Άρθρο στον τόμο ΝΑΞΙΑΞΑ Νο 15 της Επετηρίδας Ναξιακών Συλλόγων: Από τις παροιμίες στους παροιμιόμυθους και από εκεί στα παραμύθια!

 Κυκλοφορήθηκε ο 15ος Τόμος (15/2025 Γ Περίοδος) της επετηρίδας "Ναξιακά" της Ομοσπονδίας Ναξιακών Συλλόγων (Ο.ΝΑ.Σ) με αφιέρωμα αναμνηστικό στον Νίκο Ανδρ. Κεφαλληνιάδη (1930-2005). Ο 15ος τόμος, για το έτος που έκλεισε, του 2025, ήταν αφιερωμένος με 13 άρθρα, στη μνήμη του σημαντικού  μελετητή της ιοτορίας της Νάξου και του ναξιακού λαϊκού πολιτισμού, ποιητή και λογοτέχνη, πρώην Διευθυντή στο περιοδικό Ναξιακά, με αφορμή τη συμπλήρωση 20 ετών από την εκδημία του (2005). Από τα μόνιμα θεματικά κεφάλαια της επετηρίδας αναφέρονται ακόμη τα: 

Νσξιακή ποίηση-Κείμενα-Πρόσωπα-Μελέτες

-Σύγχρονοι Ναξιώτες Δημιουργοί

-Λαογραφία και Λαογραφική Ύλη

-Κοινωνική και Βιομηχανική Ιστορία

-Γλωσσολογία

-In Memoriam

-Σχολεία εν Δράσει

- Βιβλιοπαρουσιάσεις

-Δράσεις της Ο.ΝΑ.Σ. 

Στην τρίτη ενότητα (Λαογραφία και Λαογραφική Ύλη) της άνω αναφερόμενης έκδοσης της Επετηρίδας ΝΑΞΙΑΚΑ, ο επιμελητής του παρόντος ιστολογίου είχε τη χαρά της συμμετοχής για τρίτο συνεχόμενο τόμο-χρονιά, τούτη τη φορά με άρθρο που έχει θέμα του:

ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΑΡΟΙΜΙΟΜΥΘΟΥΣ ΣΤΑ ΛΑΪΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ. ΟΨΕΙΣ, ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΧΤΗΣ ΖΕΥΓΩΛΗΣ-ΓΛΕΖΟΥ «ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΙΡΑΝΘΟ ΤΗΣ ΝΑΞΟΥ»

Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται η πολλαπλή συνάντηση του παροιμιακού λόγου της Απειράνθου με αναγνωρίσιμους παραμυθιακούς τύπους, αποτυπωμένους τόσο στον Εθνικό Κατάλογο Ταξινόμησης του Γ.Α. Μέγα όσο και στον αντίστοιχο Διεθνή Κατάλογο της απανταχού επιστημονικής παραμυθολογίας. Μέσα από τη μορφή των παροιμιόμυθων, που αποκαλύπτουν αναδυόμενα λαϊκά παραμύθια από την Απείρανθο, μύθους του Αισώπου αλλά και λαϊκές ιστορίες, εντοπίζονται  και αντα-νακλώνται θεματικές υποθέσεις των λαϊκών παραμυθιών που συμπυκνώνονται στις  παροιμίες που καταγράφηκαν, αναδεικνύοντας τη στενή σχέση των ειδών παροιμία-παροιμιόμυθος-λαϊκό παραμύθι του προφορικού λόγου. Η λαϊκή προφορικότητα  φέρνει στο προσκήνιο τις όψεις του συμπυκνωμένου ζωντανού κοινωνικού λόγου, και της διαχρονικής του λειτουργικότητας και συνάντησης μέσα στα άυλα σταυροδρόμια των ανθρώπινων ανταμωμάτων και διαδράσεων,  όπως καταγράφηκαν από την πολύτι-μη έρευνα και δημοσιευμένη εργασία της  Απεραθίτισσας ποιήτριας και λαογράφου Διαλεχτής Ζευγώλη-Γλέζου στη συλλογή της «Παροιμίες από την Απείρανθο της Νάξου».

