μεταφρασμένα, ταυτόχρονα με την παρουσίαση τους από τους ομιλητές

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ
Ελληνική Εταιρεία Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Παιδιού Εφήβου (ΕΕΨΨΠΕ)

Πληροφορίες και εκδήλωση ενδιαφέροντος
Στην ιστοσελίδα της Εταιρείας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Παιδιού και Εφήβου www.psychoanalysis-child.gr
στο email της Οργανωτικής Επιτροπής hacapp.conference.2018@gmail.com
και στην σελίδα μας στο Facebook
https://www.facebook.com/psychoanalysis.child/

 

"Παραμύθια λαϊκά ενάντια σε δύσκολους καιρούς"- Κυκλοφορεί προσεχώς

 

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΛΑΪΚΑ

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΛΛΟΓΑΣΑΙ, ΝΑ ΕΛΠIΖΕΙΣ ΚΑΙ ΝΑ ΠΡΑΤΤΕΙΣ

ΑΠΌ ΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ Β. ΠΡΟΥΣΑΛΗ

 

ΔΤ των Εκδόσεων ΕΥΜΑΡΟΣ
 

Είμαστε στην ευχάριστη θέση και χρονικά να ανακοινώσουμε μια εξαιρετική συνεργασία. Ο Δημήτρης Β. Προύσαλης, σπουδαίος Έλληνας αφηγητής και μελετητής παραμυθιών θα εκδώσει το επόμενο βιβλίο του από τις εκδόσεις Εύμαρος. Έτσι μετά τα «Πορτοκαλί παραμύθια-τα παραμύθια της αλληλεγγύης» της Θούλης Στάικου, η σειρά ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ των εκδόσεων μας εμπλουτίζεται με το σπουδαίο όσο και επίκαιρο βιβλίο ««Παραμύθια λαϊκά ενάντια σε δύσκολους καιρούς».

Η συλλογή αποτελείται από ανώνυμες ιστορίες των προφορικών παραδόσεων των λαών οι οποίες στο μεγαλύτερο μέρος τους δεν έχουν ξανακουστεί προφορικά στον ελλαδικό χώρο μήτε έχουν κυκλοφορήσει σε έντυπη μορφή. Ορισμένες από αυτές αποτέλεσαν μερικό υλικό από πρότερες εκδοτικές παρακαταθήκες του Δημήτρη Β. Προύσαλη, όπως είναι για παράδειγμα οι συλλογές «Παραμύθια του Κάτω Κόσμου», «Ελληνόφωνα παραμύθια από την Κάτω Ιταλία» , «Παραμύθια των Παραμυθάδων», των εκδόσεων ΑΠΟΠΕΙΡΑ, και «Λαϊκά παραμύθια από τις άκρες του Κόσμου», «Λαϊκά παραμύθια των Παλαιστινίων» των εκδόσεων Α/συνέχεια.

Το βιβλίο  χωρίζεται σε τρία κεφάλαια: α) «Παραμύθια για να συλλογάσαι», β)  «Παραμύθια για να ελπίζεις» και γ) «Παραμύθια για να πράττεις». Καθώς το υλικό των παραμυθιών, που ερχόταν κατά καιρούς να συναντήσει τον παραμυθά, ήταν ποικίλο και πολυάριθμο, έπρεπε να κατηγοριοποιηθεί κατά το προσωπικό κριτήριο του επιμελητή της έκδοσης, σύμφωνα με τις ανάγκες όμως που δημιουργούσε η ίδια η κοινωνική πραγματικότητα. Με τον τρόπο αυτό συγκροτήθηκε το περιεχόμενο του πρώτου κεφαλαίου «Παραμύθια για να συλλογάσαι», όπου συμπεριλαμβάνονται  ιστορίες  που επιζητούν εναγώνια την αναστοχαστική μας διεργασία καθώς τα ζητήματα που θίγονται είναι διαρκώς αναδυόμενα μέσα στην καθημερινότητα του ανθρώπου και θέτουν ουσιαστικούς προβληματισμούς σε κοινωνικό και φιλοσοφικό επίπεδο.