Η αρχική έκδοση του 1963 ως Παράρτημα 6 των εκδόσεων Λαογραφία της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας που κυκλοφόρησε ξανά το 1997 από τον Πολιτιστικό Οργανισμό Απειράνθου Νάξου.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να προμηθευτούν τον 15ο τόμο από:

-Την Ομοσπονδία, κατόπιν συνεννόησης είτε με την Πρόεδρο, κ. Εύη Ζιούλη, τηλ.: 6947008411 είτε με τον Αντιπρόεδρο, κ. Μανώλη Καλαϊτζή, τηλ.: 6944591561

ΣΤΗ ΝΑΞΟ:

-Τα βιβλιοπωλεία: ΖΟΟΜ και «ΠΑΛΑΙΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ», στη Χώρα της Νάξου

ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ:

-Το κατάστημα ΠΙΑΝΟΜΕΤΑΦΟΡΙΚΗ Δημητροκάλλη, Ναυαρίνου 12 τηλ.: 2103641296

Βραδιά Αφήγησης στο δάσος Κουρί-¨Το Ξύλινο" Αλμυρός Μαγνησίας-Παρασκευή 21/8

Μέσα στο δάσος Κουρί στον Αλμυρό Μαγνησίας λειτουργεί εδώ και πολλά χρόνια το Cafe-Bistrot "Το Ξύλινο". Πρόκειται για έναν  χώρο πολιτισμού που φιλοξενεί πλήθος ποικιλόμορφων  εκδηλώσεων. Στα πλαίσια της έκθεσης Φωτογραφίας του Νίκου Μεταξιώτη με θέμα "ΠΑΓΑΣΗΤΙΚΟΣ", που διοργανώνεται στον συγκεκριμένο χώρο την τρέχουσα χρονική περίοδο, θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 21 Αυγούστου 2026 και ώρα 20.45 βραδιά αφήγησης με τίτλο: "Στου φεγγαριού την άκρη ακούγονται παραμύθια..." για ακροατήριο από 15 ετών και άνω. Την αφήγηση επιμελείται ο Δημήτρης Β. Προύσαλης και η εκδήλωση διοργανώνεται από την ΑΜΚΕ "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη".

  

Παραμύθια και Θησαυροί του Πηλίου-τριήμερο Πολιτισμού στο Χορευτό

Ένα τριήμερο Πολιτισμού οργανώθηκε από τον Δήμο Ζαγοράς-Μουρεσίου, σε συνεργασία με την ΑΜΚΕ "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη"  και τη συμμετοχή ντόπιων παραγωγών και δημιουργών και χώρο φιλοξενίας την παραλία του Χορευτού, το επίνειο της Ζαγοράς, στο ανατολικό Πήλιο, στη διάρκεια των ημερών Παρασκευής 14, Σαββάτου 15 και Κυριακής 16 Αυγούστου 2026.

Η δημιουργία ατμοσφαιρικού κλίματος με φόντο την ατέλειωτη παραλία του Χορευτού, αλλά και οι σκηνικού χαρακτήρα παρεμβάσεις των συμμετεχόντων συνέτειναν στο νοητικό ταξίδι μέσα από το γλωσσικό κέρασμα των ιστοριών.

Με πλαίσιο αφηγηματικό ανά ώρα και μια μικρή αφήγηση, με έναρξη στις 20.00 και χρονικό πέρας τις 24.00, ακούστηκαν με αφηγητή τον Δημήτρη Β. Προύσαλη, παραμύθια λαϊκά από την ελληνόφωνη προφορική παράδοση αλλά και τις άλλες πατρίδες του Κόσμου, που απευθύνθηκαν σε μικτό ακροατήριο, ενώ παράλληλα λειτουργούσε αγορά-bazaar με χειροποίητες σπιτικές δημιουργίες, όπως γλυκά του κουταλιού και μαρμελάδες,  αιθέρια έλαια και βότανα, βιολογικό μέλι, χειροποίητα υφάσματα και αντικείμενα, φυσικοί χυμοί τοπικής παραγωγής και ποτοποιημένοι, χειροποίητη μπίρα, κεραμικές δημιουργίες, εμπνεύσεις αποτυπωμένες σε κερί.