Επειδή η κρίση αντιμετωπίζεται πρώτιστα με την διάθεση της ελπίδας-που βγήκε τελευταία από το κουτί της Πανδώρας- γεννήθηκε η ιδέα δημιουργίας ενός δεύτερου κεφαλαίου, «Παραμύθια για να ελπίζεις» όπου κυρίαρχο στοιχείο ανάδυσης θα αποτελούσε η έννοια της ελπίδας, βασικό συστατικό ανάτασης και θετικής ενατένισης του ορίζοντα όσο γκρίζος και να παρουσιάζεται, όποιας ποιότητας εμπόδια μπορεί να ορθώνονται δυνητικά απέναντι στον άνθρωπο και τις σχέσεις του.

 Το τρίτο κεφάλαιο «Παραμύθια για να πράττεις» θέτει την ανάγκη της έμπρακτης στάσης απέναντι στη δυσκολία των καιρών και περιλαμβάνει ιστορίες που επιζητούν την κίνηση της ουσιαστικής πράξης, απέναντι σε όσα υπονομεύουν τη ζωή ή στηλιτεύουν την απουσία της με όσα αυτή συνεπάγεται.

Οι ιστορίες που επιλέχτηκαν για να αποτελέσουν το υλικό της συλλογής έχουν έναν χαρακτήρα κοινωνικής απεύθυνσης, αφού περισσότερο αφορούν συλλογικές διεργασίες και δυναμικές και λιγότερο ατομικές-προσωπικές προσεγγίσεις. Αρκετές θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως η βάση για υποκειμενικές ενδοσκοπήσεις και ανάλογες νοηματοδοτήσεις, αλλά η πρόθεση του γράφοντα επιμελητή αφορά ομάδες ανθρώπων με συνδετικό στοιχείο την κοινωνική συνύπαρξη και τη συλλογική διαχείριση στα πλαίσια μια κοινής πορείας. 

Η συλλογή ολοκληρώνεται με τις σημειώσεις στο τέλος που έχουν χαρακτήρα λαογραφικό, φιλολογικό και ανθρωπολογικό, απαραίτητη προσέγγιση προκειμένου να φωτιστεί το παρόν υλικό και να αποκαλυφθούν οι διαδρομές της κάθε ιστορίας, οι συναντήσεις και επιρροές που κρύβει, το υπόβαθρο που πλουτίζει το χαρακτήρα των μηνυμάτων που κουβαλά και οι άδηλες διεργασίες που συγκροτούν τις υφιστάμενες παραλλαγές. Πρόκειται για μια αναγκαία ματιά, η οποία αναδεικνύει τη σημαντικότητα του παραμυθιακού υλικού, καθώς ξετυλίγεται στη διάθεση του παραμυθόφιλου αναγνώστη ένας κρυμμένος θησαυρός από πληροφορίες και στοιχεία, τα οποία συμπληρώνουν την συνθετική ταυτότητα των αφηγημάτων και του κόσμου που τα γέννησε με τα χαρακτηριστικά του. Ένα υλικό λοιπόν-το παραμύθι- για να μπορείς να ερμηνεύεις και να στέκεσαι στον κόσμο και ένα μέσο-η προφορική ιστόρηση- για να τοποθετείσαι θετικά, άμεσα κι ανθρώπινα απέναντι σ’ αυτόν.

Το βιβλίο είναι στην τελική ευθεία και θα κυκλοφορήσει μέσα στο μήνα Νοέμβριο.

Σύντομα θα σας ενημερώσουμε με περισσότερα στοιχεία για την έκδοση

 

Ένας μοντέρνος παραμυθάς! zoumemontreal.com

Συνέντευξη στη δημοσιογράφο Σύλβια Πετρίδου από το ελληνικό κανάλι zoumemonteal.com, με αφορμή την παρουσία του Δημήτρη Β. Προύσαλη στο 14ο Διαπολιτισμικό Φεστιβάλ Αφήγησης του Μόντρεαλ 20-29 Οκτωβρίου 2017, ως προσκεκλημένου καλλιτεχνικού διευθυντή των Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη" από το 2011 και "Αθήνα... μια πόλη παραμύθια"από το 2014 αλλά και αφηγητή. Θερμές ευχαριστίες στο κανάλι για την φιλοξενία και τη συνέντευξη και ειλικρινείς ευχαριστίες στην Stephanie Benetau,καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Αφήγησης του Μόντρεαλ-ανά διετία από το 1993, για την πρόσκληση συμμετοχής και εκπροσώπησης στο Μόντρεαλ

Πνοή Πηλίου στον Καναδά- Ο Κένταυρος στο Διεθνές Διαπολιτισμικό Φεστιβάλ Αφήγησης του Μόντρεαλ

Μια μεγάλη τιμή αποτέλεσε η πρόσκληση της οργανωτικής επιτροπής του 14^ου Διεθνούς Διαπολιτισμικού Φεστιβάλ Αφήγησης του Μόντρεαλ για τους εκπροσώπους του πηλιορείτικου Φεστιβάλ Αφήγησης "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη». Με αφορμή τις εννιαήμερες εκδηλώσεις της καναδικής διοργάνωσης από 20-29 Οκτωβρίου 2017 ο Κένταυρος θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα ανάμεσα σε 20 καλλιτεχνικούς διευθυντές μεγάλων διοργανώσεων του εξωτερικού όπως ο Καναδάς, η Ουαλία, η Ισπανία, οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Μαρτινίκα, το Βέλγιο κλπ. Στις συναντήσεις αυτές, πέρα από τις παραστάσεις αφήγησης και τις λοιπές παράλληλες δραστηριότητες, δίνεται η ευκαιρία σε ανθρώπους του χώρου να βρεθούν και να ανταλλάξουν απόψεις, ιδέες και αντιλήψεις από την μικρότερη ή μεγαλύτερη εμπειρία τους και σίγουρα να ανοίξουν δρόμους επικοινωνίας, διαλόγου και αλληλεπίδρασης πλουτίζοντας την τοπική-εθνική εμπειρία με ανάλογες όμορες διεθνείς διαδρομές.

 

 

Οι άνθρωποι του «Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη» που έχει δημιουργηθεί από τον Πολιτιστικό Εξωραϊστικό Σύλλογο Αγίου Γεωργίου Νηλείας «Ο Κένταυρος» και την «Πήλιον Όρος» θέλοντας να συμβάλλουν στη γόνιμη συνάντηση δέχτηκαν με χαρά  την πρόσκληση, η δαπάνη της οποίας θα καλυφθεί εξ ολοκλήρου από τους Καναδούς διοργανωτές, και θα μεταφέρουν την επτάχρονη-από το 2011-εμπειρία τους δίνοντας και μια πηλιορείτικη πνοή στο Φεστιβάλ Αφήγησης του γαλλόφωνου Μόντρεαλ.

 

 

 

Παράλληλα εκτός από τη συμμετοχή σε επίπεδο καλλιτεχνικών διευθύνσεων θα υπάρξει και αφήγηση στα αγγλικά από τον Δημήτρη Β. Προύσαλη στο άνοιγμα των εκδηλώσεων σε μια βραδιά υπό τον τίτλο "In the Eye of the Storm: Stories for a Broken World" όπου θα βρεθεί ανάμεσα σε ονόματα της αγγλόφωνης και γαλλόφωνης αφηγηματικής σκηνής όπως ο Καναδός Dan Yashinsky, o Άγγλος από την πρώην βρετανική Γουιάνα Tuup, o Mike Burns από το Κεμπέκ αλλά με ιρλανδικές ρίζες καθώς και η Αιγύπτια  Chirine Al Ansary.

 

 

Στα πλαίσια της εκεί παραμονής η ομώνυμη με το πηλιορείτικο φεστιβάλ μη κερδοσκοπική εταιρεία θα πραγματοποιήσει αφηγήσεις σε μαθητές των ελληνικών σχολείων του Μόντρεαλ μεταφέροντας την άυλη πολιτιστική κληρονομιά των Ελλήνων προγόνων μέσα από το διαχρονικό ταξίδι ελληνικών λαϊκών παραμυθιών, προφορικών παραδόσεων και θρύλων  στις νέες γενιές του απόδημου Ελληνισμού.

Παραμύθια από τη Σικελία-επανακυκλοφορία συλλογής

 

Δεκατρία χρόνια μετά την πρώτη του κυκλοφορία (2004)

στη σειρά ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΤΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ των εκδόσεων ΑΠΟΠΕΙΡΑ

που ξεπέρασε τα 20 χρόνια ζωής-από το 1994

έρχεται να συναντήσει ξανά τους φίλους των παραμυθιακών κειμένων

της λαϊκής προφορικής παράδοσης μια σημαντική συλλογή από την ευρύτερη ιταλική χερσόννησο, το βιβλίο "Παραμύθια από τη Σικελία".

Πρόκειται για μια εξαιρετικού ενδιαφέροντος έκδοση με ιστορίες σταχυολογημένες από ένα αρχικό πηγιακό υλικό τεσσάρων τόμων του γνωστού Ιταλού Λαογράφου και Εθνολόγου Giuseppe Pitre από το οποίο επιλέχτηκαν ενδεικτικά 10 ιστορίες με μεγάλο αφηγηματικό ενδιαφέρον, τόσο για το περιεχόμενό τους όσο και για την ειδολογική κατηγορία στην οποία ανήκουν. 

Πρόκειται για ιστορίες που συνέλεξε ο Ιταλός ερευνητής κατευθείαν από το στόμα του σικελικού λαού που ανήκουν στην κατηγορία των μαγικών παραμυθιών, των ρεαλιστικών ιστοριών, των ευτράπελων χιουμοριστικών παραμυθιών αλλά και των λαϊκών παραδόσεων. Ανάμεσά τους μια μοναδική παραλλαγή του Πολυροβιθά, αλλά και της Δεντρολιβανιάς που περιμένουν το παραμυθόφιλο κοινό να τα ξαναφέρει στο επίκεντρο της προσοχής του.

"Από το στόμα στο χαρτί....και από το χαρτί στο στόμα" Β έκδοση

Συλλογικό έργο

Ά έκδοση Νοέμβριος 2014

Β' έκδοση Σεπτέμβριος 2017

Σελίδες 210

ISBN 978-960-537-201-9

 

Επιμέλεια Έκδοσης, πρόλογος, σημειώσεις

Δημήτρης Β. Προύσαλης

 

Πρόκειται για μια συλλογή 20+1 παραμυθιών και λαϊκών ιστοριών που έγιναν βάση για μυθοπλαστική προσέγγιση και γλωσσικό μετασχηματισμό στη λογική της δημιουργικής συνομιλίας, από 21 παλιότερους, νεότερους και εκκολαπτόμενους αφηγητές. Η συλλογή αποτυπώνει το πέρασμα των λαϊκών παραμυθιακών ιστοριών από το χαρτί της πρώτης-βασικής πηγής προέλευσης στην αφηγηματική διάσταση κρατώντας ισορροπίες και αναδεικνύοντας νέα μέσα σε παλιούς δρόμους.

Συγγράφουν: Β. Αισώπου, Μ. Απειρανθίτου, Μ. Βαλλιάνου, Α. Γιάνκου,

Α. Γεωργίτση, Γ. Καλαμένιος, Α. Καφφέ, Π. Κόκκορης, Α. Κουκουζέλη,

Α. Κοντορούδα, Δ. Μάλλης, Κ. Μουλλά, Ε. Μπούζτου, Δ. Προύσαλης,

 Σ. Σιμοπούλου, Μ. Σιταροπούλου, Λ. Σουγιά, Α. Τζαφέστα,

Λ. Τριαντάρη, Ι. Φώκου, Ε. Χατζάκη

 

Πρόλογος

Η γλώσσα αποτέλεσε πάντα το βασικό μέσο  για την ανθρώπινη επικοινωνία, σε όλες της τις εκφάνσεις:  τον χιουμοριστικό λόγο, την κριτική προσέγγιση, τη σκωπτική διάθεση, τη θεωρητική διατύπωση, την προσωπική αποτίμηση-κατάθεση, την ποιητική έκφραση. Έγινε παράλληλα και όχημα για την δημιουργία στην τέχνη του λόγου, πολλαπλά σημαίνον και σημαινόμενο υλικό, άλλοτε με περιεχόμενο συμβολικό κι άλλοτε μεταφορικό, με αποτύπωση ρεαλιστική αλλά και με πληρότητα ανεξάντλητα φαντασιακή.

Και τα παραμύθια είναι τέτοια γλώσσα, αναπτυγμένη μέσα από την αφήγηση, μεθυστική των εικόνων, προκλητική των συγκινήσεων,  ταξιδιωτική  των ατμοσφαιρών, υποβλητική των χώρων, άμεση των απευθύνσεων, δυνατή των υπαινιγμών, οικεία των συναισθημάτων, ειλικρινής των προθέσεων, σοφή των εμπειριών, ανθρώπινη των νοημάτων, κοινή των ψυχών, συμβουλευτική των συμπεριφορών, συνεκτική των κοινωνιών, πολλαπλή των δημιουργών. Γλώσσα μπόλι μα και γλώσσα παρακαταθήκη που υφαίνεται στο άχρονο και άτοπο, για να αναζητήσει νέες γωνιές ν’ απαγκιάσει σε τόπο άγνωστο και χρόνο απροσδιόριστο, αλλά με τη θέληση ν’ ακουστεί, την επιθυμία να συνεπάρει, την ανάγκη να αγα-πηθεί.                                                                      

Η παρούσα συλλογή χαρακτηρίζεται από μια πρωτοτυπία. Πρόκειται για είκοσι + μία ιστορίες παραμυθιακές αλλά και ευρύτερα ανώνυμα λαϊκές. Αποτέλεσαν τον καρπό μιας σχέσης αλληλεπίδρασης, διαλόγου και δημιουργίας πάνω σε βάση μυθοπλαστική και παρουσιάζονται στη λογική της προσωπικής παραλλαγής και μετάπλασης αλλά και με σεβασμό στο διαχρονικό «σώμα» της υπόθεσης που μας συναντά σε ένα αέναο προφορικό ταξίδι. Με αφετηρία κύρια καταγεγραμμένες ιστορίες-υποθέσεις σε ποικίλες μα έγκυρες πηγές λαϊκού παραμυθιακού λόγου, έγιναν το πεδίο μιας ενδιαφέρουσας «συνομιλίας» με διάθεση και ανάγκη παρέμβασης,  ζυμώνοντας ένα νέο χαρμάνι. Η ιδέα προήλθε από μια δημιουργική πορεία επαναπραγμάτευσης  και αφηγηματικής επαναπροσαρμογής των λαϊκών παραμυθιών στα πλαίσια του διετούς εργαστηρίου «Λαϊκό παραμύθι και αφήγηση: «Όταν η Τέχνη του Λόγου συναντά την ανθρώπινη επικοινωνία».

Καθότι ο λαϊκός λόγος χαρακτηρίζεται από την ατέλεια της προφορικής του υπόστασης  και από μια σειρά παραγόντων εσωτερικών και στοιχείων εξωγενών που επιδρούν στη συνδιαμόρφωση των μηνυμάτων στο πλαίσιο που ορίζεται από την αφηγηματική σύμβαση της στιγμής, οι εμπλεκόμενοι στο παρόν αποτέλεσμα κλήθηκαν να παρουσιάσουν μια από τις αγαπημένες τους ιστορίες, σε μορφή υλικού γλωσσικά επεξεργασμένου με παρέμβαση μυθοπλαστική και ανάπτυξη εικονοποιητική. Ταυτόχρονα οι ιστορίες «εμπλουτίστηκαν» με μέρη διαλογικά δίνοντας έμφαση στους χαρακτήρες των πρωταγωνιστών αλλά και στην ποιότητα των σχέσεων που έρχονταν στην επιφάνεια. Κατά περίπτωση χρωματίστηκαν από ηχητικές εικόνες ζωντανεύοντας την κειμενική γραφή.