Οι εντυπώσεις υπήρξαν θετικότατες, η έκθεση στην ακρόαση των προφορικών αφηγήσεων υπήρξε μια πρωτόγνωρη εμπειρία για μεγάλο αριθμό κόσμου, που αποτέλεσε το εναλλασσόμενο ακροατήριο των τριών ημερών, ενώ μεγάλο ενδιαφέρον συγκέντρωσε η έκθεση παραμυθιακού βιβλίου που παρουσίασε μέρος των εκδοτικών αποτυπώσεων τόσο σε κατεύθυνση θεματικά επικεντρωμένη όσο και με τοπογεωγραφική αναφορά.

 

Το Μεσολόγγι στο θεματικό αφιέρωμα του 16ου Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου

 

Αρ. Φύλλου 38.569, Κυριακή 26 Ιουλίου 2026 Σελ. 13 Στήλη ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Καθώς οι διοργανωτές του 16^ου Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου «Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη» φροντίζουν για τις τελευταίες λεπτομέρειες των εννιαήμερων αφηγηματικών εκδηλώσεων, με εμπλουτισμένο πρόγραμμα, από 1-9 Αυγούστου στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας και την Κάτω Γατζέα, δε θα μπορούσε κανείς να μη σταθεί στο αφιέρωμα της φετινής διοργάνωσης. Αν και στη λογική των διοργανωτών είναι, να μην ακολουθείται η θεματική πλαισίωση και τα αφιερώματα, τα οποία περιορίζουν το περιεχόμενο των αφηγήσεων, ωστόσο τα τελευταία χρόνια οι εκδηλώσεις «συναντούν»  σημαντικά ιστορικά ορόσημα αλλά και ευρύτερα θέματα που κινούν τόσο το εγχώριο όσο και το διεθνές ενδιαφέρον. Οι θεματικές επικεντρώσεις καλύπτουν πάντα ένα μεγάλο μέρος των ποικιλόμορφων δραστηριοτήτων που έχουν ως κεντρικό άξονα τις παραστάσεις προφορικών αφηγήσεων, αλλά μπορεί κανείς να διαπιστώσει αντανακλάσεις τους, τόσο στις παράλληλες καλλιτεχνικές εκθέσεις, όσο και στα εργαστήρια που εμπλουτίζουν το φεστιβάλ, ενώ σημαντικό μέρος κατέχουν και στις εργασίες του Θερινού Σχολείου Παραμυθιών μέσα από τις επιστημονικές εισηγήσεις και ομιλίες.

Μετά το ορόσημο των 200 χρόνων από την επανεκκίνηση του Ελληνισμού το 2021 με εκτενή  σύνδεση των δράσεων του Κένταυρου με ανάλογες ιστορήσεις, εκθέσεις, εισηγήσεις και εργαστήρια, ακολούθησε το αφιέρωμα στο μικρασιάτικο λαϊκό παραμύθι για τα εκατόχρονα από την ΄Μικρασιατική καταστροφή το 2022. Στις σχετικές εκδηλώσεις του 12^ου Φεστιβάλ Αφήγησης, συμμετείχαν τότε μέλη της Πολιτιστικής Εστίας Μικρασιατών Νέας Ιωνίας Μαγνησίας ΙΩΝΕΣ. Η κλιματική αλλαγή και τα περιβαλλοντικά ζητήματα πήραν την σκυτάλη για τη διοργάνωση του 13^ου Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου το 2023, ενώ το πρόγραμμα του επόμενου Αυγούστου που ακολούθησε το 2024, δε θα μπορούσε να μην αφιερωθεί στα πενηντάχρονα από την εισβολή του Αττίλα στο νησί της Αφροδίτης. Οι εκδηλώσεις άνοιξαν και έκλεισαν με την πολύτιμη υποστήριξη και παρουσία της Ένωσης Κυπρίων Νομού Μαγνησίας αλλά και τη συμμετοχή κυπριακών πολιτιστικών φορέων καθώς επίσης και Κυπρίων αδερφών αφηγητών και αφηγητριών από το νησί, ενώ σημαντική ήταν η αναφορά στα λαϊκά παραμύθια από τα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου.

Η φετινή, τρέχουσα χρονιά αναδύει τον ηρωικό τόπο του Μεσολογγίου, της Ιερής Πόλης, της μόνης πόλης που ονομάζεται έτσι χωρίς να προσδιορίζεται από θρησκευτικά στοιχεία ή να συνδέεται με τέτοια. Η κινητικότητα που παρατηρήθηκε το προηγούμενο διάστημα στην Μαγνησία  μέσα από ποικίλες εκδηλώσεις, που είχαν ως αφιέρωμα τα διακόσια χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου, ήταν συγκινητική και κάλυψε ένα ευρύ φάσμα, τόσο φορέων που ενεπλάκησαν (εκπαιδευτικοί οργανισμοί και μαθητές, πολιτιστικοί φορείς και φυσικά πρόσωπα) όσο και από πλευράς περιεχομένου (μουσικές συναυλίες, αρθρογραφίες στον τοπικό τύπο, κεντρικές ομιλίες, αφιερωματικές εβδομάδες, εκδόσεις).  Οι διοργανωτές επιθυμώντας να συμβάλλουν -και μέσα από τη μορφή των προφορικών αφηγήσεων-στην ενίσχυση της ιστορικής μνήμης για το σημαντικό αυτό ιστορικό γεγονός στην πορεία του νεότερου Ελληνισμού, που συγκλόνισε τους λαούς στην Ευρώπη, Αμερική και Αυστραλία δίνοντας ώθηση στο φιλελληνικό κίνημα, δεν θα μπορούσαν να μην συμπεριλάβουν σχετικές εκδηλώσεις στο πρόγραμμα του φετινού φεστιβάλ αφήγησης Πηλίου. Τέσσερις βραδιές λοιπόν προφορικής αφήγησης αφιερώνονται στο γεγονός της Εξόδου. Συγκεκριμένα την Δευτέρα 3/8, αρχικά στις 7.30 μμ εντός του Εικαστικού Μουσείου του γλύπτη Νικόλα Παυλόπουλου, ο Νίκος Βαραλής θα αφηγηθεί συναξαριακές ιστορίες από Αγίους και οσιομάρτυρες της Αιτωλοακαρνανίας με έμφαση στην προσωπικότητα του Ιωσήφ των Ρωγών, ενώ τη σκυτάλη παίρνει στις 9.30 μ.μ. στην αυλή του Μουσείου Τοπικής Ιστορίας και Τέχνης «Κώστας Λιάπης» (Αρχοντικό Κύρου-Τζωρτζέικο, 1882) με θέμα «Τόποι και άνθρωποι, στοιχεία της φύσης και στοιχειά στο δοξασμένο Μεσολόγγι» η Κυριακή Κυριακουλέα, η οποία θα αφηγηθεί ιστορίες σχετικά με έναν ανεμόμυλο, ένα στοιχειό, μια λιμνοθάλασσα, μια εκκλησιά που μαζί με τους ανθρώπους  τους, ξεδιπλώνουν ηρωικές στιγμές της ένδοξης ιστορίας του Μεσολογγιού. Την Τετάρτη 5/8 και ώρα 7.30 μ.μ. στην αυλή  του παλιού Δημοτικού Σχολείου Αγίου Γεωργίου, θα πραγματοποιηθεί παράσταση αφήγησης με θέμα: «Μικρές ιστορίες μεγάλων στιγμών απ’ τις Γυναίκες της Εξόδου» με ιστορήτρια την Γεωργία Αγγελή, που θα μοιραστεί με το κοινό από ηλικία 10+ μαρτυρίες αποκοτιάς, τρέλας και ηρωισμού, και αφηγήσεις γενναιότητας των γυναικών του Μεσολογγίου μέσα από τα Απομνημονεύματα και τις ιστορικές πραγματείες. Την ίδια ημέρα και στα πλαίσια λειτουργίας του Θερινού Σχολείου Παραμυθιών, λίγο νωρίτερα στις 6.45 μ.μ.,  ο Δημήτρης Β. Προύσαλης, επιστημονικός εκπρόσωπος της ομώνυμης με το φεστιβάλ ΑΜΚΕ «Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη», θα μιλήσει με θέμα: «Το Μεσολόγγι και η Έξοδός του, μέσα από αφηγήσεις, μαρτυρίες, ντοκουμέντα και τη συνάντηση λογοτεχνίας με την Ιστορία» με αφορμή την κυκλοφορία δύο αφιερωματικών συλλογών οι οποίες αποκαλύπτουν όχι μόνο άγνωστες πτυχές και στιγμές της Εξόδου, αλλά και την αντανάκλαση του γεγονότος τόσο στην νεοελληνική λογοτεχνία όσο και την ποιητική έμπνευση και δημιουργία. 