Οι περισσότερες από τις ευρισκόμενες  ιστορίες έχουν έναν χαρακτήρα προφορικότητας, αφού αποτέλεσαν υλικό αφηγήσιμο αρχικά, σε μια πορεία μαθητείας μέσω της αφηγηματικής έκθεσης σε πραγματικές συνθήκες. Άλλες πάλι δημιουργήθηκαν ως αποτέλεσμα γλωσσικής άσκησης ανασύνθεσης περιληπτικών αποδόσεων  παραμυθιών  από νεόκοπους εκκολαπτόμενους αφηγητές.  Ορισμένες διαμορφώθηκαν υπό το πρίσμα μιας ολοκληρωμένης  διαδικασίας ωρίμανσης στην προετοιμασία μιας ανάγκης μαθητείας ενώ άλλες αποτέλεσαν δείγμα ολοκληρωμένης δουλειάς από παλιότερα μέλη και φίλους του εργαστηρίου και νυν αφηγητές παρουσιάζοντας μέρος τής -σε πλήρη ανάπτυξη- δημιουργικής ματιάς τους. Αλλού αποτύπωσαν το προσωπικό ύφος του κάθε συνδημιουργού κι αλλού ανέδειξαν άγνωστες δυνατότητες αφού αρκετά «κείμενα» είχαν προέλευση ήδη γλωσσικά και υφολο-γικά επεξεργασμένη κι έπρεπε να ξαναβρούν την πρότερη  «λαϊκότροπη» διάστασή τους ή παρουσίαζαν στοιχεία αυθεντικής λαϊκής ατέλειας που έχριζε παρέμβασης. Για άλλες περιπτώσεις το αποτέλεσμα υπήρξε μια πολλά υποσχόμενη δοκιμασία που η διάρκειά της θα κριθεί στις μελλοντικές αφηγηματικές προετοιμασίες και πρακτικές εφαρμογές. Ανάμεσα στις συμπεριληφθείσες  ιστορίες συγκαταλέγονται και τρεις που προέρχονται από προφορικές πηγές, οι δύο αυτούσια λαϊκές από το ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον των αναδιηγητών τους, και μία από παράσταση προφορικής αφήγησης.

Όλα τα παραμύθια δουλεύτηκαν με αγάπη, μεράκι και σεβασμό, με γνώμονα το ταξίδι της ιστορίας που μεταφέρει αναλλοίωτα τα μηνύματά της. Μόνο που στο περιβάλλον προφορικότητας του χτες με συνθήκες παράδοσης-παραλαβής άυλες και αόρατες,  παρεμβλήθηκε η γραπτή επεξεργασία του σήμερα, μια βαθειά και αναλυτική διαδικασία αναγκαία και ικανή για να ξαναπροσεγγίσουμε το παλιό χτίζοντας μέσω της σύγχρονης ευκολίας και πρακτικής δημιουργώντας «Παραμύθια από το στόμα στο χαρτί …κι απ’ το χαρτί στο στόμα!» Η πρακτική αυτή έχει μακρά ιστορία στο δυτικό κόσμο. Στην ιβηρική χερσόνησο ο βασκικής καταγωγής Αντόνιο ντε Τρουέμπα ήδη από τις αρχές του εικοστού αιώνα δημοσιεύει σε άρθρα και έντυπες θεματικές συλλογές λαϊκά παραμύθια ξαναγραμμένα με έντονη λογοτεχνική ματιά και ιδιαίτερα ανεπτυγμένη κειμενική έκταση. Στη Γαλλία, τα τελευταία τριάντα σχεδόν χρόνια, ο Ανρί Γκουγκώ  πρωτοπορεί στο είδος, μένοντας όμως-είναι η αλήθεια- κοντά στο σώμα της αρχικής πηγής. Η διαφορά των δύο προαναφερόμενων περιπτώσεων με το παρόν υλικό είναι ότι το τελευταίο υπηρετεί την αφήγηση κι όχι την ανάγνωση γι’ αυτό και οι φόρμες γραφής είναι εγγύτερα στο προφορικό στοιχείο.