Οι εκδηλώσεις με αναφορά στο ηρωικό Μεσολόγγι θα συνεχιστούν το Σάββατο 8/8 στην αυλή του παλιού Δημοτικού Σχολείου του Αγίου Γεωργίου, στις ώρες 17.30-19.00, με εργαστήρι κεραμικής για παιδιά 6+ γονείς και ενηλίκους που επιμελείται ο βολιώτης Χρήστος Γιαννακόπουλος και θέμα: "Δι-Έξοδος, δημιουργία και Ιστορία μέσα από τον πηλό. Όταν η κεραμική συναντά την Ιστορία: 200 χρόνια μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου (1826-2026) δημιουργούμε πάνω στην φθαρτή ύλη και θυμόμαστε ιδέες και αξίες άυλες και αθάνατες.

Το αφιέρωμα στο Μεσολόγγι που αποτυπώνεται και στην φετινή αφίσα του 2026 θα ολοκληρωθεί την Κυριακή 9 Αυγούστου, στην αυλή του παλιού Δημοτικού Σχολείου. Εκεί το απόγευμα και ώρα 7.30 ο Δημήτρης Β. Προύσαλης θα πραγματοποιήσει παράσταση αφήγησης με θέμα: «Μια φορά κι έναν καιρό ήτανε η Έξοδος: Ιστορίες, μαρτυρίες και αφηγήσεις από το ηρωικό Μεσολόγγι» (Αφιέρωμα στα 200 χρόνια 1826-2026). Η είσοδος στις παραστάσεις αφήγησης και στο Θερινό Σχολείο Παραμυθιών είναι ελεύθερη.

 

"Παραμύθια λαϊκά στων ανθρώπων τα ανταμώματα" στην Απείρανθο της Νάξου- Παρασκευή 24/7...στου Παραμεριάρη

Λίγο πριν ξεκινήσει το 16ο Φεστιβάλ Αφήγησης Πηλίου "Παραμύθια και Μύθοι στου Κένταυρου τη ράχη" (1-9 Αυγούστου 2026) μια αφήγηση στις Κυκλάδες ποτέ δε βλάπτει!  Η στενή επαφή με το χωριό της Απειράνθου, από το 2022, η επιμέλεια έκδοσης των Απεραθίτικων λαϊκών παραμυθιών σε συλλογή του Δημητρίου Δ. Οικονομίδη (1927-1934) "Καμιά βολά ήτονε..." σε συνεργασία με τον Απεραθίτικο Σύλλογο Νάξου στην Αθήνα το 2023, οι επαφές με τον αγαπημένο λαϊκό παραμυθά Δημήτριο (Μιμίκο) Τσάφο από τον γειτονικό Δανακό, τον οποίο σαν σε τάμα ανταμώνουμε  συνεχόμενα καλοκαίρια από το 2022, οι συμμετοχές με αρθρογραφία από το 2023 στην περιοδική έκδοση "ΝΑΞΙΑΚΑ" του ΟΝΑΣ (Ομοσπονδία Ναξιακών Συλλόγων) δημιουργούν πάντα ευκαιρίες  για αφηγηματικά ανταμώματα. 

Έτσι λοιπόν με "ξεσηκωτή" τον καλό φίλο Απειραθίτη Στέφανο Γανωτή, οργανώνεται βραδιά προφορικής αφήγησης 

την Παρασκευή 24 Ιουλίου 2026 και ώρα 20.30-με τις δροσιές-

στην Απείρανθο της Νάξου και συγκεκριμένα στου Παραμεριάρη!

Θα ακουστούν παραμύθια λαϊκά  υπό τον τίτλο:

"Παραμύθια λαϊκά στων ανθρώπων τα ανταμώματα"

Αφήγηση: Δημήτρης Β. Προύσαλης

Με την υποστήριξη της

 

 

Νέα έκδοση: Γ.Βλαχογιάννης- "Το Μεσολόγγι της Εξόδου"-Η Ιστορία μέσα από τη λογοτεχνία-Εκδ. Απόπειρα, Επιμ. Δημήτρης Β. Προύσαλης

 

Εκδόσεις Απόπειρα

Α΄ Έκδοση: Ιούλιος 2026

Σελίδες: 194

Μέγεθος: 14Χ21

ISBN: 978 960 537 375 7

Επιστημονική και φιλολογική επιμέλεια, 

έρευνα, εισαγωγή, σημειώσεις: 

Δημήτρης Β. Προύσαλης

Μια πόλη σύμβολο-το Μεσολόγγι- και ένας λογοτέχνης με ιστοριοδιφικές ανησυχίες και αρχειακές ερευνητικές «εμμονές» – ο Γιάννης Βλαχογιάννης- συναντώνται μέσα στις δεκαοχτώ κειμενικές γραφές της παρούσας συλλογής. Απηχήσεις και συνδέσεις της σουλιώτικης ρίζας του συγγραφέα, με τα ιστορικά συμβάντα της ρουμελιώτικης τοπογεωγραφικής αναφοράς του, αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις γύρω από παλιά εθιμικά ζητήματα τιμής, τραγικές μητρότητες δραματικών δεσμών, ανυπότακτες παιδικότητες αναδυόμενων ηλικιακών ξεσηκωμών, ειδεχθείς προδοσίες ευκαταφρόνητων μικροτήτων, αντανακλάσεις ανθρωπιάς μέσα σε απάνθρωπες πολεμικές συνθήκες, τραυματικές επιστροφές μέσα από συναισθηματικά αδιέξοδα και ψυχικούς κλυδωνισμούς, παροπλισμοί και ανήθικες αποσιωπήσεις της συνειδητής λήθης, σιωπές από το χτες μέσα στην ανούσια φασαρία του σήμερα, προχώματα ενθύμησης, έρχονται εδώ, για να υψωθεί το βαθιά ανθρώπινο και να ταπεινωθεί το απάνθρωπο, να τραγουδηθεί το ηρωικό, να μην ξεχαστεί το χρέος σε όσους έστρωσαν στους δικούς τους καιρούς, μέρος σημαντικό και πολύτιμο των δικών μας δρόμων, κάνοντας αυτό που τους αναλογούσε...

Με την υποστήριξη της

Η λογοτεχνία συναντά την Ιστορία: Αλύτρωτη Κύπρος: Από την κατοχή στα κατεχόμενα-Συλλογική έκδοση σε επιμέλεια Δημήτρη Φιλελέ