Συγκροτώντας έναν άτυπο παραμυθολογικό «χάρτη» μπορούμε να εντοπίσουμε την ειδολογική προέλευση-κατάταξη των υποθέσεων της συλλογής μας. Από τις είκοσι μία  ιστορίες  οι εννιά προέρχονται από τη σημαντικότερη κατηγορία, αυτήν των κατεξοχήν παραμυθιών. Πρόκειται για τα «Μαγικά παραμύθια» (ATU 300-749) «Ο Δεκατρής» , «Ο Γιάν-νης κι ο δράκος», «Το μαγεμένο φόρεμα και η σοφία της ανθρωπότητας», «Η Βατραχίνα», «Το φίδι», «Η Πούλια κι ο Αυγερινός», δύο εκδοχές της «Σταχτοπούτας», και ο «Κουτσοκόκορας». Τρεις  ιστορίες ανήκουν στην κατηγορία των «Νοβελιστικών-Ρεαλιστικών ιστοριών» (ATU 850-999) «Η γνώση του γέρου», «Η κόρη του μπαλωματή», «Το πιο όμορφο λουλούδι» ενώ μία κατατάσσεται στα «Κλιμακωτά-Τυπολογικά παραμύθια» (ATU 2000-2075) «Το λαλί». Οι υπόλοιπες οκτώ ενώ ανήκουν στον ανεξάντλητο κόσμο των ανώνυμων λαϊκών ιστοριών (« Ο Διάβολος και ο ερημίτης», «Το μαργαριτάρι του δράκου», «Ο Καρίμ και το μπαστούνι του», «Το φυλαχτό της Αγάπης», «Τα πιο όμορφα τοπία», «Η ιστορία του Τσατσατατούτου και του Φοίνικα», «Η δύστροπη πριγκίπισσα» και «Το ταξίδι του Γιουβάλ»), ωστόσο η ταυτοτική τους ένταξη επαφίεται σε μελλοντικές συμφωνίες και δρομολογήσεις των ειδικών παραμυθολόγων. Το κειμενικό μέρος ακολουθείται από μια ενδιαφέρουσα παράθεση σχολίων, ανθρωπολογικών και θεωρητικών σημειώσεων που φωτίζουν το «φαίνεσθαι» των υποθέσεων αλλά συνάμα μας αποκαλύπτουν το βαθύτερο «είναι» τους, ακολουθώντας στην πλειοψηφία τους τον διεθνή κατάλογο κατάταξης και ταξινόμησης του λαϊκού παραμυθιακού λόγου.

Τα λαϊκά παραμύθια του κόσμου, κοινή ανάσα των λαών με κατά τόπους διαφοροποιήσεις ανάλογα το πολιτισμικό και κοινωνικό περιβάλλον όπου δημιουργούνται, ανατρέφονται και απελευθερώνονται προς τέρψη όλων των ηλικιών, εξακολουθούν-ευτυχώς- στον εικοστό πρώτο αιώνα να κινητοποιούν το ζωηρό ενδιαφέρον αρχικά των αφηγητών-αναδιηγητών τους, και  έπειτα των εν δυνάμει ακροατών τους, καθώς κανείς δεν ξέρει, σε ποια χρονική στιγμή, σε ποια περίσταση, σε ποια συναισθηματική και ψυχολογική κατάσταση, ποια ιστορία και για πόσο θα τον συναντήσει προκαλώντας λογής-λογής προσωπικές «αναταράξεις».  

Προσδοκώντας λοιπόν να συμβάλουμε στη δημιουργία τέτοιων «αναταράξεων»  και με πρόθεση να μεγαλώσει ο κύκλος των φίλων των παραμυθιών παραδίδουμε το αποτέλεσμα της συνάντησής μας στους γνωστούς και άγνωστους φίλους του είδους προσδοκώντας  να χαρούν- όπως κι οι εμπλεκόμενοι της παρούσας  έκδοσης- το αποτέλεσμα.

                                                                      Αθήνα Φθινόπωρο 2014

                                                                     Δημήτρης Β. Προύσαλης

                                                      Δάσκαλος και αφηγητής λαϊκών παραμυθιών

1ο Φεστιβάλ Περιπατητικής Αφήγησης "Με παραμύθι θα στο πω"

 

Το Αναλυτικό πρόγραμμα του φεστιβάλ