Αν η λογοτεχνία είναι ένας τρόπος-ένα μέσο αλλά και ένας τόπος όπου μπορεί ο άνθρωπος να φτιάξει κόσμους φανταστικούς μέσα από τη μυθοπλασία ή να μιλήσει για πραγματικότητες μέσα από  προσωπικές τοποθετήσεις της γραφής, τότε ένα ιστορικό ορόσημο παίρνει διαφορετική εναλλακτική αξία πλην της ιστορικής του βαρύτητας. Κάθε Ιούλιος μετά το 1974 βαραίνει αλλιώτικα στη μνήμη αφού ένα ζωντανό κομμάτι του ελληνισμού, αναπόσπαστο από την ιστορική του διαδρομή στο χρόνο εξακολουθεί σε πείσμα της διεθνούς κοινότητας που εθελοτυφλεί, να φωνάζει ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ! ζητώντας επιτακτικά δίκαιη λύση στο Κυπριακό πρόβλημα και αποκατάσταση της αδικίας με την απομάκρυνση των τουρκικών στρατευμάτων από την Κατεχόμενη Κύπρο του 38%. Με αφορμή το ορόσημο των πενήντα ετών (1974-2024) από την εισβολή του Αττίλα στην μαρτυρική Κύπρο, δύο χρόνια πριν, ο ποιητής και λογοτέχνης Δημήτρης Φιλελές, πήρε την πρωτοβουλία να απευθύνει κάλεσμα λογοτεχνικό σε επτά Κύπριους και επτά Ελλαδίτες συγγραφείς, συνδέοντας τα ποιήματά του-στη λογική της ιστορικής αναδρομής- με την έμπνευση και γραπτή παραγωγή ανάλογων ανά ποίημα διηγημάτων με αποτέλεσμα τη δημιουργία της συνάντησης ποίησης και λογοτεχνικής γραφής στη συλλογή: "Αλύτρωτη Κύπρος: Από την κατοχή στα κατεχόμενα. 50 χρόνια από την εισβολή του Αττίλα 1974-2024".

Η "συνομιλία" του Δημήτρη Φιλελέ με αφορμή τα ορόσημα σε επίπεδο λογοτεχνικό και υπόβαθρο ιστορικό, είναι κάτι που χαρακτηρίζει την ποιητική του ευαισθησία, που γίνεται ανάγκη τοποθέτησης μέσα από την έκφραση του λογοτεχνικού συλλογισμού στο πνεύμα και στο χαρτί, γεγονός που ήρθε στο φως της έκδοσης μέσα από προηγούμενες ανάλογες αφορμές, για το 50 χρόνια από την εξέγερση του Πολυεχνείου (1973-2023) αλλά και τα εκατόχρονα από την Μικρασιατική Καταστροφή (1922-2022) πάλι από τις πάντα ποιοτικές και υποστηρικτικές Πρότυπες εκδόσεις ΠΗΓΗ.

Δεκατέσσερα ποιήματα με αντανάκλαση βαθιά ιστορική, από μια άλλη ελληνική πατρίδα βασανισμένη συναντώνται με δεκατέσσερεις λογοτεχνικές γραφές- μαζί με ένα προλογικό σημείωμα-εισαγωγή του Χρίστου Ρώμα, βρίσκοντας μια καταπληκτική μελοποιητική δημιουργία της μοναδικής μουσικοσυνθέτριας Άννας Καρλαύτη. 

Οι όποιες ανάλογες πρωτοβουλίες συμβαίνουν πάντα στη λογική όχι της συναισθηματικής ανάμνησης αλλά της ιστορικής επαγρύπνησης, γιατί οι λαοί που δε μελέτησαν την ιστορία τους βγάζοντας αναγκαία και ικανά συμπεράσματα, θα έχουν την τραυματική εμπειρία να ξαναζήσουν οδυνηρές επαναλήψεις.

Η προσωπική συμμετοχή του γράφοντος που έλαβε την τιμητική πρόσκληση της εκδοτικής συνοδοιπορίας λέγεται "Block 8-Γαλάζιο το φως του ουρανού τον Μάη" σε έμπνευση από το ποίημα του Δημήτρη Φιλελέ "Δέκα του Μάη" ημερομηνία απαγχονισμού των ηρώων αγωνιστών της ΕΟΚΑ Μιχαλάκη Καραολή και Ανδρέα Δημητρίου